Adam Honory Kirkor

(Przekierowano z Adam Kirkor)

Adam Honory Kirkor (ur. 21 stycznia 1818 w Śliwinie koło Mohylewa, zm. 23 listopada 1886 w Krakowie) – polski wydawca, dziennikarz, archeolog, pseud. Jan ze Śliwina.

Adam Honory Kirkor
Jan ze Śliwina
Ilustracja
Adam Honory Kirkor, 1881 r.
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1818
Śliwin koło Mohylewa
Data i miejsce śmierci 23 listopada 1886
Kraków
Zawód, zajęcie wydawca, dziennikarz, archeolog
Strona tytułowa Przewodnika z 1862 r.

ŻyciorysEdytuj

Ukończył gimnazjum w Mohylewie, a następnie studiował w Instytucie Szlacheckim w Wilnie.

W latach 1834-1866 działał w Wilnie, a następnie w Petersburgu i Krakowie. Rozpoczął pracę w wileńskiej Izbie Skarbowej. Od roku 1855 był członkiem Wileńskiej Komisji Archeologicznej i kierownikiem wileńskiego Muzeum Archeologicznego. Od roku 1849 był członkiem gubernialnego komitetu statystycznego.

W roku 1859 odkupił drukarnię od Krystiana Teofila Glücksberga i rozpoczął wydawanie książek i czasopism w językach polskim, litewskim i rosyjskim. W latach sześćdziesiątych XIX wieku redagował „Kurier Wileński”.

W 1856 roku został członkiem czynnym Rosyjskiego Cesarskiego Towarzystwa Archeologicznego. Był jednym z autorów haseł do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859-1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii[1]. W 1864 został członkiem Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego[2].

W polskich środowiskach patriotycznych był krytykowany za ugodową postawę wobec władz carskich, szczególnie za wydanie Albumu Wileńskiego ku czci cara Aleksandra II i kontakty z Michaiłem Murawjowem w 1863. W 1867 przeniósł drukarnię do Petersburga, gdzie w latach 1868-1870 wydawał konserwatywny dziennik „Nowoje wriemia”

Mimo aktywnej działalności wydawniczej zbankrutował, po czym przeniósł się do Krakowa. W 1872 uczestniczył w przekształceniu Towarzystwa Naukowego Krakowskiego w Polską Akademię Umiejętności, a w 1873 został wybrany na jej członka. Od tegoż roku prowadził wykopaliska archeologiczne na terenie cmentarzyska kultury łużyckiej w Kwaczale oraz w Płazie, Libiążu i Bobrku.

Przy granicy wsi Żnibrody z Beremianami (powiat buczacki) na gminnym pastwisku prowadził wykopaliska na starym cmentarzu w 1878[3].

Była żonaty z aktorką Heleną z domu Majewską (1828-1900). W 1857 nawiązała ona romans z Władysławem Syrokomlą i opuściła męża. Kirkor związał się z Marią Celestyną Boczkowską (1840-1931), która w wieku piętnastu lat wydana została za mąż za Antoniego Korewę, jednak małżeństwo zostało po kilku latach unieważnione. Po uzyskaniu rozwodu Kirkor ożenił się z Boczkowską w 1866. Nie mieli dzieci.

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia Powszechna. T. I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa 1859.
  2. Maria Blombergowa. Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864-1914). „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 25/3 (1980), s. 547.
  3. Żnibrody w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.

BibliografiaEdytuj

  • Michał Brensztajn: Adam Honory Kirkor
  • Biografia
  • Prekursor archeologii
  • Michał Brensztajn, Adam Honory Kirkor, wydawca, redaktor i właściciel drukarni w Wilnie od roku 1834 do 1867, Wilno: Wydawnictwo Towarzystwa Pomocy Naukowej im. E. I E. Wróblewskich, 1930.
  • Ewa Milicer, Wileńskie albumy kolekcjonerskie Marii Celestyny Boczkowskiej jako przykład zainteresowania grafiką i rysunkiem w 2. połowie XIX wieku, [w:] Dziedzictwo i pamięć Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej. II Muzealne Spotkania z Kresami, red. Tadeusz Skoczek, Warszawa 2017, s. 17, 22.
  • Dawid Fajnhauz i Stefan Nosek: Kirkor Adam Honory (1818 lub 1819–1886). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XII. Wrocław–Warszawa–Kraków, 1966–1967, s. 475–478.

Linki zewnętrzneEdytuj