Otwórz menu główne

Adam Bieniasz

pilot balonowy i szybowcowy

Adam Wojciech Bieniasz (ur. 23 lutego 1911 w Sanoku, zm. 2 lutego 1983) – polski nauczyciel, pilot balonowy i szybowcowy, działacz i sędzia sportowy.

Adam Bieniasz
Ilustracja
Adam Bieniasz (przed 1938)
Data i miejsce urodzenia 23 lutego 1911
Sanok
Data śmierci 2 lutego 1983
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość polska
Edukacja Państwowe Gimnazjum Męskie w Sanoku
Alma Mater Akademia Handlu Zagranicznego we Lwowie
Pracodawca Gimnazjum Kupieckie i Liceum Handlowe w Sanoku
Małżeństwo Wilhelmina
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi
Nagrobek Adama Bieniasza (z lewej)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 23 lutego 1911 w Sanoku[1][2]. Pochodził z położonego nieopodal Wielopola (obecnie część Zagórza)[3]. Był synem Ludwika (inżynier)[4].

W 1929 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Stanisław Gerstmann, Norbert Ramer, Lidia Sembratowicz, Eugeniusz Duda, Ryszard Linscheid, Mieczysław Wiśniowski)[3][5]. Podjął studia na Akademii Górniczej w Krakowie, które przerwał po trzech latach z uwagi na kłopoty materialne[3]. Przeniósł się do Lwowa zamieszkując u swojego stryja[3]. Tam podjął studia w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego, od 1937 Akademia Handlu Zagranicznego we Lwowie, gdzie w 1938 zdobył dyplom[1][3]. Pod kierunkiem instruktorów Humena i Młynarskiego ukończył szkołę pilotażu w Bezmiechowej uzyskując kategorię C (uprawniająca do noszenia odznaki z trzema „mewkami”)[3]. Był członkiem sekcji sanockiej Szkoły Szybowcowej LOPP[6]. Po studiach powrócił do Sanoka i podjął pracę w fabryce Sanok Polska Spółka dla Przemysłu Gumowego[3]. Przystąpił do przyzakładowego Klubu Balonowego, dysponującego największym w kraju balonem „Sanok” (o pojemności 2000 m³)[3]. Odbywał pierwsze loty wraz z Alfredem Miklerem oraz dyrektorem technicznym fabryki inż. Władysławem Kubicą[3]. W trwających od 16 czerwca 1938 Lwowskich Zawodach Balonowych balonów wolnych pilotując balon „Sanok” z por. Bronisławem Koblańskim[7], docierając aż na obszar przygraniczny w pobliże wsi Wołkowce i Dźwinogród, a tym samym uzyskując najdalszy przelot i wygrywając rywalizację (podczas lądowania doznał złamania lewej nogi)[3][8][9][10][11]. Pod koniec lat 30. udzielał się w działającej w podsanockich Olchowcach Szkole Szybowcowej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (m.in. wspólnie z Zbigniewem Szuberem)[12].

W 1939 podjął pracę w Hucie Stalowa Wola nadal startując w zawodach balonowych w parze z Alfredem Miklerem[3]. W Warszawie zdał egzamin na pilota balonów wolnych uzyskując legitymację federacji FIA. Został wskazany jako członek załogi towarzyszącej na zawody o Puchar Gordona Bennetta, planowane na wrzesień 1939, co uniemożliwił wybuch II wojny światowej[3].

Po tułaczce w trakcie okupacji niemieckiej dotarł do Wielopola[3]. W lutym 1940 wraz z żoną Wilhelminą został aresztowany przez gestapo w Sanoku w związku z podejrzeniem udziału w pomocy przy przekraczaniu granicy uchodźcom na Węgry[3][13]. Po torturach i sześciomiesięcznym areszcie został zwolniony[3]. Wraz z żoną działali w konspiracji w ramach ZWZ-AK udzielając pomocy działaczom ruchu oporu, a ich dom służył jako miejsce przechowywania broni i lokal do celów prowadzenia tajnego kursu podoficerskiego[3][14]. Adam Bieniasz posługiwał się wówczas pseudonimem „Aspik”[15]. Ponownie został aresztowany przez Niemców w 1944, a wolność odzyskał w czasie nadejścia frontu wschodniego i Armii Czerwonej[3].

Po wojnie osiadł wraz z żoną w Sanoku[3]. Został nauczycielem w Gimnazjum Kupieckim i Liceum Handlowym w Sanoku (późniejsze Technikum Ekonomiczne), gdzie uczył w roku szkolnym 1944/1945 i 1945/1946, następnie po dwóch latach przerwy ponownie pracował od września 1948 do sierpnia 1972, wykładając matematykę, arytmetykę handlową, towaroznawstwo, przysposobienie wojskowe[1][3][16][17][18]. Z jego inicjatywy powstało boisko sportowe przy pierwotnym budynku szkoły przy ulicy Jagiellońskiej w Sanoku[1]. Ponadto w szkole był organizatorem przedstawień teatralnych, chóru[19].

Po zakończeniu wojny działał w utworzonej w Sanoku Filii Aeroklubu Rzeszowskiego nr 1 (m.in. ponownie z Adamem Bieniaszem)[20]. W 1946 został członkiem zarządu reaktywowanego wówczas sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[21][22]. Od 1947 przebywał na obozach szkoleniowych dla pilotów pilotażu w miejscowościach Goleszów i Porąbka–Żar[3]. Działał w sanockiej filii Aeroklubu Podkarpackiego nr 1[6]. Czynnym pilotem szybowcowym był do 1951[3]. Był jednym z inicjatorów powstania oddziału PTTK w Sanoku (1951/1952)[23]. Równolegle z pracą pedagogiczną zaangażował się w działalność sportową w dyscyplinach narciarstwa i lekkiej atletyki[3]. Będąc członkiem klubu Unia Sanok był współorganizatorem Wojewódzkich Mistrzostw Okręgowych Juniorów w Lekkoatletyce rozegranych w czerwcu 1951 w Sanoku[24]. Od końca 1952 był jednym z osób kierujących budową[25]. Na początku 1953 został kierownikiem mistrzostw Polski juniorów w narciarstwie w Iwoniczu[26]. W 1953 został państwowym sędzią związkowym w narciarstwie, w 1975 sędzią międzynarodowym z prawem orzekania skoków narciarskich[1][3][27]. Przez wiele lat działał w Okręgowym Związku Narciarskim w Krośnie[16]. Był także wieloletnim sędzią lekkoatletycznym[1][3]. Na początku lat 70. odszedł na emeryturę[3]. Był także muzykiem i działaczem kulturalnym[1]. Był członkiem zespołu wokalnego Czwórka Rewelersów, działającym w Powiatowym Domu Kultury, działającym w budynku przy ul. Adama Mickiewicza 24 w Sanoku (prócz niego także m.in. Zbigniew Dańczyszyn, Benedykt Gajewski)[28]. Należał do sanockiej organizacji ORMO[29][30].

W Sanoku zamieszkiwał przy ulicy Marcelego Nowotki 25 (późniejsza ulica 2 Pułku Strzelców Podhalańskich)[31], później w domu przy ulicy Cichej 8[3]. Jego żoną była Wilhelmina z domu Chmielewska (1914-1992), także absolwentka AHZ we Lwowie i również powojenna nauczycielka w szkole ekonomicznej w Sanoku[1][32].

Zmarł 2 lutego 1983[16]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. Obok grobowca Adama i Wilhelminy Bieniaszów została pochowana ich córka Ewa Bieniasz (1941-1946), zmarła na zapalenie opon mózgowych[33].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Marek Boczar: Sylwetki nauczycieli z długoletnim stażem. W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 270. ISBN 83-903469-0-7.
  2. Inskrypcja nagrobna wskazała dzień urodzenia 23 listopada 1911, jednak jest to omyłka pisarska, jako że poprawną datę 23 lutego 1911 wskazał zarówno Marek Boczar w swoim opracowaniu, jak również widnieje ona na odpisie świadectwa dojrzałości Adama Bieniasza, udostępnionym w Archiwum Państwowym w Rzeszowie, Oddziale w Sanoku.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Zbigniew Drzewicki. Sportowcy i działacze 35-lecia. Profesor z Sanoka. Adam Bieniasz. „Nowiny”. Nr 183, s. 5, 16 sierpnia 1979. 
  4. Państwowe Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku. Katalog główny, rok 1921/22 (zespół 7, sygn. 82). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 51.
  5. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2017-08-03].
  6. a b Tradycje sportowe Sanoka do 1945 roku. isanok.pl, 2007-01-26. [dostęp 2017-08-03].
  7. Według innych źródeł leciał w parze wraz z kpt. Klemensem Mitręgą, zob. „Syrena” pilotowana przez kobiety. Start balonów. „ABC”. Nr 179, s. 5, 18 czerwca 1938.  Według innego źródła w parze z kpt. Franciszkiem Hynkiem, zob. Lądowanie balonów wolnych. „ABC”. Nr 136, s. 5, 18 czerwca 1938. 
  8. Zwycięzcy w zawodach krajowych. „Skrzydlata Polska”. Nr 11 (171), s. 332, 1938. 
  9. Sport balonowy. „Touring”. 12, s. 23, 1938. 
  10. Tomasz Matuszak: Udział żołnierzy wojsk balonowych w imprezach sportowych w latach 1921–1939. Centralne Archiwum Wojskowe. s. 7.
  11. Marcin Skobodziński: Początki sportu balonowego w Polsce. balony.org.pl. [dostęp 2017-08-03].
  12. 2. Lotnicze epizody z lat II Rzeczypospolitej. Zapomniane szybowisko. W: Andrzej Olejko: Lotnicze tradycje Bieszczadów. Krosno: Ruthenus, 2011, s. 66. ISBN 978-83-7530-141-0.
  13. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939–1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 48.
  14. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939–1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 176, 179.
  15. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939–1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 280.
  16. a b c d e f g Adam Bieniasz. Nekrologi. „Nowiny”. Nr 32, s. 4, 8 lutego 1982. 
  17. Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie (1945-1995). W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 66, 77. ISBN 83-903469-0-7.
  18. Grono pedagogiczne w okresie 1945-1994. W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 311. ISBN 83-903469-0-7.
  19. Dom rodzinny. Dzieciństwo i lata szkolne. W: Czesława Kurasz: Niczego nie żałuję. Wspomnienia. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2015, s. 25, 28. ISBN 978-83-61043-23-2.
  20. 2. Lotnicze epizody z lat II Rzeczypospolitej. Zapomniane szybowisko. W: Andrzej Olejko: Lotnicze tradycje Bieszczadów. Krosno: Ruthenus, 2011, s. 67. ISBN 978-83-7530-141-0.
  21. Marcin Smoter. Próba reaktywacji Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w latach 1945–1949. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 139-140, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  22. Zarząd. sokolsanok.pl. [dostęp 2017-08-03].
  23. J. Czaja. W 20-ecie PTTK. Dorobek godny uznania. „Podkarpacie”. Nr 2, s. 7, 8 października 1970. 
  24. Mistrzostwa lekkoatletyczne juniorów województwa rzeszowskiego w Sanoku przyniosły dwa rekordy okręgu. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 176, s. 6, 27 czerwca 1951. 
  25. M.K.. Wiadomości sportowe. Budują nowe obiekty sportowe. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 298, s. 4, 15 grudnia 1952. 
  26. Na iwonickim szlaku. Obsadza sędziowska na Mistrzostwa Polski Juniorów. „Nowiny Rzeszowskie-Nowiny Sportowe”. Nr 2, s. 1, 12 stycznia 1953. 
  27. Zdjęcie. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 28, s. 5, 1 lutego 1957. 
  28. Franciszek Oberc: Sanok. Instytucje kultury. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1999, s. 58. ISBN 83-909787-3-3.
  29. Marcin Drozd. Praca uwieńczona sukcesem. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 11 (80), s. 2, 1-15 czerwca 1977. 
  30. Marcin Drozd. Praca na rzecz środowiska. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 13 (82), s. 5, 1-15 lipca 1977. 
  31. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 117.
  32. Pół wieku później. „Tygodnik Sanocki”. Nr 25 (554), s. 7, 21 czerwca 2002. 
  33. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 260 (poz. 103).