Otwórz menu główne

Adam Rutkowski

historyk polski pochodzenia żydowskiego

Adam Rutkowski (właśc. Abram Rosenberg ur. 9 stycznia 1912 w Radomiu, zm. 10 sierpnia 1987 w Paryżu) – polski uczony żydowskiego pochodzenia, jeden z najwybitniejszych badaczy Holocaustu.

Adam Rutkowski
Abram Rosenberg
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1912
Radom
Data i miejsce śmierci 10 sierpnia 1987
Paryż
Zawód, zajęcie historyk,
badacz Holocaustu
Narodowość żydowska, polska
Symboliczny grób Adama Rutkowskiego na cmentarzu żydowskim w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Rutkowski pochodził z rodziny kupieckiej, rodowe nazwisko Abram Rosenberg zmienił krótko po zakończeniu II wojny światowej. W 1939 ukończył studia historyczne na Sorbonie w Paryżu. W czasie II wojny światowej przebywał na terenie Związku Radzieckim, gdzie m.in. pracował jako redaktor gazety. Cała rodzina zginęła w latach 1941–1942 w getcie radomskim, zamojskim lub w obozie zagłady w Treblince.

W 1946 jako repatriant wrócił do Polski i od tego czasu był etatowym pracownikiem Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej. Od 1948 był pracownikiem Żydowskiego Instytutu Historycznego i współzałożycielem powstałego w 1951 Stowarzyszenia ŻIH[1]. Pełnił funkcję redaktora i sekretarzem redakcji Biuletynu ŻIH, a w latach 60. był zastępcą dyrektora Instytutu. W 1968 po antysemickiej nagonce, będącej następstwem wydarzeń marcowych wyemigrował do Francji. Podjął pracę jako archiwista w Centrum Badania Współczesnych Dziejów Żydów (Le Centre de documentation juive contemporaine) w Paryżu, które później stało się częścią Muzeum Pamięci Shoah w Paryżu.

Został pochowany w Paryżu. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie[2].

PublikacjeEdytuj

Wydał m.in. Faschismus – Ghetto – Massenmord (1961), Akcja pomocy Żydom w Polsce w latach 1939-1945 (1963) oraz Listy z Litzmannstadt (1967). Był także pierwszym redaktorem Pamiętnika Dawida Rubinowicza (1960).

W latach 60. planował wspólnie z profesorem Bernardem Ber Markiem wydanie książki o pogromie żydowskim w Kielcach w 1946. Śmierć profesora Marka i trudności w zgromadzeniu materiału uniemożliwiły realizację zamierzenia.

PrzypisyEdytuj

  1. Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma (pol.). W: Wirtualny Sztetl [on-line]. [dostęp 2017-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-02)].
  2. Symboliczny grób Adama Rutkowskiego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie

BibliografiaEdytuj

  • Marian Fuks, Adam Rutkowski, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXIII, 1991
  • Abram Rozenberg (Adam Rutkowski), Nekrolog w: Voice of Radom, grudzień 1987, str. 15
  • Robert Zawisza, Adam Rutkowski. Szkic biograficzny, Warszawa 2006, SKN.