Anna Grodzka

polski polityk

Anna Grodzka (ur. 16 marca 1954 w Otwocku) – polska działaczka społeczna i polityczna, przedsiębiorca, współzałożycielka i pierwsza prezeska Fundacji Trans-Fuzja, posłanka na Sejm VII kadencji; pierwsza otwarcie transpłciowa osoba w polskim parlamencie.

Anna Grodzka
Ilustracja
Anna Grodzka (2014)
Imię i nazwisko urodzenia Krzysztof Bogdan Bęgowski
Data i miejsce urodzenia 16 marca 1954
Otwock
Zawód, zajęcie działaczka społeczna i polityczna, przedsiębiorca
Stanowisko posłanka na Sejm VII kadencji (2011–2015)
Partia PZPR, SdRP, SLD, Ruch Palikota, TR, Zieloni, PPS

Życiorys

Życie prywatne

Anna Grodzka jest osobą transseksualną. Po urodzeniu jej płeć została określona jako męska, nosiła imiona Krzysztof Bogdan[1][2][3][4][5] i nazwisko Bęgowski[1][6]. W dzieciństwie została adoptowana[5] przez Józefa i Kazimierę[1], o czym dowiedziała się w 2007[5].

Jako Krzysztof Bęgowski od końca lat 70. była w związku małżeńskim z kobietą[7], od 2007 rozwiedziona[3][5]. Na sądowe ustalenie płci i fizyczny proces jej korekty zdecydowała się, dopiero gdy syn ze związku małżeńskiego[3] był już dorosły. Operację przeszła w klinice w Bangkoku[8]. Procesowi korekty płci Anny Grodzkiej (formalnie zakończonemu w 2010[5]) został poświęcony film dokumentalny Trans-akcja wyprodukowany w 2010 przez HBO[9][10].

Działalność zawodowa i polityczna

 
Anna Grodzka udzielająca wywiadu w budynku sejmowym
 
Andrzej Rozenek, Anna Grodzka i Robert Biedroń w czasie akcji poparcia dla homoseksualnych dzieci w Rosji

Ukończyła studia z zakresu psychologii klinicznej na Uniwersytecie Warszawskim[11]. Uzyskała stopień wojskowy starszego sierżanta i tytuł podchorążego rezerwy[7]. W okresie PRL działała w Socjalistycznym Zrzeszeniu Studentów Polskich (m.in. jako instruktorka polityczna młodych kadr[12]) i PZPR (m.in. zasiadając podczas stanu wojennego w egzekutywie podstawowej organizacji partyjnej na UW[12]). Od 1980 była etatową pracownicą SZSP, od 1984 zatrudniona w przedsiębiorstwie Alma Press[13], w 1986 objęła w nim stanowisko dyrektorskie[12]. W połowie 1986 pełniła funkcję kierowniczki grupy podczas wyjazdu na Kubę w ramach Brygady Młodzieży Polskiej im. Karola Roloffa-Miałowskiego[1].

Po 1989 prowadziła własną działalność gospodarczą w branży wydawniczej, reklamowej i poligraficznej, była producentką wykonawczą drugiego sezonu serialu Defekt z 2005[14]. W latach 2003–2006 zasiadała w radzie nadzorczej rozgłośni Radio dla Ciebie[15]. Działała w Socjaldemokracji RP, następnie do września 2011 była członkinią Sojuszu Lewicy Demokratycznej w Warszawie[3]. Wstąpiła także do Stowarzyszenia „Ordynacka”[16]. W wyborach samorządowych z 1998 bez powodzenia kandydowała na radną sejmiku mazowieckiego z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej[17].

W 2011 wystartowała w wyborach do Sejmu RP. Otrzymała pierwsze miejsce na liście wyborczej Ruchu Palikota w okręgu krakowskim (wskutek startu z ramienia tej partii została wykluczona z SLD we wrześniu 2011[3]). W wyniku głosowania z 9 października uzyskała mandat posłanki, otrzymując 19 451 głosów[18]. Została tym samym pierwszą w Polsce i pierwszą w Europie osobą publicznie ujawniającą swój transseksualizm, którą wybrano do parlamentu na szczeblu krajowym[19][20][a].

W Sejmie VII kadencji została wiceprzewodniczącą klubu poselskiego Ruchu Palikota, wiceprzewodniczącą Komisji Kultury i Środków Przekazu, członkinią sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka[21], a także wiceprzewodniczącą Parlamentarnej Grupy Kobiet[22]. W trakcie kadencji wstąpiła do partii, a po jej przekształceniu w październiku 2013 została działaczką Twojego Ruchu. W czerwcu 2014 przeszła z Twojego Ruchu do Partii Zieloni, pozostając w klubie poselskim TR[23]. 23 września tego samego roku poinformowała, że została wykluczona z KP TR[24].

Anna Grodzka zarejestrowała swój komitet wyborczy w wyborach prezydenckich w 2015, nie zdołała jednak zebrać 100 tysięcy podpisów poparcia umożliwiających wystartowanie w tych wyborach[25]. Po roku działalności w Partii Zieloni wystąpiła z tego ugrupowania[26]. W 2015 nie ubiegała się o poselską reelekcję. Została zaliczona przez tygodnik „Polityka” do grona kilkunastu „najlepszych posłów” VII kadencji Sejmu[27].

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 bezskutecznie ubiegała się o mandat posłanki, startując z listy koalicji Lewica Razem[28]. W tym samym roku przystąpiła do Polskiej Partii Socjalistycznej[29].

Działalność społeczna

W 2008 brała udział w założeniu Fundacji Trans-Fuzja[5]. Organizacja ta postawiła sobie za cel upowszechnianie wiedzy o transpłciowości, a także podejmowanie działań na rzecz wsparcia osób transseksualnych i transwestytycznych[30]. Od 2009 do 2011 pełniła w niej funkcję prezeski[31]. Później została przewodniczącą rady fundacji[32]. Do 2011 była wiceprzewodniczącą Komisji Dialogu Społecznego ds. Równego Traktowania działającej przy prezydencie m.st. Warszawy[33]. Została również członkinią rady Fundacji Dziennikarskiej Medium Publiczne[34] oraz członkinią rady programowej stowarzyszenia Kongres Kobiet[35]. W 2012 była wśród fundatorów Fundacji LGBT Bussiness Forum[36]. Współtworzyła i została przewodniczącą Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Społecznego „Społeczeństwo FAIR”[32].

Wyróżniona nagrodą „Okulary Równości” Fundacji im. Izabeli Jarugi-Nowackiej (2012)[37]. W 2013 wydała książkę autobiograficzną Mam na imię Ania[38].

Uwagi

  1. Pierwszą na świecie deputowaną, która przeszła pełny proces korekty płci, była Georgina Beyer z Nowej Zelandii. Vladimir Luxuria prowadzi życie co do zasady jako kobieta, jednak prawnie pozostaje nadal mężczyzną, a siebie określa jako „ani mężczyznę, ani kobietę” (zob. Gay rights enter Italian election (ang.). bbc.co.uk, 24 lutego 2006. [dostęp 2013-06-15].). Brytyjka Nikki Sinclaire została w 2009 wybrana do Parlamentu Europejskiego, jednak informacje o swoim transseksualizmie upubliczniła dopiero w 2013 (zob. MEP Nikki Sinclaire reveals she had a sex change at the age of 23 (ang.). metro.co.uk, 17 listopada 2013. [dostęp 2014-01-07].).

Przypisy

  1. a b c d Informacje w BIP IPN. [dostęp 2014-02-03].
  2. Igor Ryciak. Z parady do Sejmu. „Newsweek”. 40, s. 38–39, 7 października 2011. [dostęp 2013-06-15]. 
  3. a b c d e Leszek Konarski: Krakowski test tolerancji. „Przegląd” nr 39/2011. [dostęp 2013-06-15].
  4. To nie moje ciało. kobiecyporadnik.pl. [dostęp 2013-06-15].
  5. a b c d e f Piotr Pacewicz: Skazana na płeć. gazeta.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 2013-06-15].
  6. Największa tajemnica posłanki Anny Grodzkiej z Ruchu Palikota. se.pl, 22 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  7. a b Była przystojnym facetem. wprost.pl, 3 lutego 2013. [dostęp 2013-12-07].
  8. Posłanka Palikota o zmianie płci: To było jak poród. dziennik.pl, 13 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  9. Trans-akcja. hbo.pl. [dostęp 2013-06-15].
  10. Trans-akcja w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2011-10-11].
  11. Grodzka: Polityka bez wartości. krytykapolityczna.pl, 20 czerwca 2011. [dostęp 2013-06-15].
  12. a b c Anna Grodzka: od PZPR, przez biznes, do Ruchu Palikota. tvn24.pl, 6 lutego 2013. [dostęp 2013-06-15].
  13. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. VII kadencja. Przewodnik, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2012, s. 136.
  14. Krzysztof Bęgowski w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2013-07-22].
  15. Krzysztof Bogdan Bęgowski. imsig.pl. [dostęp 2013-06-15].
  16. Kwaśniewski z „Ordynacką” planują kongres lewicy. polskieradio.pl, 3 listopada 2011. [dostęp 2013-06-15].
  17. Maciej Gąsiorowski: Grodzka w polityce od lat. wsumie.pl, 8 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-08].
  18. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2013-06-15].
  19. Ewa Siedlecka: Jedyna transpłciowa parlamentarzystka na świecie. wyborcza.pl, 11 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  20. Magda Wrzos-Lubaś: Anna Grodzka: Stworzę prawo o określaniu płci. gazetakrakowska.pl, 6 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  21. Strona sejmowa posła VII kadencji. [dostęp 2013-06-15].
  22. Parlamentarna Grupa Kobiet – czym się zajmie, kto w prezydium?. dziennik.pl, 26 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-30].
  23. Anna Grodzka odchodzi z Twojego Ruchu. rp.pl, 27 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-28].
  24. Anna Grodzka poza klubem Twojego Ruchu. onet.pl, 24 września 2014. [dostęp 2020-02-24].
  25. Anna Grodzka kończy kampanię prezydencką. „Należało się tego spodziewać”. dziennik.pl, 26 marca 2015. [dostęp 2015-03-30].
  26. Anna Grodzka odchodzi z Partii Zieloni. polskieradio.pl, 23 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-23].
  27. Trzynaścioro najlepszych posłów ostatniej kadencji. polityka.pl, 24 września 2015. [dostęp 2016-05-04].
  28. Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-05-27].
  29. PPS Warszawa-Śródmieście. przeglad-socjalistyczny.pl, 30 października 2019. [dostęp 2020-07-07].
  30. Płeć jako pomyłka. transfuzja.org. [dostęp 2013-06-15].
  31. Statut fundacji. transfuzja.org. [dostęp 2013-06-15].
  32. a b Informacje w wyszukiwarce podmiotów w KRS. [dostęp 2016-05-04].
  33. Protokół z IX posiedzenia Komisji Dialogu Społecznego ds. Równego Traktowania działającej przy Gabinecie Prezydenta m.st. Warszawy. um.warszawa.pl, 11 stycznia 2011. [dostęp 2013-06-15].
  34. O nas. mediumpubliczne.pl. [dostęp 2016-05-04].
  35. Rada Programowa Kongresu Kobiet. kongreskobiet.pl. [dostęp 2016-05-04].
  36. Statut Fundacji LGBT Business Forum. lgbt.biz.pl. [dostęp 2016-05-04].
  37. Laureaci i laureatki 2011. jaruga-nowacka.pl. [dostęp 2016-05-04].
  38. Recenzja: „Mam na imię Ania” Anna Grodzka. onet.pl, 19 listopada 2013. [dostęp 2016-05-04].