Amidek sodu

związek chemiczny

Amidek sodu, NaNH
2
nieorganiczny związek chemiczny z grupy amidków, sól sodu i amoniaku (który pełni w tym przypadku rolę kwasu).

Amidek sodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Struktura krystaliczna
Struktura krystaliczna
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaNH
2
Masa molowa 39,01 g/mol
Wygląd biały krystaliczny proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7782-92-5
PubChem 24533
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

OtrzymywanieEdytuj

Otrzymać go można w wyniku przepuszczania amoniaku nad metalicznym sodem w temp. 350–360 °C[2] (w warunkach przemysłowych 350–400 °C[3]):

2Na + 2NH
3
2NaNH
2
+ H
2

Wymagana jest sucha atmosfera beztlenowa[3].

Natomiast reakcja sodu z ciekłym amoniakiem prowadzi do wytworzenia kationów sodowych i tzw. solwatowanych elektronów o intensywnym, głębokoniebieskim kolorze[3][4]:

Na + xNH
3
Na+
+ e
·xNH
3

Właściwości fizyczneEdytuj

Rozpuszcza się w ciekłym amoniaku, lecz jedynie w niewielkim stopniu (0,14g /100g  NH
3
w 0 °C); z roztworu takiego można go uzyskać w postaci krystalicznej, przy czym nie tworzą się amoniakaty[a][3].

Właściwości chemiczneEdytuj

Reaguje gwałtownie z wodą z wydzieleniem wodorotlenku sodu i amoniaku[3][4]:

NaNH
2
+ H
2
O NaOH + NH
3

Jest silną zasadą. Jako medium do reakcji z jego udziałem stosuje się ciekły amoniak lub węglowodory. Jego reakcja z solami amonowymi ma taki sam charakter, jak neutralizacja standardowych kwasów i zasad w środowisku wodnym, np. [3]:

NaNH
2
+ NH
4
Cl NaCl + 2NH
3

Jego zasadowość jest na tyle duża, że jest zdolny do odrywania kwasowych atomów wodoru niektórych węglowodorów, np. acetylenu lub di- i trifenylometanu, i tworzenia z nimi soli sodowych[3].

Stosowany jest do otrzymywania alkinów z dichloroalkanów, syntezy amin aromatycznych, inicjowania polimeryzacji anionowej oraz w reakcji Cziczibabina[3].

UwagiEdytuj

  1. Amoniakaty to kompleksy danego związku z amoniakiem, analogiczne do hydratów. Przykładem jest amoniakat chlorku wapnia, CaCl
    2
    ·8NH
    3
    .

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Sodium amide, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 24533 (ang.).
  2. F.W. Bergstrom, Sodium amide, „Organic Syntheses”, 20, 1940, s. 84, DOI10.15227/orgsyn.020.0086.c?
  3. a b c d e f g h Ludwig Lange, Wolfgang Triebel, Sodium amide, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2005, DOI10.1002/14356007.a24_267, ISBN 978-3-527-30673-2 (ang.).
  4. a b Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 652–653, ISBN 83-01-13654-5.