Aleksander Kowalewski (generał)

Oficer Wojska Polskiego
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Aleksander Kowalewski[a] (ur. 23 marca 1879 w Krasnymstawie, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Aleksander Kowalewski
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1879
Krasnystaw
Data i miejsce śmierci 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1900-1928 i 1939-1940
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki I Korpus Polski w Rosji
III Korpus Polski w Rosji
6 Pułk Artylerii Polowej
7 Pułk Artylerii Polowej
2 Pułk Artylerii Ciężkiej
11 Dywizja Piechoty
Stanowiska dowódca pułku artylerii
dowódca dywizji piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 22 marca 1879 w rodzinie Wiktora i Zygmunty z Chylińskich[2][3][4][5]. W 1897 ukończył Szkołę Junkrów, a trzy lata później Oficerską Szkołę Artylerii w Moskwie (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa podała, iż ukończył Korpus Kadetów w Niżnym Nowogrodzie i Konstantynowską Szkołę Artyleryjską w Petersburgu)

Od 1900 zawodowy oficer armii carskiej. Do 1908 na stanowiskach dowódczych w artylerii, potem w szkole podoficerskiej i od 1909 inspektor poboru koni oraz komendant szkoły kucia koni w Warszawie. Od 1914 ponownie na stanowiskach dowódczych w 3 Brygadzie Artylerii Gwardii na froncie w walce z Niemcami (intendent baterii, dowódca parku artyleryjskiego, dowódca baterii). W 1916 dowódca dywizjonu na froncie – podpułkownik. W 1917, po rewolucji lutowej, wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji, a następnie przeniesiony został do III Korpusu Polskiego w Rosji. W 1918 w Inspektoracie Polskich Sił Zbrojnych na Ukrainie przy gen. Michaelisie jako pułkownik. Po rozwiązaniu Korpusu przedarł się do Polski.

W grudniu 1918 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. 15 lutego 1919 objął dowództwo 6 pułku artylerii polowej (w maju tego roku przemianowany na 7 pułk artylerii polowej). 6 października 1919 został mianowany szefem Biura Rady Wojennej[6]. W 1920 podczas wojny z bolszewikami zajmował się na froncie sprawami uzbrojenia. Później szef biura w Komendzie Uzupełnień i członek komisji weryfikacji artylerzystów z armii carskiej.

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów artylerii[7]. W latach 1922–1924 był szefem Szefostwa Artylerii i Służby Uzbrojenia Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi[8]. W międzyczasie (od 15 listopada 1923 roku do 15 sierpnia 1924 roku był słuchaczem I Kursu Centrum Wyższych Studiów Wojskowych[9][10][11]). 1 grudnia 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, generała dywizji Władysława Sikorskiego, awansował go na stopień generała brygady ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 12. lokatą w korpusie generałów[12][13]. 3 lutego 1925 został mianowany dowódcą 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie[14]. Od 21 stycznia do 10 kwietnia 1925 był odkomenderowany do generalnego inspektora artylerii, w charakterze komendanta kursu dla wyższych dowódców artylerii[15]. 7 marca 1927 został zwolniony ze stanowiska dowódcy dywizji[16]. Z dniem 31 października 1928 przeniesiony został w stan spoczynku[17][18]. Zamieszkał w Warszawie.

We wrześniu 1939 powołany do służby wojskowej i wyznaczony na dowódcę zgrupowania w Brzeżanach. Z gen. L. Billewiczem organizował kombinowaną Grupę Operacyjną na Podolu. Na wieść o napaści sił sowieckich na Polskę zarządził wycofanie się w kierunku południowo-zachodnim. 19 września przyjął walkę z oddziałami sowieckimi pod Żurawnem koło Stryja. Po powzięciu wiadomości o dyrektywie ogólnej marszałka Rydza-Śmigłego skapitulował. Dostał się do niewoli radzieckiej. Był przetrzymywany w obozie starobielskim. W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 (część zbrodni katyńskiej). Figuruje w wykazie poz. 1388. Pochowany został na Polskim Cmentarzu Wojennym w Charkowie[19].

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku został awansowany pośmiertnie na stopień generała dywizji[20]. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. W ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Aleksander I Kowalewski”, w celu odróżnienia od innych oficerów noszących to samo imię i nazwisko, a mianowicie por. rez. piech. Aleksandra II Kowalewskiego ur. 18 lipca 1894 roku i ppor. rez. piech. Aleksandra III Kowalewskiego ur. 28 sierpnia 1894 roku[1].

PrzypisyEdytuj

  1. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1516.
  2. Stawecki 1994 ↓, s. 174, wg autora urodził się 22 października 1879 roku w Krasnymstawie.
  3. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 252, tu podano, że urodził się 23 sierpnia 1897 roku w Krasnymstawie.
  4. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 322, tu podano, że urodził się 22 marca 1879 roku.
  5. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 114, tu podano, że urodził się 23 marca 1879 roku.
  6. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 94 z 10 listopada 1919 roku, poz. 3615.
  7. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 185.
  8. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 49, 119.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 704.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 13 lutego 1925 roku, s. 70.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 4 lipca 1932 roku, s. 337.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 730.
  13. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. XIII.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 8 lutego 1925 roku, s. 62.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 22 lutego 1925 roku, s. 87.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 17 marca 1927 roku, s. 70.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 302.
  18. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 879.
  19. a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 252.
  20. M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 22 czerwca 1922 roku, s. 456.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 8 października 1921 roku, s. 1421.

BibliografiaEdytuj