Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy marszałka nadwornego litewskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Aleksander Teodor (Teodor Aleksander) Lacki herbu Smok (ur. ok. 1617 roku – zm. w 1683 roku) – polski pisarz religijny epoki baroku; podstoli litewski (1653), ciwun berżański[1], marszałek nadworny litewski (1654-1675)[2].

Aleksander Teodor Lacki
Ilustracja
Data urodzenia ok. 1617
Data śmierci 1683
Narodowość polska
Dziedzina sztuki poezja
Epoka barok
Ważne dzieła

Pobożne pragnienia

Spis treści

ŻycieEdytuj

Niewiele wiadomo na temat życia poety, równie skąpe informacje o jego twórczości zawierają wszystkie dotychczasowe studia epoki baroku[3]. Był autorem jednej książki, zbioru lirycznych emblematów Pobożne pragnienia (1673), będącym właściwie przekładem duchowego dzieła Hermana Hugona, Pia desideria (1624). Zarówno w polskim wydaniu, jak i w hiszpańskim oryginale jako emblematy graficzne wykorzystano ryciny autorstwa Boëtiusa à Bolswert. Na sejmie 1653 roku wyznaczony z Koła Poselskiego komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa Litewskiego[4].

TwórczośćEdytuj

Parafraza Lackiego ukazała się w XVII wieku w kilku wydaniach[3]. Nie jest pewne, czy zdobyła ona uznanie współczesnych; co prawda Wespazjan Kochowski porównuje jej autora do Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, ale najprawdopodobniej była to nobilitacja tendencyjna, związana z faktem, iż Lacki piastował wysoki urząd marszałka nadwornego[3]. Nie ma pewności również co do roli, jaką odgrywała w życiu Lackiego poezja. Być może stanowiła jedynie "niepróżnujące próżnowanie", a więc – popularną w czasach baroku – pracę o charakterze silva rerum, nie nastawioną na zdobycie lauru poetyckiego[5]. Kilka jego wierszy odnaleziono w domowych raptularzach, resztę pisał do szuflady[6].

Poetyka pieśniEdytuj

Emblematyczne pieśni Lackiego szczególne upodobanie znajdywały w starotestamentowej Pieśni nad pieśniami, którą w duchu pobożności karmelitańskiej interpretowały jako alegorię dziejów duszy. Pojawiały się też często obrazy mitologiczne, synkretycznie połączone z tematyką chrześcijańską, co stanowiło pozostałość po poetyce renesansowej.

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku. Spisy. Opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 218.
  2. Teodor Aleksander Jan Lacki h. wł.. www.sejm-wielki.pl/. [dostęp 25.04.2015].
  3. a b c Krzysztof Mrowcewicz: Wprowadzenie do lektury. W: Aleksander Teodor Lacki: Pobożne pragnienia. Warszawa: Instytut Badań Literackich, 1997, s. 5. ISBN 83-85605-99-1.
  4. Volumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 185.
  5. Krzysztof Mrowcewicz: Wprowadzenie do lektury. W: Aleksander Teodor Lacki: Pobożne pragnienia. Warszawa: Instytut Badań Literackich, 1997, s. 8. ISBN 83-85605-99-1.
  6. Krzysztof Mrowcewicz: Wprowadzenie do lektury. W: Aleksander Teodor Lacki: Pobożne pragnienia. Warszawa: Instytut Badań Literackich, 1997, s. 9. ISBN 83-85605-99-1.