Otwórz menu główne

Andrzej Bobola (podkomorzy)

polski sekretarz królewski i podkomorzy
Ten artykuł dotyczy podkomorzego wielkiego koronnego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Andrzej Bobola herbu Leliwa (ur. w 1540 , zm. 27 listopada 1616 roku[1] ) – starosta pilźnieński, gniewkowski, starosta dybowski w 1611 roku[2], burgrabia zamku krakowskiego, podkomorzy wielki koronny (od 1607), początkowo dworzanin Jana Tarnowskiego, Zygmunta II Augusta, Henryka Walezego, sekretarz króla Stefana Batorego, oraz od 1599 r.; doradca i sekretarz królewski Zygmunta III Wazy, protektor jezuitów i fundator kościołów.

Andrzej Bobola
Ilustracja
Herb
Leliwa
Rodzina Bobolowie
Data urodzenia 1540
Data śmierci 27 listopada 1616
Ojciec Krzysztof Bobola
Matka Elżbieta Wielopolska

Spis treści

PochodzenieEdytuj

Był synem Krzysztofa Boboli (dziadka św. Andrzeja Boboli) – dziedzica dóbr Jabłonica i dworku w Iskrzyni z posiadłościami koło Krosna.

Matką jego była Elżbieta z Wielopolskich (1520 – 1615).

Prawdopodobnie (według ks. J. Poplatka) Andrzej był stryjem świętego Andrzeja Boboli i Jakuba Boboli. Miał pięć sióstr (m.in. Annę Drohojowską) i dwóch braci: Jana Bobolę i Mikołaja Bobolę – ojca św. Andrzeja Boboli.

MajątekEdytuj

Był najbardziej majętnym z Bobolów, który obok starostw: Rohatyn, Pilzno, Gniewków, Dybów i Dobrowoda, dziedziczył lub otrzymał od króla Zygmunta III Wazy wsie: Zmiennicę, Krościenko Wyżne i Krościenko Niżne (dzielnica Krosna), Podwinie, Leszczynę, Królówkę, Leśniówkę, Nową Wolę, Rzepiennik, Libuszę, Czychawkę, Złotą, Kryg, Binarową i Sadków. W 1611 roku kupił od Kiszków wieżę mieszkalną na działce u zbiegu ulic Bednarskiej i Krakowskie Przedmieście w Warszawie.

KarieraEdytuj

Andrzej Bobola z burgrabiego zamku krakowskiego, doszedł powoli do urzędu podkomorzego koronnego. Młodość swą spędził na dworze hetmana wielkiego koronnegoJana Tarnowskiego (zm. 16 maja 1561 r.), a na jego pogrzebie w maju 1561 r. jechał przed trumną, trzymając „drzewo” genealogiczne.

Na dworze Zygmunta III Wazy miał zlecenie królów: Zygmunta, potem Augusta, aby wychowywać młodzież. Od 1599 r. był sekretarzem i doradcą króla, przywódcą obozu regalistów. Jako podkomorzy, i na wyraźny rozkaz króla, brał udział w wyprawie na Smoleńsk, skąd po zdobyciu twierdzy, w drugiej połowie czerwca 1611 r., wybrał się do Wilna, by przygotować tam dla dworu kwatery i przypilnować triumfalnego wjazdu Zygmunta III Wazy.

Uczestniczył też z ramienia króla w wyprawie pod Gdańsk i do Moskwy poświęcając swe życie ojczyźnie. Największe uznanie zdobył u króla Zygmunta III Wazy. Za działalność kontrreformacką otrzymał podziękowanie od Stolicy Apostolskiej. Po porady przyjeżdżano do niego z Włoch, z Francji i Hiszpanii.

FundacjeEdytuj

Andrzej Bobola wspierał uboższych członków rodu i własnym kosztem wykształcił, w uniwersytetach paryskim i rzymskim, późniejszego biskupa krakowskiego i kanclerza wielkiego koronnegoJakuba Zadzika. W 1615 r. wypłacił na założony w Grójcu przez Piotra Skargę szpital dla ubogich 3000 złp. i „opatrzenie dla niego z wsi Sadków i Wólka Sadkowska - w ówczesnej ziemi Czerskiej, w powiecie Grójeckim”. Gorliwie zabiegał o otwarcie jezuickiego domu profesów w Warszawie i przy kościele św. Barbary w Krakowie, a gdy starania te uwieńczył pożądany skutek, łożył wiele na ich utrzymanie.

Umożliwił odbudowę, zrujnowanego przez pożar, domu nowicjatu w Wilnie. Znienawidzony przez opozycję, protektor jezuitów i współfundator klasztoru Jezuitów w Krośnie. Na kolegium w tym mieście przeznaczył 6000 złp.

Był też fundatorem kościoła Jezuitów w Warszawie, gdzie później jego brat Wojciech Bobola umieścił tablicę i popiersie zmarłego. Upamiętniony w Pilźnie w 1616 r.

Miał też kuzyna ks. Andrzeja Bobolę z Dubiecka proboszcza w l. 1676-1704.

Andrzej Bobola nie zostawił potomstwa.

PrzypisyEdytuj

  1. Chłapowski podaje datę 26 listopada 1616 roku
  2. w tym roku uzyskał dożywocie na straostwo dybowskie, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 196.

BibliografiaEdytuj

  • Ks. Jan Popłatek, Błogosławiony Andrzej Bobola, Życie – męczeństwo - kult, Kraków 1936, s. 18–23, 28, 29, 33, 38, 39, 244, 246, 264, 278–286, 289, 290, 292, 295, 298, 301–303.
  • Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz, Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J., s. 175-176

Literatura dodatkowaEdytuj