Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Alpaka (Vicugna pacos) – południowoamerykański, trawożerny ssak parzystokopytny z rodziny wielbłądowatych. Zwierzę udomowione, hodowane dla wełny i mięsa, przypomina nieco lamę, ale jest od niej mniejsza i z budowy ciała bardziej podobna do owcy.

Alpaka
Vicugna pacos
(Linnaeus, 1758)
Alpaka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Podrząd wielbłądokształtne
Rodzina wielbłądowate
Rodzaj Vicugna
Gatunek alpaka
Synonimy
  • Camelus pacos Linnaeus, 1758
  • Lama pacos (Linnaeus, 1758)
Stado Alpak na pastwisku w Great Carlton w Anglii

Spis treści

WystępowanieEdytuj

Alpaki są zwierzętami stadnymi, które hodowane są w całej Ameryce Południowej. Zazwyczaj jednak żyją w umiarkowanych warunkach w Andach południowego Peru, zachodniej Boliwii, Ekwadoru i północnego Chile na wysokości od około 3500 do 5000 m n.p.m. Nie są ograniczone do określonego środowiska, co sprawia, że są łatwe w utrzymaniu i występują ma wielu obszarach[1].

Większość światowej populacji alpak żyje w regionie Altiplano Peru-Chile-Boliwia w Ameryce Południowej. Najwięcej, bo ponad połowa na świecie znajduje się w Peru i liczy 3,3 mln sztuk, 420 tys. żyje w Boliwii oraz 45 tys. w Chile. W związku z tym, że nie występują u nich problemy z aklimatyzacją zwierzęta te występują także na innych kontynentach[2].

 
Obszar pochodzenia Alpak

WykorzystanieEdytuj

Alpaki były hodowane ze względu na ich futro, z którego wytwarza się dzianiny i tkaniny. Jest to jedwabiste włókno naturalne, cieplejsze i bardziej delikatne od owczej wełny.Włókno alpak nie zawiera lanoliny czyli wosku wydzielanego przez gruczoły łojowe z wełny zwierząt, która sprawia, że jest hipoalergiczne.Proces wytwarzania włókna alpak jest podobny do procesu wytwarzania owczej wełny. Pozyskuje się materiał, z którego następnie produkowane są m.in. ludowe stroje[3].

PochodzenieEdytuj

Do niedawna uważano, że alpaka pochodzi od gwanako andyjskiego. Badania DNA dowodzą jednak, że jej protoplastą jest wikunia[4].

CharakterystykaEdytuj

Ciało alpaki osiąga 128–151 cm długości, przy wysokości w kłębie 80–100 cm i masie ciała 55–85 kg. Ubarwienie różnorodne (22 kolory), najczęściej czarne lub brązowo-czarne, czasem białe. Alpaki są zwierzętami socjalnymi tworzącymi grupy rodzinne złożone z dominującego samca, kilku samic i ich potomstwa.

Ciąża u alpaki trwa około 335–340 dni, rodzi zazwyczaj jedno małe. Alpaki żyją około 15–25 lat. Hodowana w dużych stadach, na mięso i przede wszystkim wełnę. Właśnie dla tego surowca przystosowano ją do życia w Europie. Sierść alpaki wyróżnia się jedwabistym połyskiem. Występują dwie rasy alpak – suri i huacaya, różnią się okrywą włosową. Włosy suri dorastają do 50 cm długości. Z wełny alpaki produkuje się koce, poncza oraz wysokiej klasy odzież.

Mają bardzo łagodny charakter, przez co nadają się do pracy z dziećmi z cierpiącymi na ADHD i z porażeniem mózgowym[5]. Jednocześnie aktywnie walczą z drapieżnikami, co sprawia, że w Europie wykorzystuje się je do ochrony stad owiec[6].

HodowlaEdytuj

Według źródeł archeologicznych lamy i alpaki zostały udomowione ok.  4000–5000 lat p.n.e. w rejonie peruwiańsko-boliwijskiego Altiplano[7]. Alpaka hodowana jest w Andach na obszarze od południowego Peru, Chile po północną Boliwię. Dzięki lepszej od owczej wełnie i dobremu mięsu są hodowane także w innych regionach świata, także w Polsce. Nie niszczą pastwisk za sprawą miękkich poduszek kopyt, a dzięki dwudzielnej wardze, jedząc rośliny, nie wyrywają ich korzeni z ziemi. Przystosowane są do klimatu wysokogórskiego, a do wyżywienia wystarczą im słabe gleby piątej i szóstej klasy o niewielkim areale – na jednym hektarze jest w stanie utrzymać się około 20 sztuk alpak. Wytrzymują trudne zimy dzięki wełnie odpornej na mroźny klimat, która dłużej zatrzymuje ciepło. Ponadto nawóz alpak z dobrym skutkiem można wykorzystać w ogrodnictwie[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Anna Haładyj, Jacek Trzewik, Pojęcie strategicznych zasobów naturalnych – uwagi krytyczne, „Przegląd Prawa Ochrony Środowiska” (1), 2014, s. 27, DOI10.12775/ppos.2014.002, ISSN 2080-9506 [dostęp 2019-01-23].
  2. Morales Villavicencio, Anna., Chów alpak, Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-964-5, OCLC 751088146 [dostęp 2019-01-23].
  3. Beurteilung, Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg, s. 74–76, DOI10.1007/978-3-540-79329-8_17, ISBN 978-3-540-79328-1 [dostęp 2019-01-23].
  4. Zobacz: lamy
  5. Alpaka – ssak z Ameryki Południowej, który zastąpi polską owcę?. swiatrolnika.info, 2016. [dostęp 2016-10-08].
  6. Alpaki jak psy pasterskie: bronią owiec przed drapieżnikami, tvnmeteo.tvn24.pl, 10 kwietnia 2013 [dostęp 2018-08-05].
  7. Morales Villavicencio, Anna., Chów alpak, Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-964-5, OCLC 751088146 [dostęp 2019-01-23].
  8. Andrzej Żyłowski: Alpaki – szansą dla rolników naszego powiatu. wyszkow24.pl, 2013-11-04. [dostęp 2014-07-30].

BibliografiaEdytuj

  • Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 128-129. ISBN 83-01-13806-8.
  • Anna Morales Villavicencio: Chów alpak. Oficyna Wydawnicza Multico, 2010, ​ISBN 978-837-073-964-5​.