Otwórz menu główne

Aital Witoszyński (ur. 25 października 1846 w Wołczy Dolnej, zm. 9 czerwca 1913 w Sanoku) – prawnik, urzędnik, burmistrz Sanoka.

Aital Witoszyński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 25 października 1846
Wołcza Dolna
Data i miejsce śmierci 9 czerwca 1913
Sanok
Burmistrz Sanoka
Okres od 22 grudnia 1898
do luty 1905
Poprzednik Cyryl Jaksa Ładyżyński
Następca Feliks Giela

ŻyciorysEdytuj

 
Wspólny grobowiec Aitala Witoszyńskiego i Tadeusza Malawskiego

Z pochodzenia był Rusinem[1]. Syn Piotra Witoszyńskiego, księdza greckokatolickiego i Antoniny z domu Nosalewicz.

Był naczelnikiem banku i prowadził kancelarię adwokacką. Został radnym miejskim Sanoka (trzecia kadencja 1875[2], czwarta kadencja 1878 - w obu przypadkach jako asesor[3])[4]. Od 1879 (po ustąpieniu Jana Zarewicza[3]) i po wyborach w 1881 został radnym[3] i zastępcą burmistrza Cyryla Jaksa Ładyżyńskiego[5][6][7][8][9][10], tak samo po wyborach w 1884[11][12][13][14][15][16] (wówczas został ponownie asessorem i zastępcą Ładyżyńskiego), 1887[17], 1889[18], 1890[19], 1891[20], 1892[21], 1893[22], 1894[23], 1895[24][25][16][26]. Jako zastępca przewodniczył obradom Rady Miasta i był sprawozdawcą. Ponadto w 1886 na jego wniosek Henryk Kieszkowski otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka[27]. W 1887 wszedł w skład komisji rady miejskiej, która miała czynić starania celem zakupu gruntu i stworzenia cmentarza w Sanoku (prócz niego zasiedli w komisji Franciszek Bem i Józef Rynczarski)[28]. Został członkiem dyrekcji założonego w 1886 w Sanoku stowarzyszenia spożywczego pod nazwą Okrużnaja Narodnaja Torhowla (obszczerstwo zarej. z ohran. porukoju)[29][30]. Od około 1898 był asesorem ze stanu kupieckiego do senatu dla spraw handlowych przy C. K. Sądzie Obwodowym w Sanoku[31][32][33]. 25 marca 1895 został prezesem wydziału Towarzystwa Muzyki Ochotniczej w Sanoku[34].

Po śmierci Ładyżyńskiego, wpierw na przełomie 1897/1898 w czasie opróżnienia urzędu burmistrza był obok Pawła Hydzika jednym z dwóch zastępców[35][36], a później 22 grudnia 1898 został wybrany na stanowisko burmistrza Sanoka (jego zastępcami byli Artur Goldhammer i Feliks Giela)[37][38][39][40][41][16]. W 1903 Witoszyński został ponownie burmistrzem, a jego zastępcą Feliks Giela[16][1][42].

W okresie urzędowania Witoszyńskiego na stanowisku burmistrza:

  • podjęto decyzję o budowie koszar wojskowych, a ponadto została poszerzona granica miasta,
  • wytyczono kolejne ulice[43],
  • otwarto Szkołę Wydziałową w 1899,
  • kontynuowano tworzenie parku miejskiego,
  • wsparto finansowo budowę Pomnika Tadeusza Kościuszki (zakup i odstąpienie terenu na obecnym placu św. Jana), odsłoniętego w 1902,
  • otwarto fabrykę rur betonowych, płyt chodnikowych i krawężników[44],
  • wydano zgodę na budowę łaźni rytualnej dla ludności żydowskiej,
  • powołano Kasą Oszczędności, nazwaną potem Komunalną K.O. Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka 18 grudnia 1903,
  • zbudowano nową targowicę (teren obecnej ul. Orzeszkowej),
  • rozbudowano rzeźnię miejską, umożliwiając wykorzystanie jej przez Żydów do uboju rytualnego,
  • w 1902, dla uczczenia bitwy pod Grunwaldem, nazwę ulicy Lwowkiej przemianowano na Jagiellońską (istnieje do dziś).

Od około 1900 zasiadał w C. K. Radzie Szkolnej Okręgowej jako delegat miasta Sanoka[45][46][47][48][49][50][51]. W sierpniu 1900 wszedł w skład komitetu mieszczańskiego w Sanoku, zajmującego się wyborami do Sejmu Krajowego Galicji[52]. 11 lutego 1904 nowa rada wybrała go ponownie burmistrzem[53]. Był urzędnikiem Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku[54][55][56]. Do lipca 1904 był członkiem dyrekcji Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku[57]. 28 grudnia 1904 grupa niezadowolonych radnych złożyła wniosek o powołanie komisji do zbadania informacji o rzekomych nadużyciach burmistrza. Chodziło o zaniedbania w operacjach wekslowych w Komunalnej Kasie Oszczędności, której był dyrektorem. Wynik pracy wykazał częściowo zasadność stawianych zarzutów. Z nieznanych dla sanoczan powodów burmistrz Witoszyński był nieobecny podczas uroczystej wizyty bp. Józefa Sebastiana Pelczara w mieście w dniach 22-23 października 1904[58]. Na początku lutego 1905 Aital Witoszyński złożył dymisję z urzędu burmistrza[59][60], wówczas nie zdołano wybrać jego następcy, a funkcjŁ zastępcy burmistrza pełnili Feliks Giela i Natan Nebenzahl[61].

25 lutego 1905 zapadł wyrok sądowy w sprawie wytoczonej przez Witoszyńskiego przeciw Adamowi Pytlowi o obrazę czci (21 grudnia 1904 Pytel stwierdził, że delegat towarzystw gospodarczo-zarobkowych Garczyński badający stan księgi Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku, uznał że Witoszyński jako urzędnik tej instytucji dopuścił się kradzieży; w ramach procesu potwierdzili to świadkowie), w którym sąd uwolnił Pytla od oskarżenia[62]. Zasiadał w Radzie c. k. powiatu sanockiego, wybrany z grupy gmin miejskich, pełnił mandat w kolejnych latach, przejściowo (około 1897) sprawując funkcję zastępcy członka wydziału powiatowego[63][64][65][66][67][68], ponownie wybrany w 1903 z grupy gmin miejskich, pełnił funkcję zastępcy członka wydziału powiatowego[69][70][71][72], raz jeszcze wybrany w 1907 z grupy gmin miejskich, pełnił funkcję zastępcy członka wydziału powiatowego[73][74][75][76][77][78].

W 1891 został członkiem korespondentem Izby Handlowo-Przemysłowej we Lwowie[79]. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[80][81][82]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[83]. W 1896 komitetu Kolonii Rymanowskiej[84].

Jego żoną była Matylda, z domu Reck (1856-1917)[85]. Mieli syna Romana (ur. 1874[86], absolwent C. K. Gimnazjum Męskiego w Sanoku[87], urzędnik[88], adwokat[89]) i córkę Marię Jadwigę (1876-1948[90]). Córka z pierwszego małżeństwa nosiła nazwisko Hubrich, następnie 29 lipca 1905 wyszła ponownie za mąż za Tadeusza Malawskiego, pod wpływem którego zmieniła wyznanie z greckokatolickiego na rzymskokatolickie. Jej mąż był burmistrzem Sanoka w latach 1929-1934.

Aital Witoszyński został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku (później w tym miejscu spoczął Tadeusz Malawski)[91][92].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 101.
  2. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 375.
  3. a b c Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Główne zadania i działalność Rady Miejskiej w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 20, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  4. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 377.
  5. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 379.
  6. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1880. Lwów: 1880, s. 299.
  7. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1881. Lwów: 1881, s. 301.
  8. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 303.
  9. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1883. Lwów: 1883, s. 307.
  10. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1884. Lwów: 1884, s. 286.
  11. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1885. Lwów: 1885.
  12. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1886. Lwów: 1886, s. 286.
  13. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: 1887, s. 286.
  14. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1888. Lwów: 1888, s. 286.
  15. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: 1889, s. 315.
  16. a b c d Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Główne zadania i działalność Rady Miejskiej w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 21, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  17. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 380.
  18. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1890. Lwów: 1890, s. 315.
  19. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1891. Lwów: 1891, s. 315.
  20. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1892. Lwów: 1892, s. 315.
  21. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1893. Lwów: 1893, s. 315.
  22. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1894. Lwów: 1894, s. 315.
  23. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 315.
  24. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1896. Lwów: 1896, s. 315.
  25. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1897. Lwów: 1897, s. 315.
  26. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 381.
  27. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 43.
  28. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 165. ISBN 83-909787-0-9.
  29. I. Stowarzyszenia spożywcze. „Rocznik Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi i W. Ks. Krakowski”. 14, s. 35, 1888. 
  30. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem za rok 1890. Lwów: 1891, s. 36.
  31. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 70.
  32. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów: 1900, s. 102.
  33. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 102.
  34. Towarzystwo Muzyki Ochotniczej w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. 8, s. 4, 14 kwietnia 1895. 
  35. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 378.
  36. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 378.
  37. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów: 1900, s. 378.
  38. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 378.
  39. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 402.
  40. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 402.
  41. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1904. Lwów: 1904, s. 402.
  42. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 383.
  43. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 102.
  44. ROCZNIK RYMANOWA ZDROJU. TOM IX 2006 (s. 22) (pol.). rymanow-zdroj.pl. [dostęp 2013-07-30].
  45. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 487.
  46. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 521.
  47. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 521.
  48. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1904. Lwów: 1904, s. 521.
  49. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1905. Lwów: 1905, s. 521.
  50. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906. Lwów: 1906, s. 541.
  51. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: 1907, s. 541.
  52. Kronika krajowa. Z ruchu wyborczego. „Słowo Polskie”, s. 4, Nr 391 z 23 sierpnia 1900. 
  53. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 385.
  54. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem i Sprawozdanie Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych za rok 1894. R. 21. Lwów: 1895, s. 37.
  55. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem i Sprawozdanie Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych za rok 1897. R. 24. Lwów: 1895, s. 50.
  56. Statystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi z W. Księstwem Krakowskiem i Sprawozdanie Związku Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych za rok 1897. R. 24. Lwów: 1898, s. 50.
  57. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 194 z 25 sierpnia 1904. 
  58. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 44 z 30 października 1904. 
  59. Kronika. Rezygnacya. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 59 z 12 lutego 1905. 
  60. Z Rady Miejskiej. „Gazeta Sanocka”, s. 2-3, Nr 60 z 19 lutego 1905. 
  61. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906. Lwów: 1906, s. 413.
  62. Z Izby Sądowej. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 61 z 26 lutego 1905. 
  63. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898. Lwów: 1898, s. 330.
  64. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899. Lwów: 1899, s. 330.
  65. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1900. Lwów: 1900, s. 330.
  66. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 330.
  67. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1902. Lwów: 1902, s. 352-353.
  68. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1903. Lwów: 1903, s. 352-353.
  69. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1904. Lwów: 1904, s. 352-353.
  70. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1905. Lwów: 1905, s. 352-353.
  71. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906. Lwów: 1906, s. 366.
  72. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: 1907, s. 366.
  73. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1908. Lwów: 1908, s. 366.
  74. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1909. Lwów: 1909, s. 394-395.
  75. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1910. Lwów: 1910, s. 394-395.
  76. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: 1911, s. 408-409.
  77. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1912. Lwów: 1912, s. 409-410.
  78. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1913. Lwów: 1913, s. 462.
  79. Dział ekonomiczny. „Gazeta Narodowa”, s. 3, Nr 224 z 18 września 1891. 
  80. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z ósmego roku jej istnienia tj. 1893 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 17 marca 1894. s. 11.
  81. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziesiątego roku jej istnienia tj. 1895 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 14 marca 1896. s. 10.
  82. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 9.
  83. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 12 marca 2014].
  84. Obraz rozwoju i urządzeń pierwszej Krajowej Leczniczej Kolonii w Rymanowie 1886-1896. Lwów: 1898, s. 65.
  85. Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 215 (poz. 149).
  86. CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1891/1892 (zespół 7, sygn. 13). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 345.
  87. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 49, 56.
  88. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1907. Lwów: 1907, s. 50.
  89. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 50, 141.
  90. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 288 (poz. 44).
  91. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 25.
  92. Spacer po cmentarzu przy ul. Rymanowskiej. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].

BibliografiaEdytuj