Otwórz menu główne

Adolf Reichwein (ur. 3 października 1898 w Ems, zm. 20 października 1944 w Berlinie-Plötzensee) – niemiecki pedagog, polityk kulturalny, profesor historii, opozycjonista w okresie III Rzeszy związany z Kręgiem z Krzyżowej.

Adolf Reichwein
Ilustracja
Adolf Reichwein (1942)
Data i miejsce urodzenia 3 października 1898
Ems
Data i miejsce śmierci 20 października 1944
Berlin-Plötzensee
Zawód, zajęcie pedagog, polityk
Narodowość niemiecka
Adolf Reichwein przed sądem ludowym (Volksgerichtshof) 20 października 1944.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po zakończeniu I wojny światowej, w której uczestniczył jako ochotnik, działał na rzecz rozbudowy uniwersytetów ludowych, systemu dokształcania dorosłych i dalszego kształcenia nauczycieli[1]. Studiował we Frankfurcie nad Menem i Marburgu[2]. Był zaufanym Carla Heinricha Beckera, pruskiego ministra kultury[1]. W 1930 powołano go na stanowisko profesora historii i świadomości obywatelskiej w nowo otwartej Akademii Pedagogicznej w Halle[1][3]. Ze względów politycznych zwolniono go z tej funkcji 24 kwietnia 1933[1].

W kolejnych latach utrzymywał się pracując jako nauczyciel wiejski w Tiefensee koło Berlina, a potem jako kierownik działu edukacyjnego w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Berlinie[1][4]. Od 1940 był w stałym kontakcie z ruchem oporu skupionym wokół Wilhelma Leuschnera i Juliusa Lebera[1]. Należał też do Kręgu z Krzyżowej[1]. Latem 1944 roku utrzymywał łączność z opozycją wojskową[1]. 22 czerwca 1944 wspólnie z Juliusem Leberem spotkał się z komunistycznymi opozycjonistami: Antonem Saefkowem i Franzem Jacobem[1]. Ponieważ spotkanie inwigilowane było przez gestapowskiego szpiega, na początku lipca 1944 roku miało miejsce szereg aresztowań[1]. Zatrzymano wówczas także Juliusa Lebera i Adolfa Reichweina[1]. 20 października 1944 nazistowski sąd ludowy (Volksgerichtshof) skazał go na karę śmierci[1]. Wyrok wykonano jeszcze tego samego dnia w berlińskim więzieniu Plötzensee[1][5].

PublikacjeEdytuj

Na dorobek publikacyjny A. Reichweina składają się m.in.[6]:

  • Adolf Reichwein China und Europa, Osterheld Verlag, Berlin 1923.
  • Schaffendes Schulvolk, Kohlhammer, Stuttgart/Berlin 1937.
  • Film in der Landschule, Kohlhammer, Stuttgart/Berlin 1938.
  • Schaffendes Schulvolk – Film in der Schule, Die Tiefenseer Schulschriften. Hrsg.: Wolfgang Klafki u. a. Beltz, Weinheim/Basel 1993, ​ISBN 3-407-34063-X
  • Gabriele C. Pallat, Roland Reichwein, Lothar Kunz (Hrsg.) Adolf Reichwein: Pädagoge und Widerstandskämpfer. Ein Lebensbild in Briefen und Dokumenten (1914–1944) (wstęp Peter Steinbach), Schöningh, Paderborn u. a., 1999.
  • Pädagogische Schriften, Kommentierte Werkausgabe in fünf Bänden. Julius Klinkhardt, Bad Heilbrunn, 2011–2015

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Adolf Reichwein (niem.). Gedenkstätte Deutscher Widerstand. [dostęp 2018-02-13].
  2. Sebastian Fikus: Niepokorni z Krzyżowej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2010, s. 116. ISBN 978-83-60691-97-7.
  3. Sebastian Fikus: Niepokorni z Krzyżowej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2010, s. 120. ISBN 978-83-60691-97-7.
  4. Sebastian Fikus: Niepokorni z Krzyżowej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2010, s. 121. ISBN 978-83-60691-97-7.
  5. Sebastian Fikus: Niepokorni z Krzyżowej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2010, s. 128. ISBN 978-83-60691-97-7.
  6. Materiały dot. Adolfa Reichweina (niem.). Katalog Niemieckiej Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-02-14].

BibliografiaEdytuj