Otwórz menu główne

Aleja Tadeusza Kościuszki w Łodzi

Aleja Tadeusza Kościuszki w Łodzi – ulica w centrum Łodzi biegnąca od ulicy Zielonej do ulicy Wólczańskiej na obszarze dawnej dzielnicy Śródmieście. Ulica na całej długości znajduje się na terenie osiedla Katedralna i jest południowym przedłużeniem ulicy Zachodniej[1].

POL Łódź flag.svg Łódź
aleja Tadeusza
Kościuszki
Centrum
Aleja w maju 2007
Aleja w maju 2007
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 m ul. Zachodnia, ul. Zielona
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 209 m ul. 6 Sierpnia
Ikona ulica z lewej.svg 341 m ul. Artura Rubinsteina
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 569 m ul. Andrzeja Struga
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 925 m ul. Ludwika Zamenhofa
Ikona ulica z lewej.svg 1010 m al. Henryka Jana Józewskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1060 m al. Anny Rynkowskiej
Ikona ulica z lewej.svg 1190 m al. ZHP
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1260 m al. Adama Mickiewicza
Ikona ulica z lewej.svg 1360 m ul. Mirowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1640 m ul. Franciszka Żwirki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2000 m ul. Radwańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2320 m ul. Wólczańska, ul. Jerzego Potza
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
aleja Tadeusza Kościuszki
aleja Tadeusza Kościuszki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
aleja Tadeusza Kościuszki
aleja Tadeusza Kościuszki
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
aleja Tadeusza Kościuszki
aleja Tadeusza Kościuszki
51°45′42″N 19°27′19″E/51,761528 19,455333

Aleja Tadeusza Kościuszki jest przecznicą alei Adama Mickiewicza, położoną równolegle do ulicy Piotrkowskiej. Od Zielonej do Żwirki na środku ulicy znajduje się wydzielone torowisko tramwajowe. Aleja jest arterią komunikacyjną centrum Łodzi – przebiega tam trasa Łódzkiego Tramwaju Regionalnego.

Historia ulicyEdytuj

 
Spacerowa w XIX wieku na zdjęciu wykonanym przez Bronisława Wilkoszewskiego (album „Widoki m. Łodzi”)

Pierwszy odcinek alei został wytyczony w 1865 roku[2][3]. Od 1873 obowiązywała oficjalna nazwa Spacerowa (używano również określeń Promenada i Promenadowa)[2]. W roku 1875 grupa osiemnastu właścicieli posesji położonych przy ulicy Piotrkowskiej pomiędzy numerami 129 a 163, pod przewodnictwem Józefa Gampego i Ernesta Kindermanna, zwróciło się z prośbą do władz miasta o pozwolenie na podział działek (ciągnących się równoleżnikowo od Piotrkowskiej do Wólczańskiej) i wyznaczenie nowej ulicy. Kolejna prośba została przedstawiona w 1884 roku, a ostatecznie odcinek ulicy: Rozwadowska (obecnie Zamenhofa) – Św. Anny (obecnie Mickiewicza) wytyczono w 1888 roku[4]. Odcinek figurował na mapach jako Nowo-Spacerowa. Oba odcinki połączono po przejęciu przez Magistrat (1904) części posesji należącej do Braci morawskich, na której znajdował się dom modlitewny[5] i oznaczono jedną nazwą jako Spacerową. W 1913 ulicę wydłużono do Karola (obecna ul. Żwirki)[2].

W 1917 w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki nazwę zmieniono na obecnie obowiązującą[2]. Droga miała wtedy dwie jednokierunkowe brukowane jezdnie z deptakiem pośrodku. W 1927 na krótkim odcinku uruchomiono tramwaje, a w 1950 pojawiły się na całej długości (czyli do Żwirki) – zlikwidowano wtedy deptak i w jego śladzie uruchomiono tramwaje, które jeżdżą do dziś[3]. W latach 1940–1945 ulica nosiła nazwę Hermann Göring Straβe[6]. W 1957 roku ponownie wydłużono ulicę – tym razem do Radwańskiej[2], a w 2016 rozpoczęła się budowa kolejnego przedłużenia, do ul. Wólczańskiej[7]. Nowy fragment ulicy oddano do użytku w październiku 2017 roku.

Ważniejsze obiekty przy ulicyEdytuj

Przy alei Kościuszki znajdują się między innymi:

 
gmach NBP
 
willa Jarischa
 
kamienica Zygmunta Dejczmana; skrzyżowanie Kościuszki i Mickiewicza

Budynki położone pod numerami 1, 4, 14, 15, 33/35, 53, 57, 65, 69, 83, 88 i 93 są wpisane do rejestru zabytków NID[11].

Do listopada 1939 na rogu Kościuszki (nr 2) i Zielonej znajdowała się synagoga reformowana[12].

Komunikacja miejskaEdytuj

Aleją Kościuszki przebiegają linie tramwajowe i autobusowe MPK Łódź łącznie z liniami nocnymi[13].

PrzypisyEdytuj

  1. Uchwała w sprawie nadania statutu Osiedlu Katedralna. W: Akty prawne i projekty aktów prawnych [on-line]. bip.uml.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  2. a b c d e Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń: Aleja Tadeusza Kościuszki. W: Słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi [on-line]. log.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  3. a b Tramwaje na alei Tadeusza Kościuszki w latach 1927–1950. mkmlodz.webd.pl; Łódzkie Tramwaje i Autobusy. [dostęp 2014-05-29].
  4. Rynkowska 1970 ↓, s. 147–148.
  5. Rynkowska 1970 ↓, s. 148.
  6. Kościuszki Tadeusza Aleja. W: Baza: Ulice Łodzi [on-line]. wimbp.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  7. Budowa przedłużenia alei Kościuszki. Będą utrudnienia na Wólczańskiej. dzienniklodzki.pl, 2016-10-13. [dostęp 2017-03-01].
  8. Wiesław Pierzchała: Łódź: odnowiono cenny zabytek przy alei Kościuszki. dzienniklodzki.pl, 2010-09-06. [dostęp 2014-05-29].
  9. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. fotopolska.eu. [dostęp 2014-05-29].
  10. Archiwum Państwowe w Łodzi. bip.ap.gov.pl. [dostęp 2014-05-29].
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 40. [dostęp 2014-05-29].
  12. Wielka Synagoga. sztetl.org.pl. [dostęp 2014-05-29].
  13. Trasy i rozkłady jazdy. mpk.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj