Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

państowa wyższa uczelnia o profilu technicznym w Krakowie

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, AGH (do 1949 Akademia Górnicza w Krakowie), nazwa międzynarodowa AGH University of Science and Technology (wcześniej University of Mining and Metallurgy) – największa polska uczelnia techniczna, powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jedna z najlepszych uczelni w Polsce[3].

Akademia Górniczo-Hutnicza
im. Stanisława Staszica w Krakowie

AGH University
of Science and Technology[1]
Godło
Ilustracja
Budynek główny (A-0) AGH przy al. Mickiewicza
Dewiza Labore creata, labori et scientiae servio. (Z pracy powstałam, pracy i nauce służę.)
Data założenia 8 kwietnia 1919
Typ publiczna
Patron Stanisław Staszic
Państwo  Polska
Adres al. Mickiewicza 30
30-059 Kraków
Liczba pracowników
• naukowych
4 126[2] (31 XII 2020)
2 154[2] (31 XII 2020)
Liczba studentów 23 570[2] (31 XII 2020)
Rektor prof. dr hab. inż. Jerzy Lis
Członkostwo ACRU, EUA, IAU, SEFI, AEUA
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „AGH”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „AGH”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „AGH”
Ziemia50°03′52,3″N 19°55′24,8″E/50,064528 19,923556
Strona internetowa
Znak graficzny Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie
Hol w budynku A-0
Akademiki przy ul. Reymonta
Budynek A-0 z okresu wojny (pocztówka niemiecka)

LokalizacjaEdytuj

Większość obiektów dydaktycznych, administracyjnych oraz o innym charakterze (w tym domów studenckich) należących do AGH mieści się w rejonie Krakowa ograniczonym ulicami: Reymonta, Piastowską/Tokarskiego, Nawojki i Czarnowiejską oraz aleją Mickiewicza. Powierzchnia kampusu wynosi 38 hektarów[4]. Budynek główny uczelni mieści się przy alei Adama Mickiewicza 30. Wzniesiono go w latach 1923–1935 według projektu Sławomira Odrzywolskiego i Wacława Krzyżanowskiego. Dwa budynki znajdują się przy ulicy Gramatyka, a Studium Wychowania Fizycznego i Sportu przy ulicy Piastowskiej.

WładzeEdytuj

Obecne władze uczelniEdytuj

Rektorzy AGHEdytuj

HistoriaEdytuj

 
Pomnik hutników przy wejściu do budynku A-0
 
Pomnik górników przy wejściu do budynku A-0

ZabiegiEdytuj

Pierwsze próby utworzenia w Krakowie wyższych studiów górniczych sięgają jeszcze przełomu XVIII i XIX wieku przy okazji reformy Akademii Krakowskiej. W 1867 roku projektowano utworzenie przy Instytucie Technicznym osobnego wydziału górnictwa. Na początku XX wieku zabiegi o założenie w Krakowie wyższej szkoły górniczej, przy wielkim poparciu Rady Miasta oraz zaangażowaniu środowiska polskich inżynierów górniczych z inż. Janem Zarańskim, posłem do austriackiej Rady Państwa, na czele, znów przybrały na sile (m.in. petycja Rady Miasta Krakowa do Ministerstwa Robót Publicznych z listopada 1909 roku, uchwała II Zjazdu Polskich Górników i Hutników z września 1910 roku, „Memoryał Delegacji Górników i Hutników Polskich w sprawie założenia Akademii górniczej w Krakowie” Kraków [1912]). Wieloletnie zabiegi zaowocowały tym, że w 1913 roku Ministerstwo Robót Publicznych w Wiedniu powołało Komitet Organizacyjny Akademii Górniczej, którego przewodniczącym został profesor Józef Morozewicz. Ostatecznie Akademia Górnicza w Krakowie została zatwierdzona Najwyższym Postanowieniem cesarza Franciszka Józefa z dnia 31 maja 1913. W tym samym roku mianowano pierwszego profesora Akademii – został nim Zarański. Inaugurację zaplanowano na rok akademicki 1914/15, był już gotowy rozkład wykładów na semestr zimowy. Wybuch I wojny światowej uniemożliwił jednak rozpoczęcie działalności Akademii[5].

Okres międzywojennyEdytuj

W 1918, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Komitet Organizacyjny podjął ponownie pracę i 8 kwietnia 1919, uchwałą Rady Ministrów została powołana do życia Akademia Górnicza w Krakowie. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał pierwszych profesorów 1 maja 1919, a 20 października 1919 dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rektorem został mianowany prof. Stanisław Płużański, ale nie podjął tych obowiązków rektorskich ani profesorskich, gdyż w tym czasie pełnił funkcje doradcy w Głównym Urzędzie Zakupów dla Armii i z tego powodu otrzymał urlop od 1 lipca 1919 do końca września 1920. Po uruchomieniu pierwszego roku studiów w krakowskiej Akademii Górniczej cały ciężar prac i obowiązków organizacyjnych wzięli na siebie profesorowie Józef Morozewicz i Antoni Hoborski, który został pierwszym dziekanem Wydziału Górniczego, pierwszym urzędującym rektorem (1920–1922) i kierownikiem Zakładu Matematyki (1919–1939)[6]. W roku akademickim 1922/23 uruchomiono pierwszy rok studiów na nowoutworzonym Wydziale Hutniczym. Pierwszymi absolwentami Akademii, którzy uzyskali dyplomy inżyniera górniczego 22 marca 1922, byli: Tadeusz Niepokojczycki i Feliks Zalewski, późniejszy profesor górnictwa tej uczelni.

Bezdomna uczelnia korzystała gościnnie z sal wykładowych i ćwiczeniowych UJ oraz budynków udostępnionych przez władze miasta, m.in. nowego gmachu gimnazjum w Podgórzu w maju 1920. Budowa pierwszego budynku uczelni rozpoczęła się 15 czerwca 1923 symbolicznym zakopaniem kamienia węgielnego. Budowę gmachu głównego ukończono w roku 1929. W 1935 odsłonięte zostały przed wejściem do gmachu głównego Akademii pomniki górników i hutników, wykonane przez artystę rzeźbiarza Jana Raszkę z tzw. sztucznego kamienia. Rzeźbę św. Barbary, patronki uczelni, która została umieszczona na dachu gmachu głównego pod koniec sierpnia 1939, wykonał Stefan Zbigniewicz[7][8], uczeń Xawerego Dunikowskiego.

W 1921 roku wśród przyjętych na I rok kandydatów znalazła się, jako wolna słuchaczka, pierwsza kobieta, Janina Gibała. Gdy kilka miesięcy po rozpoczęciu studiów poprosiła o wpisanie w poczet studentów zwyczajnych, Kolegium Profesorów AG stanęło na stanowisku, że nie można przychylić się do prośby, byłoby to bowiem obejście przepisów o egzaminie konkursowym. Zdecydowano się jednak dopuścić kobiety do studiów na wydziale górniczym, ustanawiając jednak dla nich numerus clausus (limit). MWRiOP ustaliło ów limit na 8 miejsc. W okresie międzywojennym jeszcze kilka kobiet podejmowało studia, lecz jedyną absolwentką była Marta Suchanek (1936)[9][10].

Profesorami w tej uczelni byli m.in. Henryk Czeczott (1875–1928), Karol Bohdanowicz (1864–1947), Iwan Feszczenko-Czopiwski (1884–1952).

II wojna światowaEdytuj

Po wybuchu II wojny światowej, w latach 1939–1945, gmach główny zajął okupacyjny rząd niemieckiego Generalnego Gubernatorstwa[11]. Zaraz na początku niemieckiej okupacji w ramach akcji Sonderaktion Krakau, 22 profesorów i docentów zostało aresztowanych przez Niemców i wysłanych do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Mienie uczelni uległo wówczas kompletnej grabieży i dewastacji przez niemieckiego okupanta, a rzeźba św. Barbary została w styczniu 1940 rozbita przez zrzucenie z dachu (rzeźba widoczna dziś na dachu gmachu głównego jest kopią, powstałą za czasów rektora Ryszarda Tadeusiewicza). Dzięki ofiarności pracowników Akademii Górniczej udało się uratować księgozbiór Biblioteki Głównej i zdeponować w Bibliotece Jagiellońskiej. Działalność Akademii zeszła do konspiracyjnego podziemia, a władze rektorskie starały się odzyskać lub stworzyć prowizoryczną bazę lokalową i materiałową. Za zgodą okupanta we wrześniu 1940 roku uruchomiono w budynku AG na Krzemionkach średnią Państwową Szkołę Górniczo-Hutniczo-Mierniczą (Staatlische Fachschule für Berg- Hütten- und Vermessungwesen) z polskim językiem wykładowym. Dyrektorem został prof. F. Goetel, a nauczycielami profesorowie zamkniętej AG. Profesorowie i asystenci zaangażowali się również w tajne nauczanie, prowadząc wykłady i ćwiczenia dla studentów AG. W toku tajnego nauczania przeprowadzono 278 egzaminów kursowych i 16 przewodów dyplomowych.

Okres powojennyEdytuj

Po zakończeniu wojny, w pierwszych miesiącach Akademia Górnicza była jedyną w Polsce zorganizowaną uczelnią techniczną. Stała się ośrodkiem pomocy dla innych wyższych szkół technicznych, m.in. z inicjatywy Akademii powstała Politechnika Krakowska (która do roku 1954 nosiła nazwę Wydziały Politechniczne AG), przyczyniła się do powstania Politechniki Śląskiej i Politechniki Częstochowskiej oraz miała znaczny udział w odradzaniu się Politechniki Warszawskiej oraz organizację Politechniki Wrocławskiej i Politechniki Gdańskiej.

W 1946 roku powstały dwa nowe wydziały – Elektromechaniczny i Geologiczno-Mierniczy, a w roku 1950 – Wydział Mineralny. W 1951 roku Wydział Geologiczno-Mierniczy podzielił się na Wydział Geodezji Górniczej i Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy. W 1952 roku Wydział Elektromechaniczny podzielił się na Wydział Mechanizacji Górnictwa i Hutnictwa oraz Wydział Elektryfikacji Górnictwa i Hutnictwa. W tym samym roku z Wydziału Hutniczego utworzono dwa: Metalurgiczny i Odlewnictwa. Niezależnie od powstawania nowych wydziałów przez podział „starych” w strukturze uczelni funkcjonowały – jako samodzielne jednostki – instytuty. I tak w 1962 powstał Instytut Techniki Jądrowej, w 1968 – Międzywydziałowy Instytut Nauk Społecznych, w 1969 – Instytut Matematyki, a w 1974 – dwa instytuty: Instytut Energochemii Węgla i Fizykochemii Sorbentów oraz Instytut Organizacji Zarządzania Przemysłem. Wszystkie one z czasem zostały przekształcone w wydziały. Uczelnia kształci obecnie 20.676 studentów (stan na 31.12.2020) na 16 wydziałach i 70 kierunkach.

Rozrastająca się uczelnia uzupełniała swoją infrastrukturę o nowe budynki będące zrębem kampusu: pawilon A-1 (1951) i A-2 (1952), pawilon B-1 (1952) i B-2 (1953), pawilon C-1 (1955) i C-2 (1956), a proces rozbudowy trwa nadal. Niezależnie od powstałych na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych domów studenckich przy ul. Reymonta od 1965 rozpoczęło się przekazywanie do użytku kolejnych bloków Miasteczka Studenckiego, obecnie największego tego typu w Polsce. W 1954 figury górników i hutników przed wejściem do budynku głównego zdemontowano z powodu uszkodzeń, a w 1979 zastąpiono nowymi autorstwa Jan Siek (hutnicy) i Bogusz Salwiński (górnicy).

Nazwa Akademia Górniczo-Hutnicza została wprowadzona na mocy uchwały Senatu AG z 9 VI 1947 roku, która została jednak formalnie zatwierdzona przez władze centralne dopiero rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 V 1949.

W 50. rocznicę otwarcia Akademia Górniczo-Hutnicza otrzymała imię Stanisława Staszica, sztandar i wprowadzoną centralnie w ramach wydziałów strukturę instytutową, z którą rozstała się w 1991 roku. W 2021 roku strukturę instytutową wprowadzono z powrotem na Wydziale Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji.

Akademia Górniczo-Hutnicza kontynuuje tradycje Akademii Górniczej założonej w Kielcach przez Stanisława Staszica, która istniała w latach 1816–1826.

W 2018 w ogólnoświatowym rankingu szkół wyższych (opracowanym przez hiszpańskie Consejo Superior de Investigaciones Científicas), uczelnia zajmowała 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 506. pośród uczelni wszystkich typów[12]. W 2017 roku profesor AGH otrzymał Złoty Medal Zenera, jedną z międzynarodowych nagród w dziedzinie inżynierii materiałowej. Jest pierwszym Polakiem uhonorowanym tym medalem.

StrukturaEdytuj

WydziałyEdytuj

W skład uczelni wchodzi 16 wydziałów:

Inne podstawowe jednostki organizacyjneEdytuj

Jednostki pozawydziałowe prowadzące lub wspierające kształcenieEdytuj

  • Studium Języków Obcych
  • Studium Wychowania Fizycznego i Sportu

Jednostki pozawydziałowe obsługujące i wspierające działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą uczelniEdytuj

 
Budynek Akademickiego Centrum Komputerowego „Cyfronet” AGH przy ulicy Nawojki
  • Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości
  • Biblioteka Główna AGH
  • Centrum Badań Nawarstwień Historycznych
  • Centrum e-Learningu
  • Centrum Energetyki
  • Centrum Fotowoltaiki
  • Centrum Gazu Niekonwencjonalnego
  • Centrum Mechatroniki
  • Centrum Międzynarodowej Promocji Technologii i Edukacji AGH – UNESCO
  • Centrum Pierwiastków Krytycznych
  • Centrum Transferu Technologii
  • Centrum Zaawansowanych Technologii Miasta Przyszłości
  • Akademickie Centrum Komputerowe „Cyfronet” AGH
  • Międzynarodowe Centrum Mikroskopii Elektronowej dla Inżynierii Materiałowej
  • Naukowe Centrum Inżynierii Akustycznej
  • Szkoła Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla
  • Uniwersytet Otwarty AGH
  • Wydawnictwa AGH

Inne jednostki organizacyjneEdytuj

 
Eksponat w budynku A-0

Związki zawodoweEdytuj

StowarzyszeniaEdytuj

  • Stowarzyszenie Wychowanków Akademii Górniczo-Hutniczej
  • Stowarzyszenie Elektryków Polskich

FundacjeEdytuj

Uczelniane organizacje doktoranckie, studenckie i społeczności internetoweEdytuj

 
14. Koncert Urodzinowy Orkiestry Reprezentacyjnej AGH
 
Studenckie Koła Naukowe AGH

Czasopisma naukoweEdytuj

  • Dwumiesięcznik AGH „Opuscula Mathematica
  • Kwartalnik AGH „Geologia”
  • Kwartalnik AGH „Górnictwo i Geoinżynieria”
  • Kwartalnik AGH „Mechanics”
  • Kwartalnik AGH „Geomatics and Environmental Engineering”
  • Półrocznik AGH „Automatyka”
  • Półrocznik AGH „Decision Making in Manufacturing and Services”
  • Półrocznik AGH „Ekonomia Menedżerska”
  • Półrocznik AGH „Elektrotechnika i Elektronika”
  • Półrocznik AGH „Geodezja”
  • Półrocznik AGH „Inżynieria Środowiska”
  • Półrocznik AGH „Metallurgy and Foundry Engineering”
  • Półrocznik AGH „Wiertnictwo Nafta Gaz”
  • Rocznik AGH „Computer Science
  • Rocznik AGH „Studia Humanistyczne”
  • Rocznik AGH „Telekomunikacja Cyfrowa, Technologie i Usługi”

AbsolwenciEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Akademii Górniczo-Hutniczej.

WykładowcyEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Wykładowcy Akademii Górniczo-Hutniczej.

LokomotywaEdytuj

 
Parowóz Ty2 na terenie kampusu AGH

Na terenie akademii stoi parowóz towarowy Ty2-559 (pot. Żyleta[13]) umieszczony jako pomnik przed budynkiem Wydziału Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej (pawilon B-5) Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Waży 115 ton i ma długość 23 metry.

Parowóz został zbudowany w 1943 roku w fabryce maszyn i lokomotyw F. Schichau GmbH, w Elblągu. W 1945 przeszedł w posiadanie Polskich Kolei Państwowych. Kolejno znajdował się w taborze w Olsztynie, Korszach, ponownie w Olsztynie, Oświęcimiu, Gdyni-Grabówku, Kościerzynie, ponownie w Gdyni-Grabówku i w końcu w Chojnicach, gdzie trafił 21 grudnia 1966 roku. Po zakończeniu eksploatacji pod koniec lat 70. lokomotywa rdzewiała na bocznicy w Chojnicach. Przed zezłomowaniem uratowała ją inicjatywa krakowskich studentów[14][15][16][17][18].

Pomysł na sprowadzenie lokomotywy na teren AGH narodził się na początku roku akademickiego 2007/08. Jego autorem był Łukasz Wzorek, wówczas student Wydziału Metali Nieżelaznych AGH. Wraz z Maciejem Królem z Politechniki Krakowskiej przedstawił ideę na zebraniu międzyuczelnianego Studenckiego Koła Naukowego Przedsiębiorców „Firma”. Uzyskali akceptację projektu. Najpierw zwrócili uwagę na przeznaczony na złom zabytkowy parowóz z XIX wieku w Krzeszowicach. Następnie, po wizycie w Tarnowskich Górach, postanowili spróbować sprowadzić do Krakowa lokomotywę typu Ty2. Dzięki współpracy z przedstawicielami fundacji „Era Parowozów” oraz właścicielami skansenu kolejowego w Pyskowicach, uzyskali listę lokomotyw przeznaczonych do złomowania. Udali się na Pomorze i po oględzinach wybrali Ty2-559 stojący w Chojnicach. Po powrocie do Krakowa zyskali akceptację dla pomysłu od rektora AGH, prof. Antoniego Tajdusia. Dzięki poparciu oraz pomocy fundacji „Era Parowozów” udało się przekonać PKP Cargo do odstąpienia od pozbycia się parowozów. Kartą przetargową okazała się luka prawna w postaci braku wyceny historycznej eksponatów. Po pół roku wynegocjowano warunki przekazania parowozu: lokomotywę otrzymano za darmo, do tego PKP dołożyło tender oraz wagon z lat 50. Ponadto kolej zrezygnowała z pobrania opłaty za transport parowozu do Krakowa. 30 marca 2008 roku, po dwudniowej podróży, dojechał on na stację Kraków Płaszów[14][15][16][19][18][20][21][22].

Następnie należało odrestaurować będący w nie najlepszym stanie technicznym parowóz. Wybrano PTK ZNiUT w Dzierżnie (Pyskowice), gdzie przebywał on od września 2008 do maja 2009. 21 maja 2009 odnowiona lokomotywa zawitała na stację Kraków Łobzów. W nocy z 22 maja na 23 maja została przetransportowana ulicami Krakowa do zatoczki na przystanku „Kawiory” (wymagało to m.in. podnoszenia tramwajowych przewodów trakcyjnych), gdzie przeczekała cały dzień. Kolejnej nocy, 24 maja dowieziono ją na skwer przed pawilonem B-5. Oficjalne przekazanie parowozu społeczności akademickiej odbyło się 30 maja o godzinie 11. Uroczystość zbiegła się z obchodami 90-lecia AGH[15][16][23][18][21].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Uchwała nr 58/2015 Senatu AGH z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie ujednolicenia używania nazwy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie w językach obcych.
  2. a b c AGH w liczbach. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie. [dostęp 2021-07-06].
  3. Ranking Uczelni Akademickich 2019. Portal edukacyjny Perspektywy. [dostęp 2019-09-17].
  4. Kampus akademicki, www.agh.edu.pl [dostęp 2016-12-26].
  5. Jerzy Krawczyk, Od akademii do akademii. Zabiegi o kształcenie górników w Krakowie (do początków XX wieku). Galicja. Studia i Materiały nr 4, 2018, DOI10.15584/galisim.2018.4.11, ISSN 2450-5854 [dostęp 2021-03-18].
  6. Witold Iwańczak, Pierwszy rektor AGH, Prawica.net, 1 marca 2013 [zarchiwizowane z adresu 2013-03-03].
  7. Posąg św. Barbary na gmachu AG (pol.). Ilustrowany Kuryer Codzienny. 1939, nr 234 (25 VIII), 1939-08-25. [dostęp 2016-11-18].
  8. Zbigniew Sulima: O świętej Barbarze z A-0, wspomnienie (pol.). Biuletyn AGH 22-2009 s.35-39. [dostęp 2016-11-18].
  9. Jerzy Krawczyk, Rozwój polskiego szkolnictwa górniczego do roku 1939. Kwartalnik Górnictwo 1989 nr 2 s. 156-157.
  10. Anna Chadaj, O pierwszej kobiecie z dyplomem magistra inżyniera górnika. Górnictwo i Geoinżynieria 2009 z. 3 s.35-41.
  11. Kraków pod hitlerowską flagą.
  12. Ogólnoświatowy ranking uczelni CSIC.
  13. Gazeta Wyborcza: Żyleta stanęła na stacji AGH. 2009-05-24. [dostęp 2009-12-22].
  14. a b Uwaga, nadjeżdża Lokomotywa Postępu! (pol.). www.teberia.pl, 15 kwietnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  15. a b c AGH lokomotywą postępu (pol.). www.teberia.pl, 18 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  16. a b c „Lokomotywa Postępu” nowym nabytkiem AGH (pol.). www.metale24.pl, 21 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  17. Tomisław Czarnecki: Ty2-559 (pol.). www.holdys.pl. [dostęp 2009-08-25].
  18. a b c Wojciech Nowak: Lokomotywa AGH Ty2-559 „Żyleta” (pol.). www.mundek.krakow.pl, 18 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  19. Rafał Romanowski: Lokomotywa dla AGH dojechała do Krakowa (pol.). www.miasta.gazeta.pl, 30 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  20. Karolina Diakow, Karolina Borkiewicz: Lokomotywa na AGH (pol.). www.bis.agh.edu.pl, 12 marca 2008. [dostęp 2009-08-25].
  21. a b Edyta Tkacz: Zabytkowy parowóz jest ozdobą AGH (pol.). www.polskatimes.pl, 25 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  22. Łukasz Wzorek: Historia projektu „AGH Lokomotywą Postępu” (pol.). www.firma.agh.edu.pl. [dostęp 2009-08-25].
  23. Transport parowozu Ty2-559 z Dzierżna do Krakowa (pol.). www.eraparowozow.pl. [dostęp 2009-08-25].

BibliografiaEdytuj

  • 60 lat AGH w fotografii. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1979. (pol.)
  • Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1997. (pol.)
  • Kto jest kim w Polsce. Edycja 3. Warszawa: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, 1993. (pol.)

Linki zewnętrzneEdytuj