Andrzej Ciołek z Żelechowa

Ten artykuł dotyczy podkomorzego sandomierskiego. Zobacz też: Andrzej Ciołek – wojewoda mazowiecki.

Andrzej Ciołek z Żelechowa herbu Ciołek (ur. ok. 1380, zm. 1448) – polski rycerz, właściciel dóbr Kabaty, starosta halicki, podkomorzy sandomierski, starosta sandomierski, starosta generalny Wielkopolski, uczestnik bitwy pod Grunwaldem.

Andrzej Ciołek z Żelechowa
Herb rodowy
Ciołek
Data urodzenia ok. 1380
Data śmierci 1448
Ród Ciołek
Wojny i bitwy Bitwa pod Grunwaldem

ŻyciorysEdytuj

W 1404 jako rycerz i właściciel dóbr Kabaty odbył pielgrzymkę do Santiago de Compostela[1][2].

15 lipca 1410 wziął udział w bitwie pod Grunwaldem, o czym wspomina Jan Długosz:

„Trzecia chorągiew, przyboczna, miała jako znak wywijającego mieczem męża w zbroi, siedzącego na białym koniu na czerwonym polu. Dowodził nią Andrzej Ciołek z Żelechowa z rodu Ciołków i Jan ze Sprowy z rodu Odrowążów. Na jej czele znajdowali się następujący rycerze: Mszczuj ze Skrzynna z rodu Łabędziów, Aleksander Gorajski z rodu Korczaków, Mikołaj Powała z Taczowa z domu Powałów, Sasin z Wychucza także z domu Powałów.”[1]

W bitwie, wraz z Janem ze Sprowy, hetmanił (dowodził) trzecim „cubiculariorum” (królewską chorągwią nadworną)[3][4].

Po zakończeniu kariery wojskowej, za zasługi rycerskie, w tym udział w bitwie pod Grunwaldem, otrzymał od króla Władysława Jagiełły liczne godności[3]. W latach 1412-1420 był starostą halickim[1], w 1424 podkomorzym sandomierskim[1][2], w 1425 starostą sandomierskim[5][2], a w 1434 starostą Wielkopolski[1].

W 1447 był właścicielem Żelechowa. Za jego „zasługi i waleczność” król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził przywileje targowe tej miejscowości[1].

UpamiętnienieEdytuj

 
Kamień upamiętniający pielgrzymkę Andrzeja Ciołka do Santiago de Compostela w 1404 r. (Warszawa-Kabaty, 2015)

Odbytą przezeń w 1404 pielgrzymkę do Santiago de Compostela uwieczniono pomnikiem w Warszawie położonym przy Alei Kasztanowej na skrzyżowaniu z Aleją Komisji Edukacji Narodowej z umieszczoną nań tablicą z polsko-hiszpańską inskrypcją, zawierającą m.in. zdanie:

"W roku 1404 Andrzej Ciołek, herbu Ciołek, rycerz, podkomorzy i starosta sandomierski, właściciel dóbr Kabaty odbył pielgrzymkę do Santiago de Compostela w dalekiej Hiszpanii, torując drogę wzajemnemu poznawaniu i przenikaniu kultur Europy”[5][1][2].

Od 2013 władze dzielnicy Warszawa-Ursynów organizują co roku Turnieje Rycerskie o Nagrodę Rycerza Andrzeja Ciołka. 10 maja 2015 odbyła się 3. edycja tej imprezy pt. III Piknik i Turniej Rycerski o Nagrodę Rycerza Andrzeja Ciołka i urządzono ją na Kabatach w Parku przy Bażantarni[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Andrzej Ciołek z Żelechowa (pol.). kielakowie.pl. [dostęp 2015-06-21].
  2. a b c d rycerz Andrzej Ciołek (pol.). ursynow.pl. [dostęp 2015-06-21].
  3. a b Andrzej Ciołek z Żelechowa (pol.). encyklopedia.warmia.mazury.pl. [dostęp 2015-06-21].
  4. Stefan M. Kuczyński: Wielka wojna z zakonem krzyżackim w latach 1409–1411. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1960, s. 181.
  5. a b Głaz upamiętniający pielgrzymkę rycerza Andrzeja Ciołka (pol.). dzieje.pl. [dostęp 2015-06-21].
  6. III Piknik i Turniej Rycerski o Nagrodę Rycerza Andrzeja Ciołka (pol.). ursynów.pl. [dostęp 2015-06-22].