Otwórz menu główne

Aleksander Walerian Jabłonowski

polski historyk, etnograf i podróżnik

Aleksander Jabłonowski herbu Prus III (ur. 19 kwietnia 1829 w Goźlinie koło Garwolina, zm. 22 sierpnia 1913 w Limanie Kujalnickim koło Odessy) – polski historyk, etnograf i podróżnik. Członek korporacji akademickiej Konwent Polonia, członek Towarzystwa Historycznego we Lwowie[1].

Aleksander Jabłonowski
Ilustracja
1859
Imię przy narodzeniu Aleksander Walerian Jabłonowski
Data i miejsce urodzenia 19 kwietnia 1829
Goźlin
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1913
Liman Kujalnicki
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie (kw. 209–VI–24)
Zawód, zajęcie historyk, etnograf i podróżnik
Krewni i powinowaci Władysław Jabłonowski brat,
Władysław Jabłonowski bratanek
Grób Aleksandra Jabłonowskiego na Powązkach; Warszawa, 24 lipca 2008

Brat lekarza i etnografa Władysława Jabłonowskiego.

ŻyciorysEdytuj

Był synem Piotra Jabłonowskiego herbu Prus, ziemianina i Marianny Pawłowskiej herbu Junosza. Gimnazjum ukończył w Białymstoku. W latach (1848–1849) studiował na Uniwersytecie w Krakowie i w Dorpacie, w (1859–1860) przebywał dla studiów slawistycznych i historycznych w Berlinie, Londynie, Brukseli, Paryżu, Pradze, Wiedniu, Rzymie, Atenach i Konstantynopolu. Sześć lat następnych spędził na Ukrainie. Uczestnik prac konspiracyjnego Związku Trojnickiego. Jesienią 1862 roku został wybrany członkiem komitetu prowincjonalnego Komitetu Centralnego Narodowego „Czerwonych”. (tzw. Wydział Wykonawczy Rusi). Za udział w tej organizacji w 1867 roku został zesłany do Kiereńska[2] w guberni penzeńskiej, gdzie poświecił się badaniu plemienia Mordwinów[3]. W 1868 uzyskał zezwolenie na stałe osiedlenie się w Warszawie, gdzie oddawał się pracy naukowej jako współwydawca (z Pawińskim) Źródeł dziejowych oraz współpracownik wielu pism, przede wszystkim Ateneum. W 1870 wyruszył w podróż do Iraku, gdzie spotkał się ze swym bratem i odbył z nim kilka wypraw krajoznawczych.

W latach (1879–1892) zwiedził Wschód muzułmański, Cylicję, Palestynę, Syrię, Kurdystan, Indie, Egipt, Bałkany, Krym i Zadnieprze.

Zwiedził ruiny Niniwy koło Mosulu, a także Babilon i Karbalę. Wrażenia z podróży zawarł m.in. w studiach pt.: Ustęp z pamiętnika podróży po muzułmańskim Wschodzie odbytej w 1870 r. oraz Wschód muzułmański. Ogłosił drukiem wiele dzieł, z których znaczna część poświęcona jest dziejom płd.-wschodnich ziem Polski (Wołynia, Podola, Ukrainy i Wołoszczyzny). Część jego prac zebrana jest w wyd. zbiorowym Pisma t. 1-7 (Warszawa 1910–1913), nie weszły tu jednak opracowania, drukowane w Źródłach dziejowych w t. I. V, VI, XVII—XVIII oraz osobno Akademia Kijowsko-Mohilańska (Kraków 1899/1900), Historia Rusi południowej (Kraków 1912) i duża ilość opracowań, zamieszczanych w czasopismach. W 1878 ukazało się jego dzieło pt. Sprawy wołoskie za Jagiellonów. Akta i listy.

Powrócił później do Warszawy, gdzie kontynuował pracę publicystyczno-naukową.

Uczestnik powstania styczniowego.

Aleksander Jabłonowski spoczywa wraz ze swoim bratankiem na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 209–VI–24)[4].

Członkostwo w organizacjach naukowychEdytuj

  • Towarzystwo Historyczne im. Nestora w Kijowie, 1892
  • Royal Historical Society (członkostwo honorowe), 1915
  • Akademia Umiejętności w Krakowie (od 1894 członek korespondent, od 1903 członek zwyczajny)
  • Towarzystwo Historii i Starożytności Rosyjskich w Moskwie
  • Towarzystwo Miłośników Historii w Warszawie, (pierwszy prezes od 1905)
  • Towarzystwo Naukowe Warszawskie (pierwszy prezes - pełnił tę funkcję do śmierci w 1913 roku)
  • Towarzystwo Miłośników Historii we Lwowie (członkostwo honorowe)
  • Towarzystwo Historyczne we Lwowie (członkostwo honorowe)

UpamiętnienieEdytuj

W 170 rocznicę urodzin Jabłonowskiego 10 października 1999 w Mariańskim Porzeczu odsłonięto obelisk oraz tablicę pamiątkową ku czci Aleksandra Jabłonowskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Fryderyk Papée, Towarzystwo historyczne 1886-1900, w: Kwartalnik Historyczny, rocznik LI, zeszyt 1-2, Lwów 1937, s. 7.
  2. Kiereńsk w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa 1883.
  3. Wiesław Bieńkowski, Aleksander Walerian Jabłonowski, w: Polski Słownik Biograficzny, t. X, 1962-1964, s. 214.
  4. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Zobacz teżEdytuj