Otwórz menu główne

Adam Kowalczyk

Oficer, pilot Wojska Polskiego

Adam Franciszek Kowalczyk (ur. 1 października 1903 w Brzeźniu w pow. sieradzkim, zm. 7 maja 1972 w Buenos Aires w Argentynie) – pułkownik pilot Wojska Polskiego, Squadron Leader Królewskich Sił Powietrznych.

Adam Kowalczyk
pułkownik pilot pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 1 października 1903
Brzeźnio,
Data i miejsce śmierci 7 maja 1972
Buenos Aires, Argentyna
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
Roundel of the French Air Force before 1945.svg Armée de l'Air,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 607 Dywizjon RAF,
Dywizjon 303,
Dywizjon 317,
Dywizjon 300
Stanowiska dowódca dywizjonu
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
kampania francuska 1940,
bitwa o Anglię,
lądowanie w Normandii
Odznaczenia
PilotPolowy.jpg
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi Medal Lotniczy (czterokrotnie) Medal Brązowy za Długoletnią Służbę Krzyż za udział w Wojnie 1918–1921 Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kawaler Orderu Korony Rumunii Gwiazda za Wojnę 1939–1945 (Wielka Brytania) Gwiazda Lotniczych Załóg w Europie (Wielka Brytania) Medal Obrony (Wielka Brytania) Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie chłopskiej. Jego ojciec Tomasz wraz z matką Józefą prowadzili 5 hektarowe gospodarstwo. Miał dziewięcioro rodzeństwa. W 1912 rozpoczął naukę w szkole powszechnej, po jej ukończeniu uczył się w szkole przygotowawczej.

W 1918 jako harcerz brał udział w rozbrajaniu garnizonu niemieckiego w Łowiczu. W 1919 r. rozpoczął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Łowiczu. W 1920 wstąpił do ochotniczej armii gen. Józefa Hallera i walczył z bolszewikami w 201 pułku piechoty. Następnie został przeniesiony do Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Lucjana Żeligowskiego i brał udział w zajmowaniu wileńszczyzny[1].

Po zakończeniu działań wojennych zajął się przerwaną edukacją. W 1925 zdał maturę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Łowiczu i rozpocząłKurs Unifikacyjny Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, który ukończył w 1926 roku. Po praktyce w 4 pułku strzelców podhalańskich, na własną prośbę został skierowany do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył w sierpniu 1928 roku i uzyskał nominację na podporucznika obserwatora[1]. Otrzymał przydział do 13 eskadry niszczycielskiej nocnej w 1 Pułk Lotniczym. W 1929 w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie ukończył kurs pilotażu podstawowego, a na wiosnę 1930 kurs pilotażu myśliwskiego przy 2 Pułku Lotniczym w Krakowie, po którym został skierowany do 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Otrzymał przydział do 112 eskadry myśliwskiej[2], w której służył 8 lat. W 1936 r. objął stanowisko p.o. dowódcy 112 eskadry, a w 1938 jako kapitan awansowany został na dowódcę IV dywizjonu myśliwskiego (113 i 114 eskadra myśliwska).

II wojna światowaEdytuj

W Wojnie Obronnej 1939 dowodził IV dywizjonem myśliwskim w ramach Brygady Pościgowej[2]. W rejonie Warszawy zestrzelił na pewno 2 samoloty nieprzyjaciela (He 111 i Ju 87). 17 września w związku z rozkazem ewakuacji do Rumunii wyznaczył młodych pilotów do przeprowadzenia samolotów na rumuńskie lotnisko, sam zaś wyruszył rzutem kołowym, który odjechał z lotniska tuż przed nadejściem oddziałów Armii Czerwonej. Następnie przez Bałczik i Bejrut przedostał się do Marsylii. Na miejscu trafił do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Lyon-Bron. Po odbytym przeszkoleniu na francuskich samolotach, w marcu 1940 r. został mianowany został dowódcą eskadry I Dywizjonu Myśliwskiego. następnie objął dowództwo utworzonego w dniu 31 maja 1940 XI Klucza Kominowego "Kow" broniącego La Rochelle (ELD/La Rochelle). W skład tego klucza wchodzili: ppor. Tadeusz Szumowski, ppor. Włodzimierz Klawe, ppor. Janusz Marciniak, sierż. Władysław Kiedrzyński oraz kpr. Stanisław Widlarz[1]. Dowodzeni przez Kowalczyka piloci otrzymali cztery samoloty Bloch MB-151 i Bloch MB-152. 19 czerwca 1940 r. Kowalczyk wydał swoim podopiecznym rozkaz opuszczenia lotniska i zaokrętowania się na statek "Alderpool". 21 czerwca statek wpłynął do Plymouth.

W Wielkiej Brytanii otrzymał numer służbowy P-0194[3] i został skierowany do 3 School of Technical Training (Szkoły Technicznej RAF) w Manston, a następnie 25 września 1940 r. przeszedł do 5 OTU Operational Training Unit, gdzie przeszkolił się na brytyjskich myśliwcach. Jego pierwszą bojową jednostką był 607 Dywizjon RAF "County of Durham", wyposażony w samoloty Hurricane. 7 listopada 1940 objął dowództwo 303 Dywizjonu Myśliwskiego, które pełnił do 19 lutego 1941. Następnie przeniesiono go do nowo sformowanego 317 Dywizjonu Myśliwskiego "Wileńskiego", w którym objął stanowisko oficera operacyjnego. Później pełnił funkcję polskiego oficera łącznikowego w 9, 13 i 14 Grupie Myśliwskiej. Latem 1943 ze względu na zbliżającą się granicę wiekową pilotów myśliwskich (40 lat) został przeniesiony do lotnictwa bombowego a po przeszkoleniu w 18 OTU w Finningley otrzymał przydział do 300 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Mazowieckiej", gdzie pełnił szereg funkcji, w tym m.in. dowódcy eskadry, a od 18 stycznia do 1 kwietnia 1944 był dowódcą dywizjonu. Następnie aż do zakończenia działań wojennych obejmował różne stanowiska dowódcze w wojskowym szkolnictwie lotniczym (m.in. jako szef wyszkolenia w Dowództwie Sił Powietrznych)[1].

12 czerwca 1944 r. został przeniesiony do Dowództwa Sił Powietrznych w Londynie na kurs taktyczny, 18 sierpnia 1944 r. został wysłany do Stanów Zjednoczonych w celu podjęcia nauki w elitarnej amerykańskiej akademii US Army Command and General Staff College w Fort Leavenworth w stanie Kansas. Powrócił do Wielkiej Brytanii i 17 grudnia 1944 r. został przydzielony do Dowództwa Sił Powietrznych w Londynie, gdzie objął stanowisko II zastępcy szefa sztabu oraz szefa ds. wyszkolenia[1]. Wojnę ukończył w stopniu podpułkownika pilota. 12 września 1946 r. został mianowany na stanowisko p.o. szefa sztabu w Dowództwie Sił Powietrznych. W okresie powojennym awansowany do stopnia pułkownika.

Po wojnieEdytuj

Po rozformowaniu Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie wstąpił w 1947 r. do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia[2]. Nie zdecydował się na powrót do kraju, początkowo żył w Wielkiej Brytanii, a następnie w grudniu 1948 przeniósł się do Buenos Aires w Argentynie, gdzie zmarł w 1972 roku.

Na liście Bajana jest sklasyfikowany na 122. pozycji z zaliczonymi 2 i 1/5 zestrzeleniami pewnymi[4].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Grzegorz Korcz, Wojciech Zmyślony: Ppłk pil. Adam Kowalczyk – dowódca legendarnych dywizjonów. „Na sieradzkich szlakach”. 3/114/2014/XXIX, s. 52-57. Sieradz: Oddział PTTK w Sieradzu. ISSN 1232-2695. 
  2. a b c Adam Kowalczyk. polishairforce.pl. [dostęp 2019-03-06].
  3. Kowalczyk Adam Franciszek. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-03-06].
  4. "Lista Bajana". polishairforce.pl. [dostęp 2019-03-06].

BibliografiaEdytuj

  • „Pilot Wojenny”. 2(5)/2000, s. 136 - 137, 04.2000. Warszawa: ECHO.