Aleksander Zwierzyński

Aleksander Zwierzyński ps. Aleksander, Tokarski (ur. 3 lutego 1880 w Tuszynie k. Łodzi, zm. 3 lutego 1958 tamże) – polski prawnik i dziennikarz, wicemarszałek Sejmu I kadencji poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP reprezentujący Związek Ludowo-Narodowy, następnie Stronnictwo Narodowe[1], przewodniczący Stronnictwa Narodowego w czasie II wojny światowej, kierownik Biura Wschodniego Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj[2], od września 1944 wiceprezes Rady Jedności Narodowej.

Aleksander Zwierzyński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 lutego 1880
Tuszyn, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 3 lutego 1958
Tuszyn, Polska
Poseł na Sejm Ustawodawczy (II RP)
Okres od 1919
do 1922
Przynależność polityczna Związek Ludowo-Narodowy
Poseł I kadencji Sejmu (II RP)
Okres od 1922
do 1927
Przynależność polityczna Związek Ludowo-Narodowy
Poseł II kadencji Sejmu (II RP)
Okres od 1928
do 1930
Przynależność polityczna Związek Ludowo-Narodowy
Poseł III kadencji Sejmu (II RP)
Okres od 1930
do 1935
Przynależność polityczna Stronnictwo Narodowe

ŻyciorysEdytuj

Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i w École d'études politiques. Od 1905 był członkiem Ligi Narodowej. W 1907 osiadł w Wilnie. Pisywał m.in. do Dziennika Wileńskiego, Pobudki, Kuriera Litewskiego i Kuriera Małego. Po wybuchu I wojny światowej został członkiem Komitetu Polskiego w Wilnie. Był działaczem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.

W styczniu 1922 wybrany do Sejmu Litwy Środkowej, w marcu 1922 wraz z innymi posłami tego Sejmu wszedł w skład Sejmu Ustawodawczego. W wyborach parlamentarnych w listopadzie 1922 uzyskał mandat poselski z listy Związku Ludowo-Narodowego, wybrany został na wicemarszałka Sejmu. Ponownie wybrany do Sejmu w wyborach 1928 i 1930 roku (w tych ostatnich z listy państwowej Stronnictwa Narodowego). Członek najwyższych władz ZLN, później Komitetu Politycznego i Komitetu Głównego Stronnictwa Narodowego.

13 lutego 1938 w redakcji Dziennika Wileńskiego w odwecie za zamieszczenie krytycznego artykułu o Józefie Piłsudskim został pobity przez oficerów Wojska Polskiego. Autor artykułu, redaktor naczelny gazety Stanisław Cywiński nie wymieniając Piłsudskiego z nazwiska użył określenia kabotyn, uwłaczając – jak wtedy uważano – pamięci Marszałka.

W czasie II wojny światowej działał w konspiracji. Od połowy 1941 był pracownikiem Biura Wschodniego Delegatury Rządu na Kraj. W 1943 został prezesem Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego, we wrześniu 1944 powołany na wiceprezesa Rady Jedności Narodowej.

8 marca 1945 aresztowany przez NKWD i UB w Brwinowie, został wywieziony do Moskwy. Skazany w pokazowym procesie szesnastu na osiem miesięcy więzienia. W listopadzie 1945 powrócił do kraju.

RodzinaEdytuj

Był synem Kazimierza i Celestyny z Raczkiewiczów[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Parlamentarzyści - Pełny opis rekordu, bs.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-08].
  2. Waldemar Grabowski, Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945, Warszawa 2003, s. 186.
  3. Program indeksacji aktów stanu cywilnego i metryk kościelnych, metryki.genealodzy.pl [dostęp 2019-12-08].

BibliografiaEdytuj