Adam Münchheimer

polski kompozytor i dyrygent

Adam Münchheimer także[a]: Adam Minchejmer[b], Adam Minchheimer[1], Adam Münchejmer[2] (ur. 23 grudnia 1830 w Warszawie, zm. 28 stycznia[c][3] 1904 tamże) – polski kompozytor, dyrygent, skrzypek, pedagog, dyrektor warszawskiej opery.

Adam Münchheimer
Adam Minchejmer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1830
Warszawa
Data i miejsce śmierci 28 stycznia 1904
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki muzyka poważna
Ważne dzieła
  • balet Figle szatana
  • opery Mazepa
  • Mściciel
Adam Münchheimer, portret
nagrobek kompozytora na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Syn Marii i Karola Zygmunta[4], wnuk znanego grawera i pieczątkarza Abrahama Münchheimera[1], pochodził z rodziny związanej ze znaną Fabryką guzików, wyrobów pieczętarskich i metalowych[5][6]. Uczeń J. Hornziela – skrzypce i A. Freyera w Warszawie oraz A. B. Marxa – kompozycja w Berlinie. Od 1850 skrzypek orkiestry, od 1858 dyrektor muzyczny, w latach 1864–91 dyrygent, a od 1872[1] - po śmierci Stanisława Moniuszki dyrektor Teatru Wielkiego w Warszawie. W latach 1861–1863 profesor w Instytucie Muzycznym i w Instytucie Aleksandryjsko-Maryjskim Wychowania Panien[3]. Od 1890 dyrygent w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, w latach 1895–1902 dyrektor Szkoły Muzycznej.

Skomponował muzykę do 4[7] oper: Otton łucznik (1864), Stradyota (Stradiota)[2] (1876), Mazepa (1885) oraz Mściciel (Il vendicatore) (1897, prawykonanie 1910[8]), 3 msze, Requiem, muzykę do 3 obrazów do baletu Figle szatana (1870) wraz ze Stanisławem Moniuszką (partytura baletu zaginęła podczas II wojny światowej[9][d][8], rekonstrukcja muzyki – Rafał Augustyn[10], 1984–85[11] 1988[e][12]), utwory kameralne, pieśni m.in.:
Czarny krzyżyk (1889?)[13] – słowa Brunona Bielawskiego – inna wersja muzyki: Stanisław Moniuszko (1865?)[13][14],
Z nową wiosną (1890?)[13] – słowa Czesława Jankowskiego – inna wersja muzyki: Mieczysław Karłowicz (1895).
Opracował Bogurodzicę (1860).

Był jednym z założycieli Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego w 1871. W 1872 zorganizował pogrzeb Stanisława Moniuszki komponując specjalnie na tę uroczystość Marsz żałobny oparty motywach utworów zmarłego[1]. W 1893 zdobył nagrodę[15] za Mszę na konkursie kompozycji w Belgii.

Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 18-5-23)[16][17].

TwórczośćEdytuj

UwagiEdytuj

  1. oprócz niemieckiej pisowni nazwiska stosowano różne warianty polonizacji jego pisowni
  2. napis na nagrobku na Cmentarzu Powązkowskim.
  3. 28 stycznia data śmierci na nagrobku kompozytora na Cmentarzu Powązkowskim, spotykana w opracowaniach inna data śmierci – 27 stycznia 1904.
  4. we wrześniu 1939 podczas bombardowania Filharmonii Narodowej - mieszczącej archiwum Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego
  5. 27 maja 1988 Teatr Wielki w Warszawie odbyła się prapremiera zrekonstruowanego baletu przez Rafała Augustyna.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Marian Fuks. Polskie opery. „Rzeczpospolita”, 2008-07-13. Warszawa: Presspublica sp. z o.o.. ISSN 0208-9130. 
  2. a b Sęp. Z Warszawy (Pan Münchejmer). „Biesiada Literacka”. III (Nr 60), s. 2, 1877-02-11 (23). Warszawa: Gracyan Unger. 
  3. a b Adam Münchheimer – biogram (pol.). Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 2011-06-22].
  4. Marian Fuks, Księga sławnych muzyków pochodzenia żydowskiego, Poznań: Sorus, 2003, s. 249, ISBN 83-87133-93-0, ISBN 978-83-87133-93-1, ISBN 83-85888-95-0, ISBN 978-83-85888-95-6, ISBN 83-7063-364-1, ISBN 978-83-7063-364-6, OCLC 55005692.
  5. Fabryka guzików i wyrobów metalowych Minchejmera (pol.). warsawa1939.pl. [dostęp 2011-07-02].
  6. Polskie guziki wojskowe Królestwa Kongresowego
  7. a b c d e Adam Münchheimer (niem.). operone.de. [dostęp 2011-06-28].
  8. a b c Historia WTM (pol.). Warszawskie Towarzystwo Muzyczne im. Stanisława Moniuszki. [dostęp 2011-06-21].
  9. Katarzyna Wachowiak: Wrocław. Baletowe figle wyobraźni w Operze Wrocławskiej (pol.). W: "Figle wyobraźni" [on-line]. Polska Gazeta Wrocławska nr 275, 2007-11-24. [dostęp 2011-06-28].
  10. Rafał Augustyn: Figle szatana. Stanisław Moniuszko, Adam Münchheimer. PWM.
  11. Rafał Augustyn – Warsaw Autum 2004 (ang.). www.warsaw-autumn.art.pl. [dostęp 2011-06-23].
  12. Ewa Obniska (red.): Figle Szatana – Stanisław Moniuszko, Adam Münchheimer, Rafał Augustyn: 1 aktowa wersja baletu Virgiliusa Caloriego z 1870 r.; Libretto Janina Pudełek, oprac. partytury: Rafał Augustyn, insc. i choreogr. Witold Gruca, kier. muz. Bogdan Hoffmann, scen. Małgorzata Treutler. Prapremiera: Teatr Wielki w Warszawie, 27 i 28 maja 1988. Warszawa: Teatr Wielki, 1988.
  13. a b c przypuszczalny rok publikacji
  14. Stanisław Moniuszko: Śpiew łabędzi: sześć piosnek ofiarowane Stefanowi Kowerskiemu. No 6, Czarny krsyżyk (!) prawidłowo: Czarny krzyżyk. nakładem Gustawa Sennewalda, przypuszczalnie 1865 ?, s. 5.
  15. Włodzimierz Poźniak: Echo muzyczne, 1877–1882 ; Echo muzyczne, teatralne i. artystyczne, 1883–1907. T. 1. PWN, 1965, s. 53. OCLC 2455715.
  16. Cmentarz Stare Powązki: LUDWIKA NOCH, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-19].
  17. Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski: 1891–1918; zmarli i ich rodziny, Warszawa: PIW, 1983, s. 170–180, ISBN 83-06-00921-5, ISBN 978-83-06-00921-7, OCLC 11676051.
  18. Kurier Warszawski 10 listopada 1859. „Kurier Warszawski”. 298 (1859), s. 2, 1859-11-10 (1859-10-29). Warszawa. 

LiteraturaEdytuj

  • Mała encyklopedia muzyki. Warszawa: PWN, 1970, s. 674.
  • Bogdan M Jankowski: Adam Münchheimer – działacz muzyczny i kompozytor (Praca magisterska wykonana w Katedrze Muzyki Polskiej Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kier. prof. dr Hieronima Feichta w 1961 r.). Warszawa: Jerzy Moraś Wydawnictwo Szachowe "Penelopa", 2007, s. 160. ISBN 83-86407-48-4. OCLC 189644928.

Linki zewnętrzneEdytuj