Andrzej Dudycz

Andrzej Dudycz (także: węg.: András Dudith de Horahovicza lub Hardelatti von Horebowitz, chor.: Andrija Dudić Orehovički; ur. 16 lutego 1533 w Budzie, zm. 23 lutego 1589 we Wrocławiu)[1] – był węgierskim szlachcicem pochodzenia chorwackiego, naturalizowanym Polakiem, humanistą, dyplomatą, pisarzem, katolickim biskupem Kninu i Peczu, działaczem reformacyjnym braci polskich i braci czeskich.

Andrzej Dudycz
András Dudith de Horahovicza
Ilustracja
Herb duchownego
Data i miejsce urodzenia

16 lutego 1533
Buda

Data i miejsce śmierci

23 lutego 1589
Wrocław

Biskup Kninu
Okres sprawowania

od 1560 do 1565

Wyznanie

katolicyzm
protestantyzm

Kościół

Kościół łaciński
bracia polscy
bracia czescy

Nominacja biskupia

1560

Sakra biskupia

1560

Pierwotny herb Andrzeja Dudycza

ŻyciorysEdytuj

Biskup i dyplomataEdytuj

Urodzony w stolicy Królestwa Węgier w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Studiował we Wrocławiu, Włoszech, Wiedniu, Brukseli i Paryżu.

W 1560 król Ferdynand I Habsburg mianował go biskupem Kninu w Chorwacji (wówczas części Węgier). Uczestniczył w Soborze Trydenckim w latach 1545–1563, gdzie na polecenie króla Ferdynanda domagał się wprowadzenia komunii pod dwiema postaciami. Następnie został mianowany biskupem Fünfkirchen (Pecz).

Cesarz Maksymilian II 14 czerwca 1574, potwierdził szlachectwo Andrzeja Dudycza i nadał mu nowy herb – udostojniony cesarskim orłem. Polski indygenat otrzymał Dudycz prawdopodobnie w 1575[2].

W PolsceEdytuj

Dudycz przyjechał do Polski do Krakowa w 1565 jako ambasador cesarza Maksymiliana. Tam związał się z ruchem braci polskich, zrezygnował z funkcji biskupa i ożenił się. Został też poddanym króla polskiego. Chociaż jego przynależność do polskich unitarian nigdy nie była oficjalna, jednak jest powszechnie uznawany za jednego z ważnych działaczy tego kierunku religijnego.

W 1583 kupił miasteczko Śmigiel (ważny ośrodek polskiej reformacji) od członka wspólnoty braci polskich Stanisława Gilowskiego[3].

Dudycz korespondował z najważniejszymi europejskimi unitarianami (m.in. Jerzy Blandrata, Jakub Paleolog, Faust Socyn i Ferenc Dávid). W krakowskim domu Dudycza mieszkał Jakub Paleolog i stamtąd wyjechał do Siedmiogrodu[4].

Po wyborze Stefana Batorego na króla Polski, Dudycz opuścił Kraków obawiając się represyjnej polityki nowego króla przeciwko innowiercom. Zamieszkał we Wrocławiu, następnie na Morawach, gdzie związał się z braćmi czeskimi.

Chociaż Dudycz popierał reformację, to jednak odrzucał ekstremizm religijny (zgodnie z tym, co głosił Erazm z Rotterdamu) i potępiał fanatyzm zarówno protestantów jak katolików.

Zmarł we Wrocławiu i tu został pochowany w luterańskim kościele św. Elżbiety.

PrzypisyEdytuj

  1. Dudith Andras, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-11-24].
  2. Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, ss. 59-60. ISBN 83-7181-217-5.
  3. http://www.ck-smigiel.pl/go.php?fstrona=historia_regionu,2004,04-01-03 Historia regionu] [dostęp 2010-07-23]
  4. Mihály Balázs Early Transylvanian Antitrinitarianism, 1566–1571: From Servet to Palaeologus

Linki zewnętrzneEdytuj