Otwórz menu główne
Strona tytułowa Adonisa Giambattisty Marina

Adonis (wł. L'Adone) – obszerny poemat epicki włoskiego barokowego poety Giambattisty Marina.

Charakterystyka ogólnaEdytuj

L’Adone jest jednym z najobszerniejszych dzieł literatury europejskiej i najprawdopodobniej najdłuższym eposem, jaki kiedykolwiek napisano po włosku[1]. Składa się z dwudziestu pieśni. Liczy ogółem ponad pięć tysięcy strof i około czterdziestu pięciu tysięcy wersów[2]. Poemat został wydany w 1623 roku w Paryżu, w którym autor przebywał pod opieką króla Ludwika XIII[2][1].

FormaEdytuj

Swój poemat Marino napisał oktawą (wł. ottava rima)[3][4], czyli strof ośmiowersową, pisaną jedenastozgłoskowcem (wł. endecasillabo)[5], rymowaną abababcc[6]. W czasach Marina strofa ta miała dwustupięćdziesięcioletnią, bogatą tradycję. Przed Marinem oktawą posługiwali się między innymi Giovanni Boccaccio, Luigi Pulci, Matteo Maria Boiardo, Angelo Poliziano, Ludovico Ariosto, Torquato Tasso[7].

Giunto a quel passo il giovinetto Alcide,
che fa capo al camin di nostra vita,
trovò dubbio e sospeso infra due guide
una via, che’ due strade era partita.
Facile e piana la sinistra ei vide,
di delizie e piacer tutta fiorita;
l’altra vestìa l’ispide balze alpine
di duri sassi e di pungenti spine.

TreśćEdytuj

Epos Marina – podobnie zresztą jak poemat Williama Szekspira Wenus i Adonis – opowiada o miłości bogini Wenus i pięknego młodzieńca, księcia Adonisa na Cyprze[1]. Autor oparł się na relacji rzymskiego klasyka Owidiusza, a konkretnie na epizodzie z jego dzieła Metamorfozy (albo Przemiany). Marino rozbudował historię, zawartą przez łacińskiego poetę w około stu linijkach[1], do rozmiarów eposu. Romans śmiertelnika z boginią kończy się tragicznie. Zazdrosny o małżonkę Mars zamienia Adonisa w papugę, a gdy ten powraca, odzyskawszy ludzką postać, ginie w starciu z dzikiem[1]. Współczesnemu czytelnikowi poemat wydaje się bardzo rozwlekły. Ostatnich sześć ksiąg opowiada o historiach podobnych do losów Adonisa, gdy ten już nie żyje[1].

PrzekładEdytuj

Utwór Giambattisty Marina został przełożony na język polski w XVII wieku przez nieznanego z imienia tłumacza[8]. Monografię tego przekładu przedstawił włoski uczony Luigi Marinelli[9].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f A Companion to Early Modern Naples (ang.). books.google.pl. s. 437. [dostęp 2016-11-25].
  2. a b Giambattista Marino, Italian poet (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-11-25].
  3. Ottava rima (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-11-26].
  4. Ottava rima (wł.). Treccani, la cultura italiana. [dostęp 2016-11-26].
  5. endecasillabo (wł.). Treccani, la cultura italiana. [dostęp 2016-11-26].
  6. Ottava rima (ang.). poetryfoundation.org. [dostęp 2016-11-26].
  7. Wiktor Jarosław Darasz: Mały przewodnik po wierszu polskim. Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, s. 150-151. ISBN 83-900829-6-9.
  8. Jadwiga Miszalska: Przekład literatury włoskiej w staropolszczyźnie w perspektywie porównawczej (pol.). ejournals.eu. [dostęp 2016-11-25].
  9. Luigi Marinelli: Polski Adon. O poetyce i retoryce przekładu, tłum. Alina Nowicka-Jeżowa, Zofia Ożóg (pol.). Świat Literacki, Izabelin, 1997. [dostęp 2016-11-25].

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Giovan Battista Marino: Adone (wł.). it.wikisource.org. [dostęp 2016-11-25].