Otwórz menu główne

Alfabet ormiański – alfabet używany do zapisu języka ormiańskiego. Jego powstanie około 405 roku przypisuje się według podań mnichowi Mesropowi Masztocowi[2][3]. Wzorował się on głównie na piśmie greckim, a także częściowo na pahlavi. Alfabet składa się oficjalnie z 39 liter. W oryginalnej postaci składał się z 36 liter, ostatnie trzy (օ, ֆ i և) zostały dodane między X a XII wiekiem.

Alfabet ormiański
Ilustracja
Alfabet ormiański. Pomnik w Nikozji na Cyprze
Charakterystyka
Rodzaj alfabetyczne
Typ dwuszeregowe
Kierunek pisma od lewej do prawej
Historia
Systemy macierzyste alfabet grecki / pismo pahlavi
  • alfabet ormiański
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Początkowo wielkie litery były używane również do zapisu liczb, poprzez sumowanie ich wartości.

Spis treści

LiteryEdytuj

Duża litera Mała litera Nazwa litery Wymowa w języku ormiańskim Liczba
Dialekt wschodni Dialekt zachodni
Ա ա այբ [ɑ] 1
Բ բ բեն [b] [pʰ] 2
Գ գ գիմ [g] [kʰ] 3
Դ դ դա [d] [tʰ] 4
Ե ե եչ [ɛ], na początku słowa [jɛ] 5
Զ զ զա [z] 6
Է է է [ɛ] 7
Ը ը ըթ [ə] 8
Թ թ թո [tʰ] 9
Ժ ժ ժե [ʒ] 10
Ի ի ինի [i] 20
Լ լ լյուն [l] 30
Խ խ խե [x] 40
Ծ ծ ծա [t͡s] [d͡z] 50
Կ կ կեն [k] [g] 60
Հ հ հո [h] 70
Ձ ձ ձա [d͡z] [t͡sʰ] 80
Ղ ղ ղատ [ʁ] 90
Ճ ճ ճե [t͡ʃ] [d͡ʒ] 100
Մ մ մեն [m] 200
Յ յ հի [j] 300
Ն ն նու [n] 400
Շ շ շա [ʃ] 500
Ո ո ո [o], na początku słowa [vo] 600
Չ չ չա [t͡ʃʰ] 700
Պ պ պե [p] [b] 800
Ջ ջ ջե [d͡ʒ] [t͡ʃʰ] 900
Ռ ռ ռա [r] [ɾ] 1000
Ս ս սե [s] 2000
Վ վ վեվ [v] 3000
Տ տ տյուն [t] [d] 4000
Ր ր րե [ɾ] 5000
Ց ց ցո [t͡sʰ] 6000
Ւ ւ վյուն [v] 7000
Փ փ փյուր [pʰ] 8000
Ք ք քե [kʰ] 9000
Օ օ օ [o]
Ֆ ֆ ֆե [f]

Litery է i օ są używane tylko na początku wyrazu.

LigaturyEdytuj

Wersaliki Początek zdania Małe litery Wymowa w języku ormiańskim
ՈՒ Ու ու [u]
ԵՒ Եւ և [ɛv], na początku słowa lub samodzielnie [jɛv]

W nowoczesnym alfabecie wschodniego dialektu języka ormiańskiego ww. ligatury stanowią niezależne litery, wówczas gdy ւ jest traktowana tylko jako część pierwszej.

Ormiańskie klawiatury komputeroweEdytuj

 
Klawiatura zachodnioarmeńska
 
Klawiatura wschodnioarmeńska

PrzypisyEdytuj

  1. Theo Maarten van Lint: The Oxford History of Historical Writing: 400-1400. W: From Reciting to Writing and Interpretation: Tendencies, Themes, and Demarcations of Armenian Historical Writing. T. 2. Oxford University Press, s. 180.
  2. Leszek Wojciech Waksmundzki: Armenia: Przewodnik. Pruszków: Rewasz, 2013, s. 235. ISBN 978-83-62460-35-9.
  3. Łukasz Byrski. „Boskie” korzenie pisma w legendach ludów indoeuropejskich – wybrane przykłady. „Maska”, s. 65, 2012-06. ISSN 18985947.