Adam Zientek

polski pilot samolotowy, szybownik

Adam Zientek (ur. 3 września 1919, zm. 19 listopada 2008) – polski pilot samolotowy, szybownik, wieloletni szybowcowy pilot doświadczalny w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej[1].

Adam Zientek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 września 1919
Olbrachcice
Data i miejsce śmierci 19 listopada 2008
Bielsko-Biała
Zawód, zajęcie pilot doświadczalny
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Olbrachcicach na Zaolziu jako syn Adama i Zofii z domu Kożusznik. Miał dwójkę starszego rodzeństwa - brata Alfreda (ur. w 1909 r.) i siostrę Zofię (ur. w 1914 r.). Jego ojciec był kierownikiem szkoły polskiej w Olbrachcicach, zmarł w 1922 roku. Matka była nauczycielką[1].

W 1929 r. ukończył polską szkołę ludową w Ligotce Kameralnej, a następne w 1937 roku zdał maturę w gimnazjum matematyczno-przyrodniczym w Cieszynie. Jesienią tego samego roku rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, które przerwał wybuch wojny. W czasie okupacji pracował jako robotnik w fabryce w Frysztacie[2].

Studia kontynuował od 1946 roku na Politechnice Śląskiej z siedzibą w Krakowie[2]. 1 listopada 1947 roku rozpoczął pracę w Instytucie Szybownictwa w Bielsku na stanowisku pilota doświadczalnego. Zajmował się oblatywaniem prototypów szybowców oraz przeprowadzał próby w locie szybowców, których prototypy oblatali inni piloci. Do jego zadań należało również oblatywanie szybowców zbudowanych w układzie niekonwencjonalnym, czyli bezogonowców i w układzie kaczki. W swej karierze pilota czterokrotnie musiał ratować się skokiem ze spadochronem (m.in. w 1946 roku z szybowca Orlik[3], w trakcie oblatywania szybowców SZD-20 Wampir 2 (1959 r.) i w 1966 r. SZD-29 Zefir 3). W trakcie oblotu szybowca SZD-6 Nietoperz przeżył katastrofę lotniczą[4].

Poza oblatywaniem intensywnie zajmował się promowaniem szybowców polskiej konstrukcji, wykonywał loty między innymi podczas salonów lotniczych Farnborough i Le Bourget.

Był członkiem Zarządu Głównego Ligi Lotniczej oraz Aeroklubu PRL. W latach 50-tych był Przewodniczącym Komisji Sportowej Aeroklubu PRL. Był też przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego Aeroklubu Bielsko-Bialskiego i wiceprezesem Bielskiego Klubu Seniorów Lotnictwa.

Karierę pilota doświadczalnego zakończył 21 kwietnia 1983 roku, dalsze pięć lat przepracował w SZD jako obserwator prób w locie.

W życiu prywatnym był mężem Jadwigi z domu Studenckiej i ojcem trojga dzieci - Stanisława, Danuty i Mirosławy.

Łącznie wykonał 12800 lotów o łącznym czasie ponad 6700 godzin. Z tego 3960 godzin wylatał w lotach doświadczalnych a kolejne 1430 godzin w charakterze instruktora. W swej karierze latał na 154 typach szybowców, w tym na 4 bezogonowcach i jednej "kaczce". Poza wymienionymi lotami wykonał jeszcze 1200 oblotów szybowców wyprodukowanych lub naprawionych w Bielsku-Białej, Jeżowie, Krośnie, Poznaniu i Gdańsku.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1983), Srebrnym Krzyżem Zasługi, Odznaką "Mistrza Sportu", Złotą Odznaką za Zasługi dla Aeroklubu Polskiego, Dyplomem P. Tissandiera FAI (1962), Błękitnymi Skrzydłami[5], Złotą Odznaką Klubu Pilotów Doświadczalnych i in. Zdobył Złotą Odznakę Szybowcową z trzema diamentami[6].

Zmarł 19 listopada 2008 roku w Bielsku-Białej i jest pochowany na cmentarzu ewangelickim w Starym Bielsku.

Działalność sportowaEdytuj

Zdobyte odznaki szybowcowe
 
Złota Odznaka Szybowcowa z trzema diamentami
 
Złota odznaka szybowcowa
 
Srebrna odznaka szybowcowa

W 1934 roku został przyjęty na szkolenie szybowcowe prowadzone przez Koło Szybowcowe "Start" w Cieszynie. Pierwszy lot wykonał 5 czerwca 1934 roku na szybowcu Wrona. Już 12 lipca 1934 roku uzyskał kategorię A pilota szybowcowego, którą 16 września 1934 r. podwyższył do kategorii B. W 1935 roku dzięki lotom wykonanym na szybowcu Czajka na Bezmiechowej podwyższył posiadane uprawnienia do kategorii C[2]. W 1936 roku latał na szybowcach Sroka, Komar oraz CW-5 bis i uzyskał dwa pierwsze warunki do srebrnej odznaki szybowcowej: czas lotu 5 godzin i przewyższenie 1000 metrów.

W 1937 roku kontynuował szkolenie na szybowcach Sroka, Komar oraz Sokół. W czerwcu tego roku ukończył kurs holu i akrobacji, uczestniczył w pokazowym holowaniu dwóch szybowców Komar przez samolot RWD-8 oraz wykonał przelot szybowcem na odległość 83 kilometrów. 24 czerwca 1937 roku uzyskał uprawnienia pilota szybowcowego kategorii D, co oznaczało wówczas pełne wyszkolenie szybowcowe i było równoznaczne z otrzymaniem srebrnej Odznaki Szybowcowej[2].

W 1938 roku startował na szybowcu Orlik w VI Krajowych Zawodach Szybowcowych w Masłowie[7], gdzie zdobył 16 miejsce (na 36 uczestników).

W 1939 roku odbył szkolenie samolotowe na RWD-8 w ramach Przysposobienia Wojskowego na lotnisku Rumia.

Do latania powrócił tuż po zakończeniu II wojny światowej - 3 maja 1945 roku wykonał lot żaglowy na szybowcu WWS-1 Salamandra nad zboczem Chełmu.

W 1946 roku uzyskał uprawnienia instruktora szybowcowego I klasy. W 1947 po starcie z Balic na szybowcu DFS Weihe (Ważka) wykonał przelot na odległość 355 km. W tym samym roku startował na szybowcu IS-1 Sęp w Międzynarodowym Tygodniu Szybowcowym w Samedan, gdzie zajął 8 miejsce[1].

W 1948 roku wystartował w VII Krajowych Zawodach Szybowcowych na Żarze gdzie zajął I miejsce[8]. W dniu 27 lipca 1948 r. wziął udział w przelocie grupowym czterech szybowców (IS-2 Mucha, dwa IS-1 Sęp oraz DFS Olympia Meise) z Żaru do Pragi. Adam Zientek zakończył przelot w Wiener Neustadt po pokonaniu 309 km[9]. Również w 1948 roku zdobył Złotą Odznakę Szybowcową jako drugi Polak[2].

W czerwcu 1949 roku wystartował w Międzynarodowych Zawodach Państw Demokracji Ludowej rozgrywanych na Żarze gdzie zajął drugie miejsce za Ireną Kempówną[9][10]. W 1950 roku brał udział, jako pilot, w kręceniu filmu pt. Pierwszy start[8].

W 1955 roku, za przelot na odległość 590 km, otrzymał Diamentową Odznakę Szybowcową nr 20[2].

Ustanowił 6 szybowniczych rekordów Polski[11], m.in.:

- w 1948 r. na szybowcu IS-C Żuraw z pasażerem Bronisławem Żurakowskim - rekord długotrwałości lotu - 23 godziny 51 minut,

- w 1948 r. na szybowcu IS-C Żuraw z pasażerem T. Grodzieńskim - rekord przewyższenia - 2320 metrów[12],

- w roku 1949 - rekord prędkości na trasie trójkąta 100 km - 28,7 km/h,

- w roku 1950 - rekord przelotu docelowo-powrotnego - 236 kilometrów.

W 1958 roku był trenerem polskiej szybowcowej kadry narodowej[13].

Prototypy szybowców oblatane przez Adama ZientkaEdytuj

Lp Data Typ i nazwa Nr fabr. Nr rej. Rodzaj lotu Lotnisko
1 16.08.1950 IS-7 Osa 068 SP-1047 obl. I prot. Bielsko
2 02.02.1951 SZD-6 Nietoperz 049 SP-1220 obl. I prot. Katowice
3 21.09.1951 SZD-8 Jaskółka 071 SP-1222 obl. I prot. Bielsko
4 10.03.1952 SZD-9 Bocian 073 SP-1217 obl. I prot. Bielsko
5 24.12.1952 SZD-8bis Jaskółka bis 074 SP-1305 obl. I prot. Bielsko
6 14.11.1953 SZD-12 Mucha 100 K26 SP-1400 obl. I prot. Krosno
7 23.11.1953 SZD-10 Czapla 115 SP-1349 obl. I prot. Bielsko
8 09.03.1956 SZD-17 Jaskółka L 177 SP-1504 obl. I prot. Bielski
9 30.11.1956 SZD-18 Czajka 211 SP-1640 obl. I prot. Bielsko
10 20.10.1958 SZD-16 Gil 239 SP-1880 obl. I prot. Bielsko
11 09.09.1959 SZD-20 Wampir 2 242 SP-2036 obl. I prot. Katowice
12 10.02.1958 SZD-22B Mucha Std. K497 SP-2107 obl. prot. Bielsko
13 02.05.1960 SZD-24 Foka 277 SP-2069 obl. I prot. Bielsko
14 20.10.1961 SZD-24-2 Foka 2 282 SP-2362 obl. I prot. Bielsko
15 26.02.1962 SZD-24-4 Foka 4 283 SP-2363 obl. I prot. Bielsko
16 27.05.1964 SZD-19-2B Zefir 2 P-424 SP-2484 obl. I prot. Bielsko
17 18.05.1962 SZD-21-2A Kobuz 2 276 SP-1990 obl. I prot. Bielsko
18 02.01.1965 SZD-27 Kormoran 285 SP-2463 obl. I prot. Bielsko
19 19.05.1966 SZD-30 Pirat W-289 SP-2502 obl. I prot. Bielsko
20 07.12.1967 SZD-31 Zefir 4 291 SP-2417 obl. I prot. Bielsko
21 09.12.1966 SZD-33 Bocian 1E 294 SP-2506 obl. I prot. Bielsko
22 31.12.1969 SZD-36 Cobra 15 W-474 SP-2497 obl. I prot. Bielsko
23 28.11.1970 SZD-35 Bekas X-100 SP-2443 obl. I prot. Bielsko
24 30.12.1971 SZD-43 Orion X-102 SP-2635 obl. I prot. Bielsko
25 03.10.1973 SZD-41 Jantar Std. X-110 SP-2685 obl. I prot. Bielsko
26 21.12.1976 SZD-50-1 Dromader X-127 SP-3067 obl. I prot. Bielsko
27 20.12.1977 SZD-50-2 Puchacz X-129 SP-3115 obl. I prot. Bielsko
28 10.10.1978 SZD-49 Jantar Std. K X-134 SP-2583 obl. I prot. Bielsko
29 20.12.1977 SZD-50-2T Puchacz T SP-3115 obl. I prot. Bielsko Bielsko
30 20.04.1979 SZD-50-3 Puchacz B-903 SP-3081 obl. I prot. Bielsko
31 27.09.1981 ULS-PW 01 SP-3200 obl. I prot. Piotrków Trybunalski

Dane opublikowane w Polska Technika Lotnicza. Materiały historyczne 52 (5/2009)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 152-157
  2. a b c d e f Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014, s. 706-715. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
  3. Andrzej Morgała: Pierwsze szybowce w Polsce po 1945. „Lotnictwo z Szachownicą : ilustrowany magazyn miłośników historii lotnictwa polskiego”. 25, s. 10. Wrocław: Sanko. ISSN 1643-5702. OCLC 69537539. 
  4. Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa), Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965, s. 56
  5. Błękitne Skrzydła. „Skrzydlata Polska”. 13/1976, s. 4-5, 28 marca 1976. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  6. Jerzy Domański, 1000 słów o samolocie i lotnictwie, Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974, s. 349
  7. VI. Krajowe Zawody Szybowcowe w Masłowie. „Skrzydlata Polska”. 8/1938, s. 232-239, sierpień 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  8. a b Historia szkoły (pol.). glidezar.com. [dostęp 2019-09-14].
  9. a b Zientek Adam (pol.). samoloty.pl. [dostęp 2019-09-14].
  10. Żar, Polska 1949 (pol.). medalenaskrzydlach.pl. [dostęp 2019-09-14].
  11. Szydłowski 1986 ↓, s. 327.
  12. Aeroklub Bielsko-Bialski w latach 1945 - 2000 (pol.). epba.pl. [dostęp 2019-09-14].
  13. Henryk Szydłowski 1986 ↓, s. 259.

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa): Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965.,
  • Jerzy Domański: 1000 słów o samolocie i lotnictwie. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974.,
  • Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa): Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju. Bielsko-Biała: Wydawnictwo SCG, 2012. ISBN 978-83-932826-0-9.,
  • Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014, s. 706-715. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
  • Henryk Szydłowski (red.): Polskie lotnictwo sportowe. Kraków: KAW, 1986. ISBN 83-03-01157-X. OCLC 803064028.
  • Adam Zientek: Na falach halniakowych: podręcznik dla pilotów szybowcowych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1952.
  • Adam Zientek: Wielka przygoda. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1955.

Linki zewnętrzneEdytuj