Aleksander z Aleksandrii

Ten artykuł dotyczy biskupa Aleksandrii. Zobacz też: innych świętych o tym imieniu.

Aleksander z Aleksandrii, cs. Swiatitiel Aleksandr, archijepiskop Aleksandrijskij (ur. ok. 250 w płn. Egipcie, zm. ok. 326 w Aleksandrii) – w latach 313–326[1] biskup Aleksandrii, następca Achillasa, zdecydowany obrońca nauki Kościoła o Chrystusie wobec poglądów Ariusza, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, czczony przez Syryjski i Koptyjski Kościół Ortodoksyjny.

Święty
Aleksander z Aleksandrii
biskup
Ilustracja
Św. Aleksander z Aleksandrii - ikona w monasterze Veljusa w Macedonii.
Data i miejsce urodzenia ok. 250
płn. Egipt
Data i miejsce śmierci ok. 326328
Aleksandria
Czczony przez Kościół katolicki
Cerkiew prawosławną
Wspomnienie 26 lutego (kat.)

ŻyciorysEdytuj

Od pierwszych lat swojej młodości Aleksander poświęcił się służbie Kościołowi. Zajmował wśród kleru aleksandryjskiego wybitne miejsce, a po śmierci bp Achillasa (313) został wybrany jego następcą. Zasługą św. Aleksandra było to, że jako pierwszy rozpoznał błędy Ariusza i z całą stanowczością je zwalczał. Kiedy Ariusz zaczął publicznie głosić swoją błędną naukę, że Jezus nie jest Synem Bożym naturalnym, ale tylko z adopcji, Aleksander zwołał w Aleksandrii synod (320), na którym nauka Ariusza została potępiona, a sam Ariusz został wykluczony ze społeczności kościelnej[2]. Naukę tę potępił również pierwszy sobór powszechny w Nicei w r. 325, w którego obradach Aleksander brał udział. Na tym soborze w imieniu św. Aleksandra przemawiał diakon Kościoła aleksandryjskiego, św. Atanazy, wykazując błędy Ariusza, które zostały potępione.

Aleksander, prawdopodobnie pierwszy, w oficjalnym dokumencie kościelnym (list okólny do biskupów) zastosował do Maryi z Nazaretu określenie Theotokos[2].

Św. Aleksander wyróżnił się także jako administrator i duszpasterz. Wystawił w Aleksandrii największy kościół ku czci św. Teonasa (zm. 300)[3]. Zwołał synod biskupów Egiptu i Libii (320). Zostawił także 70 listów do różnych hierarchów, które stanowią cenne źródło dokumentalne. Wśród nich jest list do cesarza Konstantyna I Wielkiego z prośbą o inicjatywę zwołania soboru powszechnego, co się też stało (325).

Aleksander zmarł w lutym 326 lub 328 r., jednak według Martyrologium Rzymskiego sprzed II soboru watykańskiego 17 lub 18 kwietnia[4][5].

KultEdytuj

Kult św. Aleksandra ma charakter powszechny, chociaż jego osoba uległa pewnemu zapomnieniu.

PatronatEdytuj

Jest patronem włoskiego miasta Bergamo[6].

Dzień obchodówEdytuj

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 26 lutego (dawn. 17 kwietnia)[7].

Kościoły wschodnie z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspominają św. Aleksandra:

IkonografiaEdytuj

W ikonografii św. Aleksander przedstawiany jest w sposób typowy dla świętych biskupów. Sztuka zachodnia wyobraża go z rylcem w dłoni.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Cronologia del Patriarcato di Alessandria – biskupi Aleksandrii do 538 wł. 
  2. a b Aleksander, św.; w Encyklopedia Katolicka, T. 1: A i Ω - Baptyści. - 1973. - ​ISBN 83-86668-01-6
  3. Teonas, biskup Aleksandrii na DEON.pl (SJ i Wydawnictwo WAM)
  4. według Alexander von Alexandrien w: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (niem.)
  5. a b Aleksander, biskup Aleksandrii na DEON.pl
  6. Sant' Alessandro di Alessandria - Santi Beati (autor: Piero Bargellini ) wł. 
  7. Saint Alexander of Alexandria - Saints.SQPN.com ang. 
  8. Alexander von Alexandria - Ökumenisches Heiligenlexikon niem. 
  9. Kalender 17. April (Koptisch) w: niem. Heiligenlexikon

BibliografiaEdytuj