Otwórz menu główne
Ambystoma meksykańska (Ambystoma mexicanum) w stadium aksolotla

Aksolotl (nah. āxōlōtl [aːˈʃoːloːt͡ɬ] (l. poj.) lub āxōlōmeh [aːˈʃoːloːmeʔ] (l. mn) „wodny potwór”) – neoteniczna, wodna forma niektórych płazów ogoniastych z rodzaju Ambystoma[1][2][3] w obrębie rodziny ambystomowatych (Ambystomatidae).

Osobny artykuł: Ambystoma meksykańska.

Aksolotl a ambystoma meksykańskaEdytuj

Obydwie nazwy: aksolotl i ambystoma meksykańska są często stosowane w literaturze zamiennie, co może powodować nieporozumienia w interpretacji tych terminów, zwłaszcza, że w wielu językach nazwą axolotl również określana jest ambystoma meksykańska.

W języku polskim termin aksolotl, w ścisłym znaczeniu, oznacza stan rozwoju osobniczego – charakterystyczne, wodne stadium larwalne (larwa neoteniczna[3]) kilku różnych gatunków płazów (niektóre źródła[4] przypisują ten stan tylko jednemu gatunkowi – ambystomie meksykańskiej), natomiast ambystoma meksykańska, zwana też aksolotlem meksykańskim, a czasem w skrócie aksolotlem[5], to nazwa konkretnego gatunku opisanego naukowo pod nazwą Ambystoma mexicanum – pospolitego w hodowlach amatorskich i laboratoryjnych.

Przeobrażenie aksolotla w ambystomęEdytuj

Aksolotl z gatunku Ambystoma mexicanum był obiektem badań polskiej uczonej Uniwersytetu Jagiellońskiego, biolog i genetyk Laury Kaufman. Jako pierwsza wykorzystała do wywołania przeobrażenia wyciąg z tarczycy wyrośniętych i przeobrażonych ambystom, oraz tarczyc pochodzących od innych zwierząt. W wyniku karmienia tym wyciągiem nastąpiło pełne przeobrażenie w ambystomę[6].

W wyniku przeobrażenia u aksolotlów następują zmiany w budowie ciała, następuje częściowy zanik skrzeli i płetwy ogonowej. Larwa zaczyna coraz częściej pobierać i oddychać powietrzem atmosferycznym. Po całościowej metamorfozie ogon staje się zaokrąglony. W końcowej fazie przeobrażenia następuje coraz częstsze zrzucanie nabłonka z całej powierzchni ciała[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2.
  2. Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
  3. a b Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  4. Gunter Diesener, Josef Reichholf: Płazy i gady. Henryk Garbarczyk i Eligiusz Nowakowski. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-440-9.
  5. Hasło: „aksolotl”, opracowane na podstawie „Słownika Wyrazów Obcych” Wydawnictwa Europa, pod redakcją naukową prof. Ireny Kamińskiej-Szmaj, autorzy: Mirosław Jarosz i zespół. ​ISBN 83-87977-08-X​. Rok wydania 2001. W: Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM edycja 2006. Young Digital Poland S.A., 2006.
  6. red. Stanisław Feliksiak, Słownik biologów polskich PAN, Warszawa, PWN, 1987, ​ISBN 83-01-00656-0​, s. 254
  7. Bogusław Grześków, Przekształcenie aksolota w amblystomę, Akwarium, Nr 5-6/87