Andrzej Bursa

poeta polski

Andrzej Bursa (ur. 21 marca 1932 w Krakowie, zm. 15 listopada 1957 tamże) – polski poeta, prozaik, dramaturg i dziennikarz, należał do pokolenia „Współczesności”, zaliczany do kręgu poetów wyklętych.

Andrzej Bursa
Andrzej Bursa 2.jpg
Andrzej Bursa
Data i miejsce urodzenia 21 marca 1932
Kraków
Data i miejsce śmierci 15 listopada 1957
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Zabicie ciotki
Grób Andrzeja Bursy na cmentarzu Rakowickim

Spis treści

ŻycieEdytuj

Po ukończeniu szkoły średniej Andrzej Bursa zaczął uczęszczać na Sekcję Dziennikarską Wydziału Filozoficzno-Historycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim, po miesiącu zaś przeniósł się na Wydział Filologiczny UJ ze specjalnością języka bułgarskiego. W lutym 1952 roku ożenił się z Ludwiką Szemioth – studentką Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie; w tym samym roku urodził im się syn – Michał. Od grudnia 1954 do lata 1957 pracował jako reporter Dziennika Polskiego w Krakowie. Jego śmierci towarzyszył mit samobójstwa – prawdziwą przyczyną była wrodzona wada aorty[1]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim. Pośmiertnie, w 1959 otrzymał nagrodę Listopada Poetyckiego za najciekawszy debiut[2].

TwórczośćEdytuj

Działalność literacka poety trwała krótko, bo zaledwie 3 lata. Zmarł nagle w wieku 25 lat wskutek wrodzonego niedorozwoju aorty.

Jego twórczość w znacznej mierze przepełniona była buntem, brutalnością i cynizmem; wiersze cechowały naturalizm oraz antyestetyka. Bursa był poetą szukającym trwałych wartości humanistycznych i prawd o człowieku i sobie samym. Dzieła artysty idealnie opisują ówczesną rzeczywistość w sposób demaskatorski i bezkompromisowy, a zarazem przesycone są ukrytym liryzmem.

Bunt przeciwko normom życia społecznego, tradycji romantycznej, konwencjom, moralności to jedynie powierzchowne odczytanie twórczości Bursy. Poeta dostrzegał istniejące wokół zło i wyrażał je adekwatnymi środkami literackimi, jednak w jego utworach zauważyć można wyrazistą potrzebę obcowania z dobrem[3]. W jego twórczości poetyckiej można bowiem wyodrębnić trzy grupy utworów:

  • wiersze buntownicze,
  • poezje, w których ukazywano niespełnione arkadyjskie marzenia (np. poemat Luiza),
  • lirykę refleksyjną, zaskakującą głębią przemyśleń i dojrzałością formy (np. wiersz Karnawał)[3].

Indywidualista, nie był związany z żadną z licznych w owym czasie grup literackich.

UtworyEdytuj

Andrzej Bursa opublikował w czasopismach (głównie studenckich) trzydzieści siedem wierszy i opowiadanie Mason. Poniżej znajdują się wybrane dzieła Bursy:

  • poemat – Luiza
  • powieść – Zabicie ciotki
  • sztuka teatralna – Karbunkuł, napisana wraz z Janem Güntnerem, wystawiona przez teatr Cricot
  • wiersze i ich zbiory
    • 1954 – Głos w dyskusji o młodzieży
    • 1958 – Wiersze
    • 1969 – Utwory wierszem i prozą
  • opowiadanie fantastyczne, groteskaSmok, opublikowane pierwotnie w zbiorze Wiersze, później w Przepowiedni, t. 6 Polskiej noweli fantastycznej.

Nagroda im. Andrzeja BursyEdytuj

Od roku 1967 młodym poetom przyznawana jest Nagroda Literacka im. Andrzeja Bursy ufundowana przez krakowskich krytyków literackich[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Ewa Dunaj-Kozakow: Bursa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996. ISBN 8308026265.
  2. Stanisław Stanuch: Andrzej Bursa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984, s. 192.
  3. a b Marek Karwala: Polska poezja współczesna. Kraków: Znak, 1998, s. 8. ISBN 83-7006-709-3.
  4. Polskie nagrody literackie (od 1918 roku). Culture.pl, 9 grudnia 2003 roku. [dostęp 2013-12-04].

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław Stanuch: Andrzej Bursa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984. ISBN 8306011007.
  • Maciej Chrzanowski: Andrzej Bursa: czas, twórczość, mit. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986. ISBN 8303014544.
  • Maciej Chrzanowski: "Luiza" i inne utwory. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988. ISBN 8320328063.
  • Maciej Chrzanowski: Twórczość literacka Andrzeja Bursy. Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978.
  • Ewa Dunaj-Kozakow: Bursa. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1996. ISBN 8308026265.