Otwórz menu główne

Adam Kowalski (żołnierz)

polski wojskowy, dziennikarz, twórca piosenek
Ten artykuł dotyczy żołnierza. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.

Adam Kowalski (ur. 23 grudnia 1896 w Rzeszowie, zm. 3 marca 1947 w Edynburgu) – kapitan oświatowy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Polskich Sił Zbrojnych, legionista, dziennikarz, poeta, redaktor „Żołnierza Polskiego” i „Polski Zbrojnej”.

Adam Kowalski
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1896
Rzeszów
Data i miejsce śmierci 3 marca 1947
Edynburg
Przebieg służby
Lata służby 19141945
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa

ŻyciorysEdytuj

Był wnukiem powstańca styczniowego, Józefa Kowalskiego. Po ukończeniu szkoły powszechnej i wydziałowej wstąpił do seminarium nauczycielskiego.

W 1912 r. wstąpił do „Strzelca”. Na I wojnę światową wyruszył w sierpniu 1914 r. wraz z 2 kompanią rzeszowską Legionów Polskich pod dowództwem Mariana Bolesławicza. W listopadzie tego roku został ciężko ranny w bitwie pod Krzywopłotami. Podczas szpitalnej rekonwalescencji przygotował się do matury, którą zdał w maju 1915 r. W tymże samym roku zadebiutował jako poeta. Początkowo był żołnierzem oddziałów pomocniczych I Brygady. W maju 1916 r. przeszedł do 3 pp II Brygady Legionów Polskich i brał udział w jego walkach nad Styrem oraz pod Stochodem, tam też zachorował na tyfus plamisty. Po wyleczeniu wrócił do służby wojskowej, awansował. W tym czasie napisał wiele wierszy oraz piosenek związanych tematycznie z życiem żołnierza na froncie. Po kryzysie przysięgowym był internowany w Huszt, wcielony do armii austriackiej i wysłany na front włoski.

W 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego, w którym poświęcił się pracy oświatowej wśród żołnierzy. Był założycielem oraz kierownikiem Uniwersytetu Żołnierskiego w Grodnie. Pełnił funkcję szefa sekcji oświatowej 2 Armii, a także kierował kursami metodyczno-oświatowymi dla oficerów w Wilnie. Jednocześnie redagował dwutygodnik poświęcony problemom obrony państwa „Reduta”. Kierował referatem oświatowym w Ministerstwie Spraw Wojskowych, a następnie już w randze kapitana, był redaktorem naczelnym „Żołnierza Polskiego”. Kierował także redakcją „Polski Zbrojnej”.

Napisał wiele utworów, spośród których znacząca część zyskała popularność. Zebrał je w tomach m.in. „Lutnia w tornistrze” (1934), „100 pieśni żołnierskich” (1937)[1] oraz „Wiersze o Komendancie” (1938). Wyjątkowe miejsce w latach międzywojennych zyskały jego pieśni: „Miała matka trzech synów” i „Morze, nasze morze”.

Był uczestnikiem kampanii wrześniowej. Jako jeniec wojenny został internowany w obozie Bals w Rumunii, gdzie, w październiku 1939, napisał „Modlitwę Obozową”[2], która została spopularyzowana w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie i w Polsce Podziemnej.

Po opuszczeniu obozu od kwietnia 1940 r. służył w Armii Polskiej we Francji, po ewakuacji zaś do Wielkiej Brytanii został przydzielony do formującego się w Szkocji 2 batalionu strzelców „Kratkowane Lwiątka”. Od sierpnia 1940 r. był kierownikiem referatu kulturalno-oświatowego 1 Brygady Strzelców, był też redaktorem naczelnym „Żołnierza Polskiego” i „Polski Zbrojnej”. W tym czasie nadal tworzył wiersze i pisał teksty do popularnych szopek noworocznych.

Po wojnie nie wrócił do Polski. Na obczyźnie ukazał się zbiór jego wierszy i pieśni z lat 1939–1942 „Kierunek: WISŁA!” (Glasgow, 1943 r.). Tytuł zbioru pochodzi z siedmiostrofowego wiersza z dopiskiem: „Szkocja 1942”. Zmarł 3 marca 1947 r. w Edynburgu w Wielkiej Brytanii, pochowany na cmentarzu Corstrophine w kwaterze wojskowej.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. 100 pieśni żołnierskich, polona.pl [dostęp 2019-03-30].
  2. Modlitwa obozowa, Portal Piosenki Religijne [dostęp 2018-03-01].

BibliografiaEdytuj

  • Wiadomości/Wiadomości-Wypad, Pismo Koła 2 Baonu Grenadierów „Kratkowane Lwiątka” (w późniejszym czasie ... i Komandosów). Kwartalnik wydawany w latach 1962–1996 w Edynburgu na prawach rękopisu

Linki zewnętrzneEdytuj