Andrzej Zaucha

piosenkarz, aktor, instrumentalista polski
Zobacz też: inne znaczenia.

Andrzej Zaucha (ur. 12 stycznia 1949[1] w Krakowie, zm. 10 października 1991 tamże[2]) – polski wokalista rhythm-and-bluesowy i jazzowo-popowy, saksofonista altowy i perkusista, a także aktor oraz artysta kabaretowy. Z wykształcenia zecer. Był muzycznym samoukiem[3]. Dokonał licznych nagrań płytowych, do filmów i seriali, m.in. Przybysze z Matplanety i Gumisie, oraz dla archiwum Polskiego Radia. Jego najpopularniejsze piosenki to: „Byłaś serca biciem”, „C'est la vie – Paryż z pocztówki”, „Siódmy rok”, „Bądź moim natchnieniem”, „Baw się lalkami”, „Czarny Alibaba” z repertuaru Heleny Majdaniec, „Rozmowa z Jędrkiem” nagrana wspólnie z Andrzejem Sikorowskim oraz „Baby, ach te baby” z repertuaru Eugeniusza Bodo, nagrana wspólnie z Ryszardem Rynkowskim.

Andrzej Zaucha
Ilustracja
Andrzej Zaucha (1991)
Data i miejsce urodzenia 12 stycznia 1949
Kraków
Data i miejsce śmierci 10 października 1991
Kraków
Przyczyna śmierci rany postrzałowe
Instrumenty saksofon, perkusja
Typ głosu baryton
Gatunki jazz, pop, jazz-rock, rhythm and blues
Zawód wokalista, saksofonista, perkusista, aktor, zecer
Aktywność 1968–1991
Wydawnictwo Polskie Nagrania „Muza”, Wifon, Tonpress
Zespoły
Dżamble, Anawa

Współpracował z wieloma muzykami jazzowymi, m.in. z Januszem Muniakiem, Zbigniewem Seifertem, Tomaszem Stańką, Jarosławem Śmietaną, Michałem Urbaniakiem i Janem Ptaszynem Wróblewskim, a także z zespołami jazzu tradycyjnego Beale Street Band i Playing Family jako wokalista oraz Old Metropolitan Band jako perkusista. Związany był także z zespołami rockowymi – Grupa Doctora Q, Kwadratem i Kasa Chorych.

ŻyciorysEdytuj

Kariera sportowaEdytuj

W młodości trenował kajakarstwo. Na mistrzostwach Polski juniorów w 1963 prowadzona przez niego czwórka wywalczyła brązowy medal. W 1964 wywalczył złote medale mistrzostw Polski juniorów w jedynce i czwórce. Startował na dystansach 300 m, 500 m i 1000 m[4]. Łącznie wywalczył trzy medale mistrzowskie[4].

Kariera muzycznaEdytuj

Muzycznie debiutował jako perkusista w amatorskim zespole Czarty. Później został solistą grupy Telstar. W 1966 po raz pierwszy śpiewał w klubach studenckich[4]. Profesjonalnie śpiewanie rozpoczął w 1969 jako wokalista jazzrockowej grupy Dżamble[4], z którą wystąpił m.in. na festiwalu Jazz nad Odrą w 1969 we Wrocławiu i nagrał album Wołanie o słońce nad światem. W 1971 związał się z zespołem Anawa, z którym nagrał LP Anawa. W latach 1973–1979 śpiewał i grał w zespołach rozrywkowych za granicą (występował w klubach knajpowych w Niemczech Zachodnich, Austrii, Szwajcarii[4]). Od 1976 grał na saksofonie[4]. Karierę solową rozpoczął dopiero w 1980, kiedy zagrał w śpiewogrze Pozłacany warkocz Katarzyny Gärtner.

W 1983 ukazał się pierwszy album solowy Andrzeja Zauchy zatytułowany Wszystkie stworzenia duże i małe. Największą popularność z debiutanckiej płyty zdobył utwór tytułowy, zaśpiewany w duecie z Ewą Bem. W 1985 Zaucha wystąpił podczas koncertu Piosenka jest dobra na wszystko, który odbył się w ramach Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Od tego czasu był regularnym gościem na opolskich festiwalach (począwszy od 1985 występował w Opolu corocznie aż do 1991). Udzielił się w epizodycznych rolach w filmach Miłość z listy przebojów Marka Nowickiego, Misja specjalna Janusza Rzeszewskiego oraz Trzy dni bez wyroku Wojciecha Wójcika.

W 1987 ukazał się drugi solowy album Zauchy, zatytułowany Stare, nowe, najnowsze, na którym znalazły się popularne piosenki „Myśmy byli sobie pisani”, „Bądź moim natchnieniem” i „C'est la vie – Paryż z pocztówki”. Na KFPP w Opolu w 1988 wykonał piosenkę „Byłaś serca biciem”, za którą zdobył wyróżnienie. Utwór stał się jednym z największych przebojów artysty. W 1989 obchodził jubileusz 20-lecia pracy scenicznej jako wokalista[4]. Z tej okazji planowano jego koncert podczas Dni Krakowa[4]. W 1989 występował jako aktor w spektaklu Kur zapiał w Teatrze STU[4]. Na festiwalu w Opolu w 1989 otrzymał wyróżnienie w koncercie Premiery za piosenkę „O cudzie w tancbudzie” oraz nagrodę prezydenta miasta Opola za osiągnięcia w wykonawstwie piosenek[5]. W 1989 z big-bandem Wiesława Pieregorólki nagrał album Andrzej Zaucha, wydany przez Polskie Nagrania. W tym samym roku artysta zapowiadał wydanie nagranego już albumu wraz z Jerzym Dobrzyńskim (muzyka) i Zbigniewem Książkiem (słowa)[4]. Na 28 grudnia 1989 miał zaplanowany koncert w Filharmonii Krakowskiej[6], a na wieczór sylwestrowy 31 grudnia 1989 zaplanowano jego koncert w Sztokholmie[7].

Na początku lat 90. współtworzył wraz z Andrzejem Sikorowskim i Krzysztofem Piaseckim kabaret estradowy Sami[8]. W 1990 zagrał tytułową rolę w prapremierze musicalu Pan Twardowski (muz. Janusz Grzywacz, libr. Krzysztof Jasiński).

 
Grób Andrzeja Zauchy i jego żony

ŚmierćEdytuj

10 października 1991 po występie w spektaklu „Pan Twardowski” na deskach krakowskiego Teatru STU, Andrzej Zaucha i aktorka Zuzanna Leśniak zostali zastrzeleni przez jej męża, francuskiego reżysera Yves’a Goulais, na parkingu przy ul. Włóczków[9]. Motywem zabójstwa była zazdrość o żonę[9][10][11]. Zabójca oddał dziewięć strzałów z karabinka sportowego kaliber 5,6 mm o obciętej lufie i kolbie[9]. Zaucha zginął na miejscu[12]. Zuzanna Leśniak zmarła na Oddziale Torakochirurgii Szpitala im. Jana Pawła II[9]. Według relacji świadków - aktorka próbowała swym ciałem osłonić piosenkarza[9]. 16 października 1991 Andrzej Zaucha został pochowany na Cmentarzu Batowickim w Krakowie[13]. Historia ta stała się kanwą książki Janusza Wiśniewskiego I odpuść nam…[14].

Wkrótce po jego śmierci został wydany czwarty i ostatni album Zauchy, zatytułowany po prostu Ostatnia płyta (z muzyką Jerzego Dobrzyńskiego i słowami Zbigniewa Książka). W 1993 premierę miał film dokumentalny pt. Pan na Księżycu poświęcony życiu i karierze Andrzeja Zauchy. Od 2009 odbywa się doroczny festiwal „Serca Bicie” dedykowany pamięci muzyka[15].

Życie prywatneEdytuj

 
Andrzej Zaucha z żoną Elżbietą

Był żonaty z Elżbietą, którą poznał jeszcze w okresie nastoletnim. 31 sierpnia 1989 zmarła wskutek udaru mózgu w wieku 39 lat[16][10][17]. Para miała córkę Agnieszkę[18]. Grób Andrzeja i Elżbiety Zauchów znajduje się na Cmentarzu Prądnik Czerwony[19]. Obok nich zostali pochowani wcześniej Elżbieta (zm. 19 listopada 1967) i Roman (zm. 22 sierpnia 1989) Zauchowie[20].

DyskografiaEdytuj

Albumy studyjne
Kompilacje
  • Andrzej Zaucha (1991)
  • Złota kolekcja – Czarny Alibaba (1999)
  • The Best – Byłaś serca biciem (2004)
Single
  • „Wieczór nad rzeką zdarzeń”/„Dom złej dziewczyny” (1980)
  • „Spocznij Kapturku – zaraz cię zjem, czyli marzenia głodnego wilka”/„Wszystkie stworzenia duże i małe” (1983)

FilmografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Leszek Gnoiński, Jan Skaradziński: Encyklopedia Polskiego Rocka. Warszawa: Świat Książki, 1997, s. 140. ISBN 83-7129-570-7.
  2. Andrzej Zaucha - Filmweb (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2008-10-29].
  3. Bartek Radniecki: Miał talent!. muzyka.onet.pl, 4 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-26].
  4. a b c d e f g h i j Rozmowy przy herbacie. „Byłaś serca biciem”. „Echo Krakowa”. Nr 76, s. 5, 18 kwietnia 1989. 
  5. Nagrody „Opola 89”. „Echo Krakowa”. Nr 123, s. 2, 26 czerwca 1989. 
  6. Zaproszenie. „Echo Krakowa”. Nr 246, s. 1, 19 grudnia 1989. 
  7. Notki plotki. „Echo Krakowa”. Nr 213, s. 5, 2 listopada 1989. 
  8. Zaucha Andrzej - WIEM, darmowa encyklopedia (pol.). portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2012-05-10].
  9. a b c d e Andrzej Zaucha zastrzelony. Zabójstwo z zazdrości.. Słowo Ludu, nr 238, str. 1, 12-13 X 1991.
  10. a b Miłość i śmierć Andrzeja Zauchy (pol.). tvn24.pl, 23 marca 2008. [dostęp 2009-09-15].
  11. Andrzej Zaucha - RMFon.pl - biografia, dyskografia. rmfon.pl. [dostęp 2012-05-10].
  12. A. zaucha i Z. Leśniak śmiertelnymi ofiarami zazdrośnika. „Nowiny”. Nr 199, s. 2, 14 października 1991. 
  13. Pogrzeb Andrzeja Zauchy i śledztwo w sprawie morderstwa. Gazeta Kielecka nr 202/91, str. 2.
  14. Janusz L. Wiśniewski: I odpuść nam…. Od deski do deski, 2015, seria: Na F/aktach.
  15. Festiwal Serca Bicie Pamięci Andrzeja Zauchy. zauchafestiwal.pl. [dostęp 2010-08-13].
  16. Elżbieta Zaucha. Nekrolog. „Dziennik Polski”. Nr 205, s. 4, 4 września 1989. 
  17. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Elżbieta Zaucha. rakowice.eu. [dostęp 2019-12-29].
  18. „Na żywo”. 33, s. 46, 14 sierpnia 2014. 
  19. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Zaucha. rakowice.eu. [dostęp 2019-12-29].
  20. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Zaucha. rakowice.eu. [dostęp 2019-12-29].

Linki zewnętrzneEdytuj