Angielszczyzna standardowa

normatywna forma języka angielskiego

Angielszczyzna standardowa, angielszczyzna ogólna[1], język ogólnoangielski[1], angielszczyzna literacka[2][3][a] (ang. Standard English, SE[1]) – zespół form języka angielskiego pełniących funkcję dialektu prestiżowego i standardu językowego w krajach anglojęzycznych, zwłaszcza w kontaktach publicznych i oficjalnych. Odróżniają się one od form niestandardowych, ograniczonych pod względem zasięgu terytorialnego lub używanych przez warstwy społeczne o niższym poważaniu[6]. Standard English to odmiana angielszczyzny, która funkcjonuje jako norma porozumiewawcza w najważniejszych instytucjach społecznych, takich jak rząd, sądy czy środki masowego przekazu, a także jest promowana i nauczana w szkołach[7]. Pełni funkcję grafolektu, czyli ustabilizowanego standardu piśmienniczego[8].

Standard English
Obszar Afryka, Ameryka Południowa, Ameryka Północna, Australia i Oceania, Azja, Europa
Pismo/alfabet łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Organ regulujący brak
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Właściwości angielszczyzny standardowej są głównie kwestią gramatyki, słownictwa i norm ortograficznych, nie zaś wymowy; przyjmuje się bowiem, że obejmuje ona wiele rodzajów akcentów[7][9]. Nawet pod względem struktury gramatycznej język ogólnoangielski nie wykazuje pełnej homogeniczności: jego warianty narodowe preferują różne formy językowe (np. bieżąca norma brytyjska każe mówić I’ve just got a letter, amerykańska zaś akceptuje I’ve just gotten a letter)[10]. Ponadto koncepcja angielszczyzny standardowej nie jest rozumiana w sposób jednolity, a różni autorzy podkładają pod to pojęcie różne treści[5]. W odróżnieniu od wielu innych języków standardowych Standard English nie podlega regulacji ze strony rady językowej[11] i ewoluuje w sposób bardziej spontaniczny, na podstawie konsensusu użytkowników[12].

Zdecydowana większość osób anglojęzycznych w charakterze pierwszego języka przyswaja obiegowe formy angielszczyzny, mniej lub bardziej odmienne względem języka standardowego[13]. Mimo że język ogólnoangielski jest powszechnie zrozumiały, w sytuacjach codziennych posługuje się nim tylko mała część społeczeństwa[7]. Wielu użytkowników angielszczyzny operuje dwoma lub kilkoma dialektami, dostosowując swoją mowę do odpowiedniej sytuacji komunikatywnej[9].

Wariantywność stylistycznaEdytuj

Choć angielszczyznę standardową stosuje się przede wszystkim do celów komunikacji formalnej i publicznej, nie jest ona bytem jednolitym stylistycznie. W jej obrębie wyróżnia się bowiem szereg rejestrów (stylów funkcjonalnych), właściwych dla różnych okoliczności sytuacyjnych (np. w języku ogólnym można użyć zarówno książkowego sformułowania She must be taller than I, jak i mniej formalnego She must be taller than me[14]). Zakres pojęciowy angielszczyzny standardowej nie musi być zatem równoznaczny z językiem formalnym czy książkowym[14].

Funkcjonalne zróżnicowanie języka ogólnoangielskiego uwidacznia się m.in. przy porównywaniu artykułu w gazecie z pracą naukową. Zasadnicza różnica istnieje również między mówionymi i pisanymi realizacjami standardu, które z założenia kierują się różnymi kanonami formalności. Styl nieformalny właściwy jest jednak nie tylko dla swobodnej mowy, ale również dla czasopism i magazynów, które przy poruszaniu różnej tematyki stosują różne wzorce stylistyczne[14].

Poza angielskim dialektem ogólnym istnieją liczne dialekty nieliterackie, które są mniej ustabilizowane od skodyfikowanych standardów oraz szybciej akceptują nowe formy gramatyczne i słownikowe. Lokalne standaryzacje języka angielskiego charakteryzują się ogólnie przyjętymi zestawami reguł, których duża część wywodzi się z przepisów ustanowionych przez XVIII-wiecznych gramatyków normatywnych[15].

UwagiEdytuj

  1. Pojęcie „języka literackiego” (termin ze słowiańskiej tradycji lingwistycznej[4]) bywa traktowane jako równoznaczne z „językiem standardowym”, ale węziej rozumiane pojęcie angielszczyzny literackiej odnosi się do pewnego wariantu funkcjonalnego tego języka (podobnie jak np. język prawniczy)[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Łukasz Zarzycki, Wpływ form dialektalnych na angielszczyznę ogólną, „Folia Linguistica” (47), 2013, s. 9.
  2. Semantyka a gramatyka, wyd. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, s. 227.
  3. Standard English, [w:] Angło-russkij sowriemiennyj słowar, academic.ru, 2014 (ros.).
  4. Eva Eckert, Varieties of Czech: Studies in Czech Sociolinguistics, Rodopi, 1993, s. 89, ISBN 978-90-5183-490-1 (ang.).
  5. a b Renata Vajdičková, Anglický odborný jazyk v globálnom kontexte a ako súčasť výučby na stredných odborných školách, [w:] Alena Ďuricová (red.), Od textu k prekladu, t. VIII, Praga: Jednota tlumočníků a překladatelů, 2013, s. 189, ISBN 978-80-7374-095-5 (słow.).
  6. The American Heritage Guide to Contemporary Usage and Style, Houghton Mifflin Harcourt, 2005, xiv, ISBN 978-0618604999 (ang.).
  7. a b c David Crystal, What is Standard English?, Concorde (English Speaking Union), 1994 (ang.).
  8. Walter J. Ong, Technologizace slova: mluvená a psaná řeč, vyd. české 1, Praga: Karolinum, 2006, s. 18, ISBN 80-246-1124-4, OCLC 85715882 (cz.).
  9. a b Sidney Greenbaum, Gerald Nelson, An Introduction to English Grammar, Pearson Longman, 2009, s. 3–4, ISBN 978-1-4058-7412-0 [dostęp 2019-10-05] (ang.).
  10. Trask 2003 ↓, s. 203.
  11. Suzanne Romaine, Language in Society: An Introduction to Sociolinguistics, Oxford University, 1994, ISBN 978-0-19-875133-5.
  12. John Algeo, What Makes Good English Good?, [w:] L. Miller Cleary, M.D. Lin (red.), Linguistics for Teachers, Nowy Jork: McGraw, 1993, s. 473–482 (ang.).
  13. Trask 2003 ↓, s. 200.
  14. a b c Rodney Huddleston, Geoffrey K. Pullum, A Student's Introduction to English Grammar, Cambridge University Press, 2005, s. 2-3, ISBN 978-0-521-84837-4 (ang.).
  15. Jeremy Smith, An Historical Study of English: Function, Form and Change, Londyn: Routledge, 1996 (ang.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj