Alfons I Zdobywca

król Portugalii

Alfons I, znany bardziej jako Alfons Henryk port. Afonso Henriques, nazywany Zdobywcą (ur. 25 lipca 1109, zm. 6 grudnia 1185 w Coimbrze) – pierwszy król Portugalii, od 26 lipca 1139.

Alfons I Zdobywca
Z Bożej łaski król Portugalii
Ilustracja
Alfons I Zdobywca
ilustracja herbu
Hrabia Portugalii
Okres

od 1 listopada 1112
do 26 lipca 1139

Poprzednik

Henryk Burgundzki

Król Portugalii
Okres

od 26 lipca 1139
do 6 grudnia 1185

Następca

Sancho I Kolonizator

Dane biograficzne
Dynastia

burgundzka

Data urodzenia

25 lipca 1109, Coimbra, Guimarães lub Viseu

Data i miejsce śmierci

6 grudnia 1185
Coimbra

Ojciec

Henryk Burgundzki

Matka

Teresa z León

Żona

Mafalda Sabaudzka

Dzieci

Mafalda
Urraka
Sancho I Kolonizator
Teresa

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo, młodość i droga do władzyEdytuj

Syn Henryka Burgundzkiego, hrabiego Portugalii i Teresy de León. Początkowo władzę w imieniu małoletniego hrabiego sprawowała jego matka. Zmuszony do opuszczenia hrabstwa arcybiskup zabrał ze sobą również Alfonsa. Hrabia powrócił po skończeniu 14 roku życia (w średniowieczu oznaczało to wkroczenie w wiek męski), gdzie stanął na czele rebelii przeciwko swojej matce. Po pokonaniu 24 czerwca 1128 roku wojsk kochanka swojej matki, Fernando Peresa de Trava w bitwie pod São Mamede, wygnał z kraju dotychczasową regentkę.

Pierwsze lata rządówEdytuj

W latach 1128–37 Alfons Henriques, wciąż jako hrabia Portucale, prowadził walki przeciwko Maurom oraz potyczki z ciotecznym bratem, królem León i Kastylii Alfonsem VII, wobec którego po poniesionych porażkach parokrotnie hołdował jako lennik. Posługiwał się w tym okresie tytułem infans, oznaczającym członkostwo rodziny królewskiej lub princeps, niemającym przypisanego znaczenia[1].

Uzyskanie tytułu królewskiego i niezależności PortugaliiEdytuj

Po wygranej z Maurami znaczącej bitwie pod Ourique w 1139 Alfons Henriques zaczął tytułować się królem (rex) – ta data powstania Królestwa Portugalii jest uznawana przez historiografię. Jednak tytuł królewski został użyty po raz pierwszy oficjalnie w relacjach zewnętrznych w roku 1143, w traktacie z Zamory zawartym z Alfonsem VII[2]. Tytuł nie oznaczał niezależności – Alfons Henriques w dalszym ciągu był w feudalnej podległości w stosunku do Alfonsa VII, tytułującego się wówczas cesarzem i zwierzchnikiem wszystkich terytoriów na Półwyspie Iberyjskim[2]. W 1144 roku papież Lucjusz II odmówił potwierdzenia niezależności Alfonsa Henriquesa, jak również uznania tytułu królewskiego i tytułował go jedynie księciem – dux portugalensis[2].

Po śmierci Alfonsa VII w 1157 roku tytuł cesarza przestał być używany, a obok Portugalii istniały na półwyspie cztery inne terytoria (królestwa) chrześcijańskie o zbliżonym statusie: Leónu (z Galicją), Kastylii, Nawarry i Aragonii – co sprzyjało uzyskaniu przez Portucale faktycznej niezależności[3].

Stolica Apostolska w osobie papieża Aleksandra III ostatecznie usankcjonowała tytuł królewski Alfonsa dopiero po 35 latach od rozpoczęcia starań, w 1179.

 
Terytoria Półwyspu Iberyjskiego na przełomie XII i XIII wieku

Inne dokonaniaEdytuj

W ciągu swojego panowania król budował nowe klasztory, m.in. sprowadził do Portugalii cystersów. Dla celów rekonkwisty stworzył rycerski zakon Avis, którego pierwszym mistrzem był jego naturalny syn Piotr Alfons. W 1147 odbił z rąk Maurów Lizbonę, a podczas wojny w latach 11581166 prowincję Alentejo. W 1184 oddał realną władzę swojemu synowi Sancho.

PrzodkowieEdytuj

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Robert I Burgundzki
 
 
 
 
 
 
 
Henryk de Bourgogne
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Helena de Semur
 
 
 
 
 
 
 
Henryk Burgundzki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Berenguer z Barcelony
 
 
 
 
 
 
 
Nieznana z imienia,
(prawdopodobnie Sybilla) z Barcelony
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Gisela z Llucá
 
 
 
 
 
 
 
Alfons Henryk I
Zdobywca
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdynand I Wielki
 
 
 
 
 
 
 
Alfons VI Mężny
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sancha z Leonu
 
 
 
 
 
 
 
Teresa de Leon
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Munio Moniz z Bierzo
 
 
 
 
 
 
 
Ximena Moniz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Muniadona Moniz
 
 
 
 
 
 

PotomkowieEdytuj

W 1146 Alfons poślubił Mafaldę (pol. Matyldę) Sabaudzką (11251158), córkę Amadeusza III, hrabiego Sabaudii i Matyldy d'Albon. Para miała razem:

Alfons miał również nieślubną córkę z Elvirą Gálter:

  • Urrakę Afonsę (1130–?), żonę Pedro Afonso Viegas, pana Aveiro,

Oraz inne nieślubne dzieci:

PrzypisyEdytuj

  1. Oliveira 1987 ↓, s. 43–44.
  2. a b c Oliveira 1987 ↓, s. 45.
  3. Oliveira 1987 ↓, s. 44.

BibliografiaEdytuj

  • Marques A.H. de Oliveira: Historia Portugalii. T. I (do XVII wieku). Warszawa: PWN, 1987. ISBN 83-01-07221-0.