Adam Leon Małachowski

polski polityk

Adam Leon Albin Kazimierz Małachowski herbu Nałęcz (ur. 1706 roku, zm. 6 stycznia 1767 roku w Bąkowej Górze) – krajczy wielki koronny w latach 1755-1767[1], wielokrotny marszałek sejmu, poseł, starosta oświęcimski w 1727 roku i wąwolnicki w 1738 roku, karaczkowski w 1756 roku, przedborski w 1758 roku, wójt Ucieszkowa w 1722 roku, pułkownik chorągwi husarskiej Pułku Najjaśniejszego Króla w 1760 roku[2].

Adam Leon Małachowski
Herb
Nałęcz
Rodzina

Małachowscy herbu Nałęcz

Data urodzenia

1706

Data i miejsce śmierci

6 stycznia 1767
Bąkowa Góra

Ojciec

Józef Małachowski

Matka

Marianna Złotnicka

Żona

Anna Teofila Rosnowska

Dzieci

Stanisław Małachowski
Piotr Małachowski

Odznaczenia
Order Orła Białego

ŻyciorysEdytuj

Syn Józefa Małachowskiego i Marianny Złotnickiej. Urodzony na ziemi sieradzkiej w wieku 11 lat został osierocony. Król August II nadał osobnym przywilejem, biednemu i niepełnoletniemu Adamowi, dzierżawę Uciskowa w dawnym powiecie wiślickim. Tam spędził pierwsze lata młodości[3]. W roku szkolnym 1720/1 był słuchaczem Akademii Krakowskiej. W sierpniu 1732, w wieku dwudziestu lat, marszałkował na sejmiku w Szadku. Był już wtedy grodowym starostą oświęcimskim. Poseł województwa sieradzkiego na sejm 1732 roku[4]. W 1733 roku podpisał elekcję Stanisława Leszczyńskiego[5]. Był delegatem księstw oświęcimskiego i zatorskiego w konfederacji dzikowskiej 1734 roku[6]. Został posłem na sejm nadzwyczajny pacyfikacyjny 1736 roku z księstw oświęcimskiego i zatorskiego[7]. Jako stronnik Augusta III otrzymał królewszczyzny: dzierżawę Łęki w dawnym powiecie piotrkowskim i starostwo wąwolnickie w lubelskiem, które zamienił z Augustem Czartoryskim na Lubochnię w dawnym województwie sieradzkim[3]. Od 27 maja 1755 roku był krajczym wielkim koronnym.

Za panowania Augusta III Sasa, Adam Małachowski był między innymi:

  • w 1733 roku był posłem księstw oświęcimskiego i zatorskiego na sejm elekcyjny[8]
  • w 1735 roku był posłem województwa krakowskiego na sejm pacyfikacyjny[9].
  • poseł księstw oświęcimskiego i zatorskiego na sejm 1736 roku[10]
  • w 1738 był komisarzem łęczyckim na Trybunał Skarbowy Radomski;
  • w tym samym roku był z Oświęcimia posłem na sejm w Warszawie, otwierał 6 października posiedzenie i pomimo zerwania obrad, został wybrany deputatem do konstytucji z Małej Polski;
  • w 1740 był posłem sandomierskim do sejmu;
  • w 1743 we wrześniu wybrany komisarzem oświęcimskim do Trybunału Skarbowego w Radomiu;
  • w 1744 w sierpniu ponownie jako poseł oświęcimski zasiadał w sejmie, został starostą mazurskim;
  • w 1746 po raz kolejny zasiadał w Trybunale Skarbowym w Radomiu, ale tym razem jako pułkownik Chąrągwi Hussarskiej Króla Jegomości;
  • i w tym samym roku zasiadał, wraz z synem (Stanisławem – starostą wąwolnickim) w sejmie, został deputatem do konstytucji;
  • w 1748 będąc komisarzem wieluńskim do Trybunału w Radomiu został po raz pierwszy jego marszałkiem. Był także "podwójnym" posłem do sejmu: jako pułkownik "husarów" i przedstawiciel koła jeneralnego z Solca (koła generalne zakładało wojsko przed wyborami do sejmu);
  • w 1749 został po raz piąty wybrany komisarzem Trybunału radomskiego;
  • w 1750 po raz kolejny posłował do sejmu, tym razem z Oświęcimia;
  • w latach 1751–1752 był po raz pierwszy marszałkiem Trybunału Głównego Koronnego w Piotrkowie;
  • w 1754 był posłem na sejm z województwa sieradzkiego[11]
  • ponownie był marszałkiem Trybunału w latach 1756 – 1757[3].
  • poseł na sejm 1758 roku z województwa łęczyckiego[12].
  • poseł na sejm 1760 roku z ziemi wyszogrodzkiej[13].
  • poseł na sejm nadzwyczajny 1761 roku z ziemi wieluńskiej[14].
  • w 1766 roku był posłem na Sejm Czaplica z województwa krakowskiego[15].

Czterokrotnie pełnił funkcję marszałka sejmu:

  • 2 – 11 października 1758
  • 6 – 13 października 1760
  • 27 kwietnia – 2 maja 1761
  • 4 – 7 października 1762

Został starostą karaczkowskim w powiecie latyczowskim na Podolu 4 grudnia 1756. Hetman Branicki, oddając Małachowskiemu jedną partię siły zbrojnej spowodował jego królewski awans na regimentarza. W 1757 król odznaczył go Orderem Orła Białego[3]. W następnym roku otrzymał od króla, a właściwie odkupił od Jana Bobrownickiego (11 czerwca 1758), starostwo przedborskie. Był bardzo pobożnym człowiekiem, w Wielkiej Woli pod Paradyżem, w swoich rodzinnych stronach, łożył bardzo duże kwoty na klasztor i kościół oo bernardynów. Był ostatnim marszałkiem sejmu za panowania Augusta III, następne sejmy były zrywane przed wyborem marszałka. Po śmierci króla osiadł w Bąkowej Górze 6 km na północ od Przedborza.

Zmarł 6 stycznia 1767 w Warszawie. Został pochowany, zgodnie ze swoją wolą, w Wielkiej Woli (Paradyż) w habicie bernardyńskim[3].

Był stronnikiem rodu Potockich, biorąc udział w głosowaniach sejmowych zwracał szczególną uwagę innych, wypowiadając liberum veto. W czasie ostatniego bezkrólewia występował przeciwko pogwałceniu konwokacji przez Czartoryskich. W 1764 r. upokorzył się przed królem Stanisławem Augustem Poniatowskim.

Ożenił się w 1727 roku z Anną Teofilą Rosnowską herbu Ogończyk. Miał 2 synów: Stanisława i Piotra. Jego wnuk Józef Małachowski został posłem na Sejm Czteroletni.

Jedna z najbardziej znanych osobowości epoki oświecenia. Zasłynął jako osoba nie stroniąca od trunków, co dało mu sławę wielkiego pijaka.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, , s. 184.
  2. Kolęda Warszawska na rok 1760, Warszawa 1760, s. 14.
  3. a b c d e Julian Bartoszewicz: Znakomici mężowie Polscy w XVIII w., t. III. Petersburg: B.M. Wolffa, 1856, s. 264 – 309.
  4. Teka Gabryela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 153.
  5. Jerzy Dunin-Borkowski i Mieczysław Dunin-Wąsowicz, Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. Lwów 1910, s. 130.
  6. Konfederacja Generalna Stanów Koronnych y Wielkiego Xięztwa Litewskiego na walnym zieźdźie w Dźikowie pod Sandomierzem postanowiona dnia V miesiąca Listopada. Roku Pańskiego MDCC.XXXIV, brak paginacji.
  7. Biogram z XIX tomu Polskiego Słownika Biograficznego autorstwa Zofii Zielińskiej
  8. Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wąsowicz, Lwów 1910, s. 130.
  9. Lwowska Naukowa Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrain. Oddział Rękopisów. Zespół (fond) 145 część I (Archiwum Jabłonowskich z Bursztyna), rkps 24, cześć 2, k. 1.
  10. Henryk Palkij, Sejmy 1736 i 1738 roku : u początków nowej sytuacji politycznej w Rzeczypospolitej, Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego / Polska Akademia Umiejętności ; t. 93, Kraków 2000, s. 217.
  11. Diarjusze sejmowe z wieku XVIII.T.III. Diarjusze sejmów z lat 1750, 1752, 1754 i 1758, Warszawa 1937, s. 243.
  12. Diarjusze sejmowe z wieku XVIII.T.III. Diarjusze sejmów z lat 1750, 1752, 1754 i 1758, Warszawa 1937, s. 283.
  13. Dyaryusz sejmu walnego warszawskiego 6 października 1760 r. zaczętego, dodatek spis posłów, w: Przegląd Archeologiczny, z. IV, Lwów 1888, s. 182.
  14. Porządek JJ WW Ich Mciow Panow Posłow Obranych na Seym Extraordynaryiny Warszawski, Dnia 27. Kwietnia 1761, [b.n.s]
  15. Dyaryusz seymu walnego ordynaryinego odprawionego w Warszawie roku 1766 ..., brak paginacji, foliacja k. 3.