Otwórz menu główne

Aleksander Kiereński

rosyjski polityk, prawnik z wykształcenia

Aleksandr Fiodorowicz Kiereński, ros. Александр Фёдорович Керенский (ur. 22 kwietnia?/4 maja 1881 w Symbirsku, zm. 11 czerwca 1970 w Nowym Jorku) – rosyjski polityk, z wykształcenia prawnik. Ostatni premier Rządu Tymczasowego w Rosji po rewolucji lutowej, obalony przez przewrót bolszewicki (rewolucję październikową) 8 listopada 1917.

Aleksander Kiereński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1881
Symbirsk, gubernia symbirska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 11 czerwca 1970
Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Premier Rządu Tymczasowego Rosji
Okres od 20 lipca 1917
do 8 listopada 1917
Przynależność polityczna Partia Socjalistów-Rewolucjonistów
Poprzednik Gieorgij Lwow
Następca urząd zniesiony (Włodzimierz Lenin jako Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych RFSRR)
Minister wojny i marynarki
Okres od 5 maja?/18 maja 1917
do 1 września?/14 września 1917
Poprzednik Aleksandr Guczkow
Następca Aleksandr Wierchowski(ros.)
Minister sprawiedliwości
Okres od 3 marca?/16 marca 1917
do 18 kwietnia?/1 maja 1917
Poprzednik Nikołaj Dobrowolski(ros.) (jako minister sprawiedliwości Imperium Rosyjskiego)
Następca Paweł Pieriewierzew(ros.)
Faksymile

Syn Fiodora Kiereńskiego, dyrektora gimnazjum w Symbirsku[a]. Po ukończeniu studiów na wydziale prawa Uniwersytetu Petersburskiego w 1904 pracował jako adwokat w Petersburgu, gdzie dał się poznać jako dobry obrońca w procesach politycznych. Kiereński był umiarkowanym rewolucjonistą. W roku 1905 wstąpił do partii eserowców. W latach 1912–1917 był deputowanym czwartej Dumy Państwowej, reprezentując trudowików.

W czasie I wojny światowej współtworzył opozycyjny Blok Postępowy. W czasie rewolucji lutowej został członkiem Komitetu Tymczasowego Dumy, a także krótkotrwale wiceprzewodniczącym Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich i członkiem jej Komitetu Wykonawczego[1]. Od marca 1917 powrócił oficjalnie do Partii Socjalistów-Rewolucjonistów i stał się jednym z jej liderów.

Był członkiem zawiązanego w 1916 roku w Petersburgu Koła Przyjaciół Niepodległości Polski[2].

W Rządzie Tymczasowym księcia Gieorgija Lwowa zajmował stanowiska ministra sprawiedliwości (16 marca - 1 maja) i ministra wojny i morskiego (od 5 maja, otrzymał stanowisko po tzw. kryzysie kwietniowym). 20 lipca 1917 zastąpił Lwowa na stanowisku premiera Rządu Tymczasowego Rosji, a we wrześniu (po tzw. „puczu Korniłowa”) stanął na czele armii rosyjskiej z tytułem Naczelnego Wodza. Jako dyktator okazał się niezdecydowany, a wprowadzony program kontynuacji wojny okazał się nierealny (Ofensywa Kiereńskiego). Niepowodzenia prowadzonej przez niego polityki przysporzyły mu przeciwników po obu stronach sceny politycznej.

Po przejęciu władzy przez bolszewików jego rząd został obalony, a on sam zbiegł na front do Pskowa. Bez skutku usiłował pozyskać poparcie armii przeciw bolszewikom. Po nieudanej próbie odbicia Piotrogrodu za pomocą korpusu kozackiego Piotra Krasnowa, 14 listopada 1917 zbiegł nad Don. W demokratycznych wyborach do Konstytuanty w listopadzie 1917 wybrany deputowanym z listy eserowców z Saratowa. W 1918 przedostał się do Francji. W 1940 wyemigrował do USA. Uczestniczył tam w antysowieckiej działalności białej emigracji. Był redaktorem gazety „Dni” w latach 1922–1932. Pod koniec życia próbował bezskutecznie wrócić do ZSRR. Napisał kilka książek i wspomnień, m.in. Pamiętniki – książkę o rewolucji październikowej.

Wybrane praceEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Do gimnazjum, którego dyrektorem był Fiodor Kiereński uczęszczał Włodzimierz Lenin.

PrzypisyEdytuj

  1. Początkowo wiceprzewodniczący Rady, gdy Komitet Wykonawczy odmówił zgody na jego wejście w skład Rządu Tymczasowego,odwołał się do plenum Rady, gdzie otrzymał poparcie przez aklamację. Po objęciu urzędu ministra zrezygnował z funkcji wiceprzewodniczącego Rady, pozostając jednak członkiem jej Komitetu Wykonawczego. Richard Pipes, Rewolucja Rosyjska Warszawa 1994; Wyd. PWN; ​ISBN 83-01-11521-1​, s.240–241.
  2. Witold Trzciński, Uznanie niepodległości Polski przez Rosję, w: Niepodległość, t. VIII, z. 1 (18), 1933, s. 301.

BibliografiaEdytuj