Adamówka (województwo podkarpackie)

wieś w województwie podkarpackim

Adamówkawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Adamówka[5], na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 835.

Adamówka
wieś
Ilustracja
Kościół filialny
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

przeworski

Gmina

Adamówka

Liczba ludności (2021)

1175[2]

Strefa numeracyjna

16

Kod pocztowy

37-534[3]

Tablice rejestracyjne

RPZ

SIMC

0598569[4]

Położenie na mapie gminy Adamówka
Mapa konturowa gminy Adamówka, w centrum znajduje się punkt z opisem „Adamówka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Adamówka”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Adamówka”
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa konturowa powiatu przeworskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Adamówka”
Ziemia50°15′30″N 22°41′45″E/50,258333 22,695833[1]
Kaplica pw. Matki Bożej Różańcowej w Adamówce z 1909 r.
Urząd Gminy w Adamówce

Miejscowość jest siedzibą gminy Adamówka.

Kościół w Adamówce jest kościołem filialnym rzymskokatolickiej parafii św. Judy Tadeusza w Krasnem[6].

Dobra tabularne ordynacji Czartoryskich, położone w 1905 roku w powiecie jarosławskim Królestwa Galicji i Lodomerii[7].

W latach 1853–1975 Adamówka administracyjnie należała do powiatu jarosławskiego.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Adamówka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Integralne części wsi Adamówka[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0598575 Bednarze część wsi
0598581 Folwark część wsi
0598598 Gancarze część wsi
0598606 Nowiny część wsi
0598612 Zapolek część wsi

Historia

edytuj

Wieś została założona przez Adama Sieniawskiego – właściciela dóbr sieniawskich. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1668. Źródła podają, że we wsi znajdował się duży folwark, była też karczma i młyn. Podczas I wojny światowej w okolicy Adamówki toczyły się ciężkie walki. Pamiątką po nich jest cmentarz wojenny[8].

W 1934 roku powstała Gmina (zbiorowa) Adamówka, w której skład weszły dotychczasowe gminy jednostkowe: Adamówka, Cieplice, Dobcza, Dobra, Krasne, Majdan Sieniawski, Pawłowa i Słoboda[9].

W 1897 roku wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Mikołaj Szegda. W 87 domach było 489 mieszkańców, a w obszarze dworskim było w 8 domach 79 mieszkańców[10]. W 1921 roku w Adamówce było 101 domów. W latach 1943–1945 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 30 Polaków[11]. W 1945 roku na Ukrainę wysiedlono 185 osób z 46 domów.

7 października 1974 roku odsłonięto we wsi pomnik ku czci 4 funkcjonariuszy MO z Adamówki, którzy w latach 1944–1947 zginęli w walkach z UPA[12].

Kościół

edytuj

Adamówka najpierw należała do parafii w Majdanie Sieniawskim, a od 1957 roku należy do parafii Krasne. W 1909 roku zbudowano drewnianą kaplicę pw. "Matki Bożej Różańcowej", która została rozbudowana w 1978 roku. Od 1967 roku nabożeństwa były odprawiane w każdą niedzielę. W latach 2002-2008 zbudowano murowany kościół filialny, który został 9 listopada 2008 roku konsekrowany przez abp metropolitę Przemyskiego Józefa Michalika i otrzymał wezwanie: Matki Bożej Królowej Rodzin.

Oświata

edytuj

Początki szkolnictwa w Adamówce są datowane na 1889 rok, gdy powstała szkoła "niezorganizowana", która nie posiadała stałego nauczyciela. Szkoła została reskryptem Rady szkolnej krajowej 1 września 1891 roku zorganizowana jako publiczna[13]. W latach 1891-1892 szkoła była filialna, a od 1892 roku była 1-klasowa. W latach 1889-1905 szkoła nie posiadała stałego nauczyciela (posada opróżniona; posada nieobsadzona).

27 sierpnia 1959 została oddana do użytku w Adamówce szkoła-pomnik tysiąclecia, wybudowana jako piąta w kraju i pierwsza w województwie rzeszowskim[14].

Patronem szkoły podstawowej jest św. Jan Paweł II.

W 1999 roku podjęto decyzję o budowie budynku gimnazjum, który wybudowano w latach 2000-2001. 24 sierpnia 2001 roku na podstawie uchwały Rady Gminy w Adamówce patronem gimnazjum została sł. boża Anna Jenke. 3 września 2001 roku odbyło się poświęcenie gimnazjum, którego dokonał abp Józef Michalik. 18 listopada 2007 roku oddano do użytku Halę Sportową.

Nauczyciele szkoły w Adamówce.
1889–1905. Posada opróżniona lub nieobsadzona[15].
1905–1906. Leopold Łańcucki[16].
1906–1907. Tekla Trembicka[17].
1907–1908. Jadwiga Rybińska[18].
1908–1914(?). Helena Czupówna[19].

Przypisy

edytuj
  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 201
  2. Wieś Adamówka w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2022-12-29], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 3 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Parafia na stronie diecezji. [dostęp 2017-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-25)].
  7. Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem, Kraków, 1905, s. 2
  8. Strona gminy, miejsca pamięci
  9. Dz.U. z 1934 r. nr 69, poz. 646
  10. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (s. 48) [dostęp 2017-12-18]
  11. Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939–1947, Wrocław: Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, 2006, s. 251, ISBN 83-85865-17-9, OCLC 77512897.
  12. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 590
  13. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 138) [dostęp 2017-12-20]
  14. Szkoły pomniki tysiąclecia państwa polskiego na ziemi rzeszowskiej. Rzeszów: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa” w Krakowie.Wojewódzki Komitet Społecznego Funduszu Budowy Szkół i Internatów w Rzeszowie, 1966, s. 11.
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1890 (s. 436) [dostęp 2017-12-20]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1906 (s. 591) [dostęp 2017-12-20]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1907 (s. 591) [dostęp 2017-12-20]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1908 (s. 591) [dostęp 2017-12-20]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (s. 642) [dostęp 2017-12-20]

Linki zewnętrzne

edytuj