Adam Hulanicki

polski chemik

Adam Andrzej Hulanicki (ur. 31 maja 1929 w Warszawie, zm. 4 grudnia 2019[1] tamże[2]) – polski chemik, specjalista w zakresie chemii analitycznej, profesor Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, członek korespondent PAN, przewodniczący Komitetu Chemii Analitycznej PAN.

Adam Andrzej Hulanicki
Data i miejsce urodzenia

31 maja 1929
Warszawa

Data i miejsce śmierci

4 grudnia 2019
Warszawa

Profesor nauk chemicznych
Specjalność: chemia analityczna
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1961 – nauki chemiczne
Uniwersytet Warszawski

Profesura

1976

Polska Akademia Nauk
Status

członek korespondent,
honorowy przewodniczący
Komitetu Chemii Analitycznej

Praca naukowo-dydaktyczna
Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Wydział

Wydział Chemii UW

Dziekan
Wydział

Wydział Chemii UW

Okres spraw.

1981–1984

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej

ŻyciorysEdytuj

Syn Adama i Zofii[2]. Studiował chemię na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Po ukończeniu studiów (1952) rozpoczął pracę w Zakładzie Chemii Nieorganicznej pod kierownictwem Wiktora Kemuli (w roku 1953); wspólnie z prof. Kemulą opublikował pierwsze prace naukowe, dotyczące spektralnej analizy emisyjnej (1956) i oznaczeń śladowych zawartości kadmu w analizowanych próbkach metodami spektroskopii absorpcyjnej (1958). W latach 1957–1958 odbył staż naukowy w dziedzinie elektrochemii na Uniwersytecie Harvarda (na wydziale chemii). Jego opiekunem naukowym był James J. Lingane, autor wielu podręczników z dziedziny analizy elektrochemicznej[3] (jeden z nich, Elektroanaliza chemiczna[4], został wydany w języku polskim w przekładzie Adama Hulanickiego). W roku 1961 obronił na UW pracę doktorską nt. Zastosowanie dwuetylodwutiokarbaminianu sodowego w analizie potencjometrycznej[5][6]. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w roku 1976, tytuł profesora zwyczajnego – w roku 1989. W 1994 r. został członkiem korespondentem PAN[6][7][8].

W Katedrze powstała Pracownia Teoretycznych Podstaw Chemii Analitycznej, którą Adam Hulanicki kierował w latach 1969–1999. W tej Pracowni powstała szkoła chemii analitycznej, do której są zaliczani m.in.[6]: prof. dr hab. Ewa Bulska[9], prof. dr hab. Stanisław Głąb[10], prof. dr hab. Andrzej Lewenstam[11], dr Tomasz Sokalski[12], prof. dr hab. Robert Koncki[13], prof. dr hab. Magdalena Maj-Żurawska[14], dr hab. Katarzyna Wróbel[15], dr hab. Beata Godlewska-Żyłkiewicz[16]. Pod opieką Adama Hulanickiego stopnie magistra uzyskało ponad 120 studentów, a stopień doktora – 18 magistrów[5][6][7]. Był opiekunem naukowym 7 doktorów habilitowanych i 6 przyszłych profesorów[6].

Jako specjalista w dziedzinie chemii analitycznej był[6]:

Był ponadto, jako nauczyciel akademicki[6]:

Pochowany na Starych Powązkach (kw. 28 wprost-1-25/26)[18].

Zakres badań naukowychEdytuj

Zakres badań naukowych Adama Hulanickiego obejmuje wiele gałęzi chemii analitycznej, takich jak spektrometria atomowa, odczynniki organiczne w analizie, potencjometria i kulometria, elektrody jonoselektywne, analiza śladowa, analiza specjacyjna; historia chemii analitycznej[7][6].

Adam Hulanicki nie ograniczał się do budowania teoretycznych podstaw różnych metod analizy. W czasie Międzynarodowego Sympozjum „Forum Analityczne” zorganizowanego w Politechnice Warszawskiej w roku 2004 powiedział[19]:

Chemia analityczna jest z jednej strony działalnością naukową, wnoszącą nowe elementy do metodologii chemii analitycznej, np. podstaw teoretycznych metod analitycznych, z drugiej zaś strony ta dziedzina chemii nie może istnieć bez praktycznych zastosowań jej w życiu

prof. Adam Hulanicki

Zwrócił też uwagę uczestników Forum, że ponad 50% analiz chemicznych wykonuje się stosując chromatografię i że ok. 30 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii i medycyny zawdzięcza powodzenie swoich osiągnięć właśnie chromatografii. Mówił również o innych metodach stosowanych w jakościowej i ilościowej chemii analitycznej, m.in. technikach spektrometrycznych, rozdzielaniu analitów metodą elektroforezy oraz technikach łączonych (np. rozwoju chromatografii łączonej ze spektrometrią)[19].

Publikacje (wybór)Edytuj

Adam Hulanicki opublikował ponad 250 prac[6], dotyczących różnych działów chemii analitycznej, w tym m.in.[7][20]:

  • Model for Treatment of Selectivity Coefficients for Solid-State Ion-Selective Electrodes (współautor A. Lewenstam), „Anal. Chem.” 53, 1981;
  • Interpretation of the Selectivity and Detection Limit of Liquid Ion-Selective Electrodes (współautorzy: M. Maj-Żurawska, T. Sokalski), „Talanta”, 35, 1988;
  • Coulometric Study in Microscale Scale of Ionic Equilibria (współautor S. Głąb), „Fresenius’ J. Anal. Chem.”, 337, 1990;
  • Absolute Methods in Analytical Chemistry, „Pure Appl. Chem.”, 67, 1995;
  • Topochemical Investigation of Ancient Manuscripts (współautorzy: B. Wagner, E. Bulska, M. Heck, H.T. Ortner), „Fresenius’ J. Anal. Chem.”, 369, 2001;
  • Spektralna analiza emisyjna (współautor W. Kemula, 1956);
  • Kwasy i zasady w chemii analitycznej. PWN, Warszawa 1972, 1992. Wyd. ros. MIR Moskwa 1975; wyd. ang. Ellis Horwood 1987;
  • Współczesna chemia analityczna – Wybrane zagadnienia. PWN, Warszawa 2001.
  • 60 lat polskiej chemii analitycznej (1945-2005). Instytut Historii Nauki PAN, Warszawa 2010.
  • 50 lat chemii analitycznej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, Warszawa 2006[21]

OdznaczeniaEdytuj

Inne wyróżnieniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Prof. Adam Hulanicki (1929–2019). chem.uw.edu.pl. [dostęp 2019-12-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-05)].
  2. a b https://rejestry-notarialne.pl/37
  3. Autor: Lingane J.J. (ang.). W: National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine [on-line]. ncbi.nlm.nih.gov. [dostęp 2013-02-07].
  4. James J. Lingane (przekład: Adam Hulanicki): Elektroanaliza chemiczna (pol.). W: Podręcznik; wyd. PWN [on-line]. books.google.pl, 1960. [dostęp 2013-02-07].
  5. a b Janusz Gołaś: Recenzja dorobku naukowego prof. dr hab. Adama Hulanieckiego przygotowana w ramach postępowania o odnowienie doktoratu (pol.). senat.uw.edu.pl, 2011-12-29. [dostęp 2013-02-06].
  6. a b c d e f g h i j k Odnowienie doktoratów prof. Zbigniewa Galusa i prof. Adama Hulanickiego (pol.). W: Strona internetowa UW [on-line]. uw.edu.pl. [dostęp 2013-02-05].
  7. a b c d e f Hulanicki, Adam Andrzej [w:] Strona internetowa PAN.
  8. Prof. Adam Andrzej Hulanicki, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2018-07-05].
  9. Prof. Ewa Joanna Bulska, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  10. Prof. Stanisław Głąb, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  11. Prof. Andrzej Lewenstam, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  12. Dr Tomasz Sokalski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  13. Prof. Robert Koncki, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  14. Prof. Magdalena Barbara Maj-Żurawska, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  15. Dr hab. Katarzyna Wróbel, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2017-12-10].
  16. Prof. Beata Izabella Godlewska-Żyłkiewicz, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2013-02-07].
  17. Misja i historia KChA (pol.). W: Komitet Chemii Analitycznej PAN [on-line]. kcha.pan.pl. [dostęp 2013-02-05].
  18. Cmentarz Stare Powązki: ANTONI BOGLEWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2021-11-28].
  19. a b Wzrasta rola chemii analitycznej w naszym życiu (pol.). W: Serwis PAP Nauka w Polsce [on-line]. naukawpolsce.pap.pl, 2004-07-12. [dostęp 2018-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  20. Autor: Adam Hulanicki (pol.). W: Bibliografia Uniwersytetu Warszawskiego [on-line]. bibliografia.icm.edu.pl. [dostęp 2013-02-06].
  21. Adam Hulanicki. 50 lat chemii analitycznej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”. 51 (2), s. 349–361, 2006. ISSN 0023-589X. 
  22. M.P. z 2000 r. nr 14, poz. 296
  23. Laureaci Medali PTChem (pol.). W: Strona internetowa PTChem [on-line]. ptchem.pl. [dostęp 2013-02-07].
  24. Prof. Zbigniew Galus oraz prof. Adam Hulanicki odebrali tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku

Linki zewnętrzneEdytuj