Otwórz menu główne

Andrzej Przyłębski (ur. 14 maja 1958[1] w Chmielniku) – polski filozof, profesor nauk humanistycznych, tłumacz, kulturoznawca i dyplomata, od 29 sierpnia 2016[2] ambasador RP w Niemczech.

Andrzej Przyłębski
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1958
Chmielnik
profesor nauk humanistycznych
Doktorat 1987
UAM
Habilitacja 1995
UAM
Profesura 2009
profesor UAM, ambasador RP w Niemczech (od 2016)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Kole studiował filozofię i nauki społeczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracę magisterską (obronioną w 1982) poświęcił Martinowi Heideggerowi. Doktoryzował się w Instytucie Filozofii UAM w 1987 dysertacją o Emilu Lasku.

W latach 1979–1980 zarejestrowany jako tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa PRL o pseudonimie „Wolfgang”[3] (nr rejestracyjny: KWMO Konin 3889/1979)[4]. Sam Przyłębski zaprzeczył współpracy[5]. Pojawiły się wątpliwości co do zgodności z prawdą złożonego przez niego oświadczenia lustracyjnego, jednak decyzją z 25 sierpnia 2017 prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w Krakowie uznał, że w sprawie oświadczenia złożonego przez Andrzeja Przyłębskiego nie zachodzi wątpliwość co do jego zgodności z prawdą w rozumieniu art. 52e ustawy o IPN – KŚZpNP z 18 grudnia 1998. Uznał tym samym, że brak podstaw do skierowania tej sprawy do sądu. Podstawą tego rozstrzygnięcia było uznanie, że pomimo, iż doszło do podpisania zobowiązania do współpracy z SB i przyjęcia przez lustrowanego pseudonimu, nie występują przesłanki przesądzające o współpracy – przede wszystkim brak jest przesłanki materializacji i tajności[6][7]. W 1991 roku podjął współpracę z Urzędem Ochrony Państwa[8].

W latach 1991–1992 pracował, jako stypendysta bońskiej Fundacji Alexandra von Humboldta, pod kierunkiem Hansa-Georga Gadamera i Reinera Wiehla na Uniwersytecie Heidelberskim nad habilitacją na temat Szkoły Badeńskiej (zwieńczeniem tych badań była monografia pt. „W poszukiwaniu królestwa filozofii: z dziejów neokantyzmu badeńskiego”, która ukazała się w 1994 w poznańskim Wydawnictwie Naukowym UAM). W 1994 pracował jako stypendysta Konferencji Rektorów Niemieckich Akademii Nauk w Berlinie, pod kierunkiem Volkera Gerhardta nad hermeneutyczną teorią historii. W 1995 otrzymał stypendium IWM w Wiedniu, gdzie dokonał przekładu „Filozofii pieniądza”, fundamentalnego dzieła Georga Simmla. W latach 1993–1996 był wicedyrektorem IF UAM, zaś w latach 1996–2001 – pełnił funkcję radcy Ambasady RP w Niemczech (jako attaché ds. kultury i nauki).

Po powrocie na UAM, został w 2002 profesorem tego Uniwersytetu, a w 2009 otrzymał z rąk prezydenta Lecha Kaczyńskiego tytuł profesorski. W 2003 oraz latach 2006–2007 był profesorem filozofii na Technische Universität Chemnitz. W 2011 przeszedł z Instytutu Filozofii UAM do Instytutu Kulturoznawstwa UAM.

W latach 2004–2010 był wiceprezydentem International Hegel Society oraz współwydawcą Hegel-Jahrbuch, zaś od 2010 zasiada w Radzie Naukowej tego towarzystwa.

Od 2010 jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego, a także (od 2004) redaktorem naczelnym pisma „Fenomenologia”, organu tego Towarzystwa.

W latach 2003–2011 był członkiem Komitetu Nauk Filozoficznych PAN[9], a od 2012 jest członkiem Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Upowszechniania Nauki w MNiSW.

Był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej[10]. Należy do Akademickiego Klubu Obywatelskiego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Poznaniu oraz zarejestrowanego w Warszawie Stowarzyszenia Twórców dla Rzeczypospolitej.

Zasiada w Radzie Programowej publicznego Radia Merkury w Poznaniu (w drugiej kadencji jest wiceprzewodniczącym Rady) oraz w radach naukowych polskich pism filozoficznych, takich jak: Przegląd Filozoficzny, Principia, Diametros, Analiza i Egzystencja oraz niemieckiego czasopisma Allgemeine Zeitschrift für Philosophie.

W październiku 2015 został członkiem Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę[11].

W lipcu 2016 powołany na stanowisko ambasadora RP w Niemczech[9].

Podczas pełnienia misji w Berlinie publicznie zarzucał prezydentowi Niemiec niezrozumienie sytuacji w Polsce, niemieckim mediom antypolskie fobie, oskarżył prezesa niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego o przedstawianie Polski jako państwa autorytarnego, a w październiku przekonywał fundację w Lipsku, która przyznała pisarzowi Tomaszowi Piątkowi Nagrodę Wolności i Przyszłości Mediów do rezygnacji z tego wyboru, który Przyłębski postrzegał jako atak na rząd i demokrację w Polsce[12].

Życie prywatneEdytuj

Żonaty z Julią Przyłębską, wybraną 2 grudnia 2015 na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego, a 21 grudnia 2016 powołaną przez prezydenta na prezesa Trybunału Konstytucyjnego.

Profil naukowyEdytuj

Swe badania filozoficzne rozpoczął od studiów nad myślą Heideggera. Ich rozwinięciem były prace dotyczące neokantyzmu południowo-zachodnio-niemieckiego (tzw. Szkoła Badeńska), w szczególności H. Rickerta, u którego Heidegger studiował i Laska, którego pracami się inspirował. W monografii poświęconej Laskowi (drugiej literaturze światowej) Przyłębski odsłonił liczne neokantowskie zapośredniczenia ontologii fundamentalnej.

Badania prowadzone w Heidelbergu, pod kierunkiem Gadamera i Wehla, skierowały jego uwagę na hermeneutykę, której poświecił swe główne dzieła. Filozofię tę rozumie Przyłębski jako pewne nowe stanowisko teoretyczne, którego podstawą jest kategoria rozumienia, jej założenia i konsekwencje. Taką właśnie filozofię rozwija, w nawiązaniu do Heideggera, Diltheya, Gadamera i Ricoeura, przeciwstawiając się poglądowi o postmodernistycznym charakterze filozofii hermeneutycznej. W krytycznym sporze z post-strukturalizmem i dekonstrukcją, w dialogu z anglosaskimi filozofami języka (Wittgenstein, Searle) oraz niektórymi hermeneutami (Fellmann) rozwija Przyłębski nową wersje filozofii hermeneutycznej, nawiązującej do programów: filozofii życia (Simmel, Dilthey) i filozofii kultury (Cassirer, Znaniecki). Elementami tej nowej koncepcji są rozprawy poświęcone hermeneutycznemu zwrotowi współczesnej filozofii, hermeneutycznej antropologii, etyce z hermeneutycznego punktu widzenia oraz hermeneutycznej filozofii polityczności.

Publikacje naukoweEdytuj

Zredagował (lub współredagował) ponad 20 prac zbiorowych, w tym 6 roczników pisma Hegel-Jahrbuch, napisał 6 książek oraz ok. 100 artykułów naukowych[13]:

  • Emila Laska logika filozofii, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 1990.
  • W poszukiwaniu królestwa filozofii. Z dziejów neokantyzmu badeńskiego, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 1994.
  • Hermeneutyczny zwrot filozofii, Wyd. Nauk. UAM Poznań 2004.
  • Gadamer, Wiedza Powszechna, Warszawa 2006.
  • Etyka w świetle hermeneutyki, Oficyna Naukowa Warszawa 2010.
  • Duch czy życie? Studia i szkice z filozofii niemieckiej, WNS UAM, Poznań 2011.

Przełożył również 4 książki z języka niemieckiego oraz jedną z angielskiego (dokonał także przekładu dziesiątków art. naukowych):

  • Hans-Georg Gadamer, Dziedzictwo Europy, Wyd. Spacja, Warszawa 1991
  • R. H. Popkin/A. Stroll, Filozofia, Wyd. Zysk i S-ka, Poznań 1994 (wspólnie z J. Karłowskim i N. Leśniewskim).
  • Georg Simmel, Filozofia pieniądza (z filozoficznym komentarzem), Wyd. Humaniora, Poznań 1998.
  • Ernst Troeltsch, Religia, kultura, filozofia (z krytycznym wprowadzeniem), Wyd. Poznańskie, seria: Poznańska Biblioteka Niemiecka, Poznań 2006.
  • Hans-Georg Gadamer, Wybór pism, w: A. Przyłębski, Gadamer, Wiedza Powszechna, Warszawa 2006, s. 141–271
  • Hans-Georg Gadamer, O skrytości zdrowia, Wyd. Media Rodzina, Poznań 2011.

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Przyłębski. monitorfirm.pl. [dostęp 2016-10-27].
  2. Auswärtiges Amt, Liste der diplomatischen Vertretungen und anderer Vertretungen in der Bundesrepublik Deutschland,, 2018 [dostęp 2018-09-10].
  3. Ambasador Polski w Berlinie współpracował z SB jako TW Wolfgang (pol.) wiadomosci.wp.pl [dostęp 2017-03-04].
  4. Inwentarz archiwalny IPN. Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Koninie (1975) 1983-1990 (pol.) [dostęp 2017-11-20]
  5. Andrzej Przyłębski: Nie jestem i nie byłem agentem służb (pol.) interia.pl [dostęp 2017-11-20].
  6. Norbert Nowotnik: IPN: "Nie ma wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia lustracyjnego ambasadora RP w Berlinie". Przyłębski: "Jestem usatysfakcjonowany takim rozstrzygnięciem sprawy". wPolityce.pl, 25 sierpnia 2017. [dostęp 2018-03-06].
  7. Biuro Lustracyjne IPN: oświadczenie Andrzeja Przyłębskiego nie trafi do sądu. IPN, 25 sierpnia 2017. [dostęp 2018-03-06].
  8. Uśpiony agent "Wolfgang". Teczka Andrzeja Przyłębskiego (pol.) "Gazeta Wyborcza", 20 listopada 2017 [dostęp 2017-11-20]
  9. a b Andrzej Przyłębski Ambasadorem RP w Republice Federalnej Niemiec. msz.gov.pl, 5 lipca 2016. [dostęp 2016-07-05].
  10. Piotr Bojarski: Andrzej Przyłębski był TW „Wolfgang” – wynika z akt IPN. poznan.wyborcza.pl, 3 marca 2017. [dostęp 2017-03-04].
  11. Prezydent powołał Narodową Radę Rozwoju. prezydent.pl. [dostęp 2015-10-16].
  12. Andrzej Przyłębski próbował zablokować przyznanie nagrody dziennikarskiej Tomaszowi Piątkowi. newsweek.pl, 8 października 2018. [dostęp 2018-10-10].
  13. Przyłębski, Andrzej (1958-). Katalog elektroniczny Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-10-27].

Linki zewnętrzneEdytuj