Amalgamat stomatologiczny

Amalgamat stomatologicznyamalgamat rtęci ze srebrem, cyną, miedzią, kadmem oraz niekiedy cynkiem, stosowany w stomatologii jako wypełnienie, głównie w ubytkach klasy I, II i V. Obecnie notuje się odchodzenie od stosowania amalgamatu w stomatologii z uwagi na względy estetyczne (metaliczny kolor wypełnienia kontrastuje z tkanką zęba), narażenie lekarzy i pacjentów na kontakt z toksyczną rtęcią oraz ze względów środowiskowych (emisja rtęci do atmosfery wskutek kremacji zwłok ludzkich).

Wypełnienie zęba amalgamatem

Ocena materiałuEdytuj

ZaletyEdytuj

  • wytrzymałość – największa wśród wypełnień, większa od szkliwa (odporność na ściskanie po dniu od założenia - powyżej 400 MPa)
  • duża łatwość zakładania w ubytku (możliwość kondensowania)
  • rozszerzanie przy twardnieniu – niskie ryzyko próchnicy wtórnej
  • wysoka trwałość (30, a nawet do 40 lat)
  • nietoksyczny dla miazgi ani dziąsła

WadyEdytuj

  • brak wiązania materiału ze szkliwem i zębiną (adhezja)
  • wymagają nadania ubytkowi kształtu retencyjnego (podcięć) w obrębie zdrowych tkanek zęba w celu utrzymania się w nim materiału
  • nieodpowiednia barwa
  • możliwość przebarwień zębów
  • bardzo dobre przewodnictwo ciepła - powoduje, że może być odczuwany ból przy przyjmowaniu bardzo gorących lub zimnych posiłków
  • wymaga zastosowania cementu jako podkładu
  • oddziaływanie elektrochemiczne pomiędzy różnymi metalami w jamie ustnej zawartymi w wypełnieniu oraz w protezie dentystycznej

ToksycznośćEdytuj

Co pewien czas podnoszone są głosy o toksyczności amalgamatu jako wypełnienia stomatologicznego, które mają swoich zwolenników i przeciwników (tzw. wojny amalgamatowe).

Najbardziej podatni na szkodliwe działanie niezwiązanej rtęci są stomatolodzy, gdyż mają oni najbliższy i najdłuższy kontakt z oparami tego pierwiastka (podczas rozrabiania i zakładania materiału rtęć występuje częściowo w postaci niezwiązanej z metalami). Aby ograniczyć możliwość negatywnych skutków dla pacjenta i stomatologa w czasie zakładania wypełnienia obecnie stosuje się amalgamaty kapsułkowane, zmniejszając narażenie na kontakt z rtęcią[potrzebny przypis].

Badania z 2008 roku wykazały, że MRI i używanie telefonów komórkowych prowadzi do zwiększenia stężenia rtęci w ślinie i moczu osób posiadających wypełnienia amalgamatowe o ok. 25% w stosunku do osób niepoddanych działaniu ww. czynników[1]. Wyniki te opublikowane zostały w czasopiśmie Pakistan Journal of Biological Sciences spoza listy filadelfijskiej.

Amalgamat jest uznawany przez FDA i SCENIHR za bezpieczny dla dorosłych i dzieci powyżej szóstego roku życia[2][3].

W roku 2017 Parlament Europejski przyjął tzw. Konwencję z Minamaty o ograniczeniu stosowania rtęci, zgodnie z którą należy m.in. stopniowo wycofać stosowanie wypełnień amalgamatowych[4]. Do 2030 r. mają one zostać całkowicie wycofane z użycia w dentystyce w Unii Europejskiej[5].

PrzypisyEdytuj

  1. S.M.J. Mortazavi, E. Daiee, A. Yazdi, K. Khiabani, A. Kavousi, R. Vazirinejad, B. Behnejad, M. Ghasemi, M. Balali Mood. Mercury Release from Dental Amalgam Restorations after Magnetic Resonance Imaging and Following Mobile Phone Use. „Pakistan Journal of Biological Sciences”. 11 (8), s. 1142-1146, 2008. DOI: 10.3923/pjbs.2008.1142.1146 (ang.). 
  2. Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks: Final opinion on dental amalgam. [dostęp 2017-12-08].
  3. Agencja Żywności i Leków: About Dental Amalgam Fillings (ang.). [dostęp 2017-12-08].
  4. Decyzja Rady (UE) 2017/939 z dnia 11 maja 2017 r. w sprawie zawarcia w imieniu Unii Europejskiej Konwencji z Minamaty w sprawie rtęci (Dz. Urz. UE L 142 z 11.05.2017).
  5. Parlament Europejski za ograniczeniem stosowania rtęci. www.infodent24.pl, 2017-03-05. [dostęp 2018-02-18].

BibliografiaEdytuj

  • Robert G. Craig, John M. Powers, John C. Wataha Dental materials. Properties and manipulation Wydawnictwo Mosby Inc., 2000 ​ISBN 0-323-00512-8​; polskie wydanie Materiały stomatologiczne pod redakcją Honoraty Limanowskiej-Shaw, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2000 ​ISBN 83-87944-56-4