Aksis

rodzaj ssaka

Aksis[5] (Axis) – rodzaj ssaka z podrodziny jeleni (Cervinae) w obrębie rodziny jeleniowatych (Cervidae).

Aksis
Axis[1]
C.H. Smith, 1827[2]
Ilustracja
Przedstawiciele rodzaju – grupa aksisów czytal (A. axis) w Zoo w Barcelonie
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

Cetartiodactyla

Podrząd

przeżuwacze

Infrarząd

Pecora

Rodzina

jeleniowate

Podrodzina

jelenie

Plemię

Cervini

Rodzaj

aksis

Typ nomenklatoryczny

Cervus axis Erxleben, 1777

Synonimy
Gatunki

10 gatunków (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji[6][7][8].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała 130–155 cm, długość ogona 17–30 cm, wysokość w kłębie 55–95 cm; długość poroża u samców 20–110 cm; masa ciała 35–110 kg[7].

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Axis: epitet gatunkowy Cervus axis Erxleben, 1777; łac. axis „nieznany ssak” z Indii wspomniany przez Pliniusza Starszego[9].
  • Hyelaphus: gr. ὑς hus, ὑος huos „świnia, wieprz”; ελαφος elaphos „jeleń”[10]. Gatunek typowy: Cervus porcinus E.A.W. Zimmrmann, 1780.
  • Cervavus: rodzaj Cervus Linnaeus, 1758 (jeleń); łac. avus „dziadek”[11]. Gatunek typowy: †Palaeomeryx oweni Koken, 1885.

Podział systematycznyEdytuj

Axis pojawił się na terenie obecnej Chińskiej Republiki Ludowej pod koniec miocenu[6]. Monofiletyczność Axis była wielokrotnie kwestionowana, ale najnowsze analizy filogenetyczne ją potwierdzają[6]. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[6][5]:

Opisano również gatunki wymarłe:

PrzypisyEdytuj

  1. Axis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. C.H. Smith: A synopsis of the species of the class Mammalia. W: G. Cuvier & E. Griffith (red.): The animal kingdom: arranged in conformity with its organization. Cz. 5. London: G.B. Whittaker, 1827, s. 312. (ang.).
  3. C.J. Sundevall. Methodisk öfversigt af Idislande djuren, Linnés Pecora. „Kungliga Svenska vetenskapsakademiens handlingar”. För år 1844, s. 180, 1844. (szw. • łac.). 
  4. Schlosser 1903 ↓, s. 113.
  5. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 174. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  6. a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 310. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  7. a b S. Mattioli: Family Cervidae (Deer). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 415–416. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.).
  8. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Axis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-04-05]. (ang.).
  9. Palmer 1904 ↓, s. 130.
  10. Palmer 1904 ↓, s. 337.
  11. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 28. (ang.).
  12. K. Martin. Neue Wirbelthierreste vom Pati-Ajam auf Java. „Sammlungen des Geologischen Reichs-Museums in Leiden”. Serie 1, Beiträge zur Geologie Ost-Asiens und Australiens. 4 (1), s. 115, 1888. (niem.). 
  13. P. Grubb. Valid and invalid nomenclature of living and fossil deer, Cervidae. „Acta Theriologica”. 45 (3), s. 299, 2000. (ang.). 
  14. E.F.R.K. Koken: Ueber fossile säugethiere aus China nach den sammlungen des Herrn Ferdinand freiherrn von Richthofen. Berlin: G. Reimer, 1885, s. 52. (niem.).
  15. 周明镇. 山西垣曲同善镇泥河湾期哺乳动物化石的发现及其地层上的意义。. „古生物学报”. 2 (3), s. 333–342, 1954. (chiń.). 
  16. Schlosser 1903 ↓, s. 120.
  17. M. Kretzoi. New names for mammals. (Notes on nomenclature, No. 3.). „Annales historico-naturales Musei nationalis hungarici”. 40, s. 285–287, 1947. (ang.). 

BibliografiaEdytuj