Adam Bodnar

Prawnik

Adam Piotr Bodnar (ur. 6 stycznia 1977 w Trzebiatowie[1]) – polski prawnik i nauczyciel akademicki, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor uczelni na SWPS Uniwersytecie Humanistycznospołecznym w Warszawie, działacz na rzecz praw człowieka, w latach 2010–2015 wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, od 2015 rzecznik praw obywatelskich.

Adam Bodnar
Ilustracja
Adam Bodnar (2019)
Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1977
Trzebiatów
Doktor habilitowany nauk prawnych
Specjalność: prawo konstytucyjne, prawo gospodarcze publiczne
Alma Mater Uniwersytet Warszawski,
Central European University
Doktorat 23 października 2006 – prawo
Uniwersytet Warszawski
Habilitacja 17 czerwca 2019 – prawo
Uniwersytet Warszawski
Nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Warszawski,
SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny
Rzecznik praw obywatelskich
Okres spraw. od 9 września 2015
Poprzednik Irena Lipowicz
Odznaczenia
Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Adam Bodnar przemawia w Senacie (2015)
Adam Bodnar (2017)

ŻyciorysEdytuj

RodzinaEdytuj

Urodził się jako drugi syn Polki i Ukraińca. W 1947 jego ojciec w wieku pięciu lat został przesiedlony w ramach akcji „Wisła” ze wsi Rakowa pod Sanokiem na tzw. Ziemie Odzyskane. Tam jego rodzina pracowała w państwowym gospodarstwie rolnym[2].

Żonaty z Magdaleną Bodnar[3].

Wykształcenie i działalność naukowaEdytuj

W okresie szkolnym był stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci[4].

W 2000[5] ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Następnie w 2001 ukończył studia LLM (prawo konstytucyjne porównawcze) na Central European University w Budapeszcie[5]. Na WPiA UW odbył także kurs prawa europejskiego i angielskiego współorganizowany przez University of Cambridge, oraz kurs prawa amerykańskiego współorganizowany przez University of Florida[1].

W 2006 uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych w Instytucie Nauk Prawno-Administracyjnych UW na podstawie rozprawy pt. Obywatelstwo wielopoziomowe w europejskiej przestrzeni konstytucyjnej napisanej pod kierunkiem Mirosława Wyrzykowskiego[6]. Habilitował się w 2019 na macierzystej uczelni w zakresie nauk prawnych na podstawie dorobku naukowego oraz monografii Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce – aspekty instytucjonalne[7].

Został adiunktem w Zakładzie Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego[1], a także profesorem uczelni na Wydziale Prawa SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie[8].

Jest autorem, współautorem i redaktorem publikacji, głównie z zakresu praw człowieka[9].

Działalność publiczna do 2015Edytuj

W drugiej połowie lat 90. współpracował ze Stowarzyszeniem „Nigdy Więcej”[10][11]. Do 2004 pracował w kancelarii prawniczej Weil, Gotshal & Manges. Następnie został pracownikiem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Początkowo był koordynatorem Programu Spraw Precedensowych prowadzonego przez tę fundację. W 2008 został sekretarzem zarządu HFPC, a w 2010 objął stanowisko wiceprezesa zarządu tej instytucji. W 2008 został także ekspertem Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, gdzie zajął się doradztwem w zakresie przestrzegania praw człowieka w Polsce[1].

Powoływany w skład rady ekspertów Europejskiego Instytutu na rzecz Równości Płci i rady dyrektorów Funduszu ONZ na rzecz Ofiar Tortur. Został przewodniczącym rady programowej Fundacji Panoptykon i prezesem Stowarzyszenia im. Prof. Zbigniewa Hołdy[1].

Rzecznik praw obywatelskichEdytuj

W 2015 posłowie Platformy Obywatelskiej, Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Polskiego Stronnictwa Ludowego i niezrzeszeni zgłosili jego kandydaturę na stanowisko rzecznika praw obywatelskich[1]. 24 lipca 2015 Sejm wybrał go na urząd RPO[12] (za jego kandydaturą zagłosowało 239 posłów, kontrkandydatka Zofia Romaszewska otrzymała 155 głosów)[13]. 7 sierpnia 2015 Senat zatwierdził jego wybór[14] i 9 września 2015 Adam Bodnar złożył przed Sejmem ślubowanie, obejmując tym samym urząd na okres pięcioletniej kadencji[15].

W trakcie swojej kadencji krytykował przyjmowanie przez samorządy homofobicznych uchwał w sprawie tzw. stref wolnych od ideologii LGBT[16]. Wskazywał, że przyjmowane uchwały są sprzeczne z zasadą legalizmu i prawami człowieka, a także wnosił skargi na wybrane uchwały do wojewódzkich sądów administracyjnych[17], za co był krytykowany przez polityków Prawa i Sprawiedliwości[18].

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

  • Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (2020)[19];
  • Nagroda Tolerancji przyznana przez Stowarzyszenie Lambda Warszawa (2011)[20];
  • Nagroda Radia Tok FM im. Anny Laszuk „za akcję Nasz rzecznik i umiejętność pracy ponad podziałami, wypromowanie osoby, która od lat walczy na rzecz słabszych i doprowadzenie do wyboru pierwszego RPO, którego kandydatura nie była wysunięta przez polityków” (2016)[21];
  • Nagroda Rafto „za obronę praw mniejszości i niezależności sądów w Polsce” (2018)[22];
  • Nagroda Praworządności (Rule of Law Award) przyznana przez World Justice Project Adamowi Bodnarowi wraz z całym Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich „za wybitną działalność na rzecz wzmocnienia rządów prawa w trudnych okolicznościach” (2019)[23] – Adam Bodnar zadedykował nagrodę Karolowi Modzelewskiemu[24];
  • Nagroda Godności Człowieka Fundacji Rolanda Bergera (2019) – Adam Bodnar nie przyjął nagrody, motywując swoją odmowę nazistowską przeszłością ojca jej fundatora[25][26];
  • Nagroda Specjalna „Korony Równości” przyznana przez Kampanię Przeciw Homofobii za zaangażowanie w walkę o równe prawa dla społeczności LGBTQI (2020)[27][28][29].

Wybrane publikacjeEdytuj

  • The emerging constitutional law of the European Union. German and Polish perspectives (współredaktor), Springer, Berlin 2003.
  • Introduction to Polish law (współautor ze Stanisławem Frankowskim), Kluwer Law International, Haga 2005.
  • Przekonania moralne władzy publicznej a wolność jednostki. Materiały z konferencji z dnia 23 stycznia 2006 r. (współredaktor), Zakład Praw Człowieka. Wydział Prawa i Administracji. Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2007.
  • Obywatelstwo wielopoziomowe. Status jednostki w europejskiej przestrzeni konstytucyjnej, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008.
  • Orientacja seksualna i tożsamość płciowa. Aspekty prawne i społeczne (współredaktor), Instytut Wydawniczy EuroPrawo, Warszawa 2009.
  • Fakt vs. Opinia. Rozważania na kanwie sprawy Michnik vs. Zybertowicz. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce w dniu 26 marca 2009 roku, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2010.
  • Pr@wo w sieci. Korzyści czy zagrożenia dla wolności słowa? Materiały z konferencji zorganizowanej przez Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce w dniu 11 maja 2009 roku (współredaktor), Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2010.
  • Wolność słowa w prasie lokalnej. Prasa lokalna a normy ochrony konkurencji i pluralizm medialny. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce w dniu 29 października 2009 roku (współredaktor), Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2010.
  • Postępowania dyscyplinarne w wolnych zawodach prawniczych – model ustrojowy i praktyka. Materiały z konferencji z dnia 5 marca 2012 r. (współredaktor), Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2013.
  • Listy od przyjaciół. Księga pamiątkowa dla Profesora Wiktora Osiatyńskiego (red. nauk.), Helsińska Fundacja Praw Człowieka we współpracy z Open Society Foundations, Warszawa 2015.
  • Ochrona praw obywatelek i obywateli Unii Europejskiej. 20 lat – osiągnięcia i wyzwania na przyszłość (współredaktor), Wolters Kluwer, Warszawa 2018.
  • Wpływ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na funkcjonowanie biznesu (współredaktor), Wolters Kluwer, Warszawa 2016.
  • Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce. Wymiar instytucjonalny, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2018, ​ISBN 978-83-8124-542-5​.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Lista kandydatów na Rzecznika Praw Obywatelskich. sejm.gov.pl, 23 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-25].
  2. Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar. nasze-słowo.pl, 10 grudnia 2018. [dostęp 2020-03-29].
  3. Maria Pankowska: Niezłomny RPO. Adam Bodnar odebrał nagrodę za walkę o praworządność i prawa człowieka. OKO.press, 7 listopada 2018. [dostęp 2020-09-17].
  4. Zjazd Absolwentów KFnrD. Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci, 21 grudnia 2015. [dostęp 2019-06-23].
  5. a b Autoreferat. wpia.uw.edu.pl. s. 2. [dostęp 2019-06-23].
  6. Dr hab. Adam Piotr Bodnar, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2015-06-25].
  7. Habilitacje – postępowania zakończone. wpia.uw.edu.pl. [dostęp 2019-06-23].
  8. Pracownicy. swps.pl. [dostęp 2020-05-11].
  9. Bodnar, Adam. bn.org.pl. [dostęp 2018-07-31].
  10. Katarzyna Wójcik: Adam Bodnar – jak zostałem prawnikiem. rp.pl, 26 września 2015. [dostęp 2016-07-22].
  11. Wiktor Ferfecki: Che Guevara z korporacji. rp.pl, 28 czerwca 2015. [dostęp 2016-07-22].
  12. Głosowanie nr 148 na 97. posiedzeniu Sejmu. sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-07-24].
  13. Ewa Siedlecka. Bodnar wybrany, Szydło się pomyliła. „Gazeta Wyborcza”. 172 (8505), s. 5, 25–26 lipca 2015. Warszawa: Agora. ISSN 0860-908X. 
  14. Senat zatwierdził wybór Adama Bodnara na nowego Rzecznika Praw Obywatelskich. interia.pl, 7 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-07].
  15. Nowy RPO Adam Bodnar złożył ślubowanie przed Sejmem. onet.pl, 9 września 2015. [dostęp 2015-09-09].
  16. Adam Bodnar skarży samorządy. Nie podobają mu się „strefy wolne od LGBT”. pch24.pl, 11 grudnia 2019. [dostęp 2019-12-31].
  17. Uchwały o przeciwdziałaniu „ideologii LGBT” sprzeczne z zasadą legalizmu i prawami człowieka. Pierwsze sądowe skargi RPO. rpo.gov.pl, 10 grudnia 2019. [dostęp 2020-07-24].
  18. Posłowie skrajnie oceniają pracę RPO Adama Bodnara. PiS i Kukiz'15 krytykują, PO i Nowoczesna uważają za wzór. gazetaprawna.pl, 5 września 2016. [dostęp 2019-12-31].
  19. Adam Bodnar kawalerem Orderu Legii Honorowej. gazetaprawna.pl, 17 września 2020. [dostęp 2020-09-17].
  20. Dr Adam Bodnar laureatem Nagrody Tolerancji 2011. hfhr.pl, 17 maja 2011. [dostęp 2015-06-25].
  21. Nagroda Radia TOK FM dla Adama Bodnara i KOP za akcję „Nasz Rzecznik”!. TOK FM, 5 kwietnia 2016. [dostęp 2020-07-04].
  22. Uzasadnienie Nagrody. rafto.no, 27 września 2018. [dostęp 2018-09-27].
  23. Dr Adam Bodnar i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich uhonorowani prestiżową Nagrodą Praworządności przez World Justice Project. rpo.gov.pl, 30 kwietnia 2019. [dostęp 2020-06-02].
  24. Adam Bodnar z nagrodą za obronę praworządności. Zadedykował ją Karolowi Modzelewskiemu. OKO.press, 30 kwietnia 2019. [dostęp 2020-07-04].
  25. Nagroda Godności Człowieka Fundacji Rolanda Bergera dla RPO Adama Bodnara i jego zespołu. rpo.gov.pl, 5 września 2019. [dostęp 2020-06-02].
  26. Bartosz T. Wieliński: Bodnar nie przyjmie nagrody Bergera. Ojciec fundatora był nazistą. wyborcza.pl, 18 października 2019. [dostęp 2020-06-02].
  27. Kampania Przeciw Homofobii przyznała Korony Równości za wspieranie społeczności LGBT+. noizz.pl, 28 września 2020. [dostęp 2020-10-02].
  28. Mateusz Witczak: Korony Równości. Kilka pokoleń przeciw homofobii. polityka.pl, 28 września 2020. [dostęp 2020-10-02].
  29. Magdalena Chrzczonowicz, Agata Szczęśniak: OKO.press z Koroną Równości! Nagrodzono też Wandę Traczyk-Stawską, Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk, Atlas Nienawiści. OKO.press, 27 września 2020. [dostęp 2020-10-02].