Otwórz menu główne

Anna Grodzka (ur. 16 marca 1954 w Otwocku) – polska działaczka społeczna, przedsiębiorca i polityk, współzałożycielka Fundacji Trans-Fuzja, posłanka na Sejm VII kadencji; pierwsza otwarcie transseksualna osoba w polskim parlamencie.

Anna Grodzka
Ilustracja
Anna Grodzka (2014)
Imię przy narodzeniu Krzysztof Bogdan Bęgowski
Data i miejsce urodzenia 16 marca 1954
Otwock
Zawód, zajęcie polityk, przedsiębiorca, działaczka społeczna
Stanowisko posłanka na Sejm VII kadencji (2011–2015)
Partia PZPR, SdRP, SLD, Ruch Palikota, TR, Zieloni

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Życie prywatneEdytuj

Anna Grodzka jest osobą transseksualną. Po urodzeniu jej płeć została określona jako męska, nosiła imiona Krzysztof Bogdan[1][2][3][4][5] i nazwisko Bęgowski[1][6]. W dzieciństwie została adoptowana[5] przez Józefa i Kazimierę[1], o czym dowiedziała się w 2007[5].

Jako Krzysztof Bęgowski od końca lat 70. była w związku małżeńskim z kobietą[7], od 2007 rozwiedziona[3][5]. Na sądowe ustalenie płci i fizyczny proces jej zmiany zdecydowała się dopiero, gdy syn ze związku małżeńskiego[3] był już dorosły. Operację przeszła w klinice w Bangkoku[8]. Temu procesowi zmiany płci (formalnie zakończonemu w 2010[5]) został poświęcony film dokumentalny Trans-akcja wyprodukowany w 2010 przez HBO[9][10].

Działalność zawodowa i politycznaEdytuj

 
Anna Grodzka udzielająca wywiadu w budynku sejmowym
 
Andrzej Rozenek, Anna Grodzka i Robert Biedroń w czasie akcji poparcia dla homoseksualnych dzieci w Rosji

Ukończyła studia z zakresu psychologii klinicznej na Uniwersytecie Warszawskim[11]. Uzyskała stopień wojskowy starszego sierżanta i tytuł podchorążego rezerwy[7]. W okresie PRL działała w Socjalistycznym Zrzeszeniu Studentów Polskich (m.in. jako instruktor polityczny młodych kadr[12]) i PZPR (m.in. zasiadając podczas stanu wojennego w egzekutywie podstawowej organizacji partyjnej na UW[12]). Od 1980 była etatowym pracownikiem SZSP, od 1984 zatrudniona w przedsiębiorstwie Alma Press[13], w 1986 objęła w nim stanowisko dyrektorskie[12]. W połowie 1986 pełniła funkcję kierownika grupy podczas wyjazdu na Kubę w ramach Brygady Młodzieży Polskiej im. Karola Roloffa-Miałowskiego[1].

Po 1989 prowadziła własną działalność gospodarczą w branży wydawniczej, reklamowej i poligraficznej, była producentem wykonawczym drugiego sezonu serialu Defekt z 2005[14]. W latach 2003–2006 zasiadała w radzie nadzorczej rozgłośni Radio dla Ciebie[15]. Działała w Socjaldemokracji RP, następnie do września 2011 była członkinią Sojuszu Lewicy Demokratycznej w Warszawie[3]. Wstąpiła także do Stowarzyszenia „Ordynacka”[16]. W wyborach samorządowych z 1998 bez powodzenia startowała do sejmiku mazowieckiego z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej[17].

W 2011 kandydowała w wyborach do Sejmu RP. Na liście wyborczej Ruchu Palikota w okręgu krakowskim zajęła pierwsze miejsce (wskutek startu z ramienia tej partii została usunięta z SLD we wrześniu 2011[3]). W wyniku głosowania z 9 października uzyskała mandat poselski, otrzymując 19 451 głosów[18]. Została tym samym pierwszą w Polsce i pierwszą w Europie osobą publicznie ujawniającą swój transseksualizm, którą wybrano do parlamentu na szczeblu krajowym[19][20][a].

W Sejmie VII kadencji została wiceprzewodniczącą klubu poselskiego Ruchu Palikota, wiceprzewodniczącą Komisji Kultury i Środków Przekazu, członkinią sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka[21], a także wiceprzewodniczącą Parlamentarnej Grupy Kobiet[22]. W trakcie kadencji wstąpiła do partii, a po jej przekształceniu w październiku 2013 została działaczką Twojego Ruchu. W czerwcu 2014 przeszła z Twojego Ruchu do Partii Zieloni, pozostając w klubie poselskim TR[23]. 23 września tego samego roku poinformowała, że została wykluczona z klubu poselskiego TR[24].

Anna Grodzka zarejestrowała swój komitet wyborczy w wyborach prezydenckich w 2015, nie zdołała jednak zebrać 100 tysięcy podpisów poparcia umożliwiających wystartowanie w tych wyborach[25]. Po roku działalności w Partii Zieloni wystąpiła z tego ugrupowania[26]. W 2015 nie ubiegała się o poselską reelekcję. Została uznana przez tygodnik „Polityka” za jednego z kilkunastu „najlepszych posłów” VII kadencji Sejmu[27].

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 bezskutecznie ubiegała się o mandat, startując z listy koalicji Lewica Razem[28].

Działalność społecznaEdytuj

W 2008 brała udział w założeniu Fundacji Trans-Fuzja[29]. Organizacja ta postawiła sobie za cel upowszechnianie wiedzy o transpłciowości, a także podejmowanie działań na rzecz wsparcia osób transseksualnych i transwestytycznych[30]. Od 2009 do 2011 pełniła w niej funkcję prezesa[31]. Później została przewodniczącą rady fundacji[32]. Do końca 2011 była wiceprzewodniczącą Komisji Dialogu Społecznego ds. Równego Traktowania przy Prezydencie m.st. Warszawy[33]. Została również członkinią rady Fundacji Dziennikarskiej Medium Publiczne[34] oraz członkinią rady programowej stowarzyszenia Kongres Kobiet[35]. W 2012 była wśród fundatorów Fundacji LGBT Bussiness Forum[36]. Współtworzyła i została przewodniczącą Stowarzyszenia na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Społecznego „Społeczeństwo FAIR”[32].

Wyróżniona nagrodą „Okulary Równości” Fundacji im. Izabeli Jarugi-Nowackiej (2012)[37]. W 2013 wydała książkę autobiograficzną Mam na imię Ania[38].

UwagiEdytuj

  1. Pierwszą na świecie deputowaną, która przeszła pełny proces zmiany płci, była Georgina Beyer z Nowej Zelandii. Vladimir Luxuria prowadzi życie co do zasady jako kobieta, jednak prawnie pozostaje nadal mężczyzną, a siebie określa jako „ani mężczyznę, ani kobietę” (zob. Gay rights enter Italian election (ang.). bbc.co.uk, 24 lutego 2006. [dostęp 2013-06-15].). Brytyjka Nikki Sinclaire została w 2009 wybrana do Parlamentu Europejskiego, jednak informacje o swoim transseksualizmie upubliczniła dopiero w 2013 (zob. MEP Nikki Sinclaire reveals she had a sex change at the age of 23 (ang.). metro.co.uk, 17 listopada 2013. [dostęp 2014-01-07].).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Informacje w BIP IPN. [dostęp 2014-02-03].
  2. Igor Ryciak. Z parady do Sejmu. „Newsweek”. 40, s. 38–39, 7 października 2011. [dostęp 2013-06-15]. 
  3. a b c d e Leszek Konarski: Krakowski test tolerancji. „Przegląd” nr 39/2011. [dostęp 2013-06-15].
  4. To nie moje ciało. kobiecyporadnik.pl. [dostęp 2013-06-15].
  5. a b c d e Piotr Pacewicz: Skazana na płeć. gazeta.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 2013-06-15].
  6. Największa tajemnica posłanki Anny Grodzkiej z Ruchu Palikota. se.pl, 22 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  7. a b Była przystojnym facetem. wprost.pl, 3 lutego 2013. [dostęp 2013-12-07].
  8. Posłanka Palikota o zmianie płci: To było jak poród. dziennik.pl, 13 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  9. Trans-akcja. hbo.pl. [dostęp 2013-06-15].
  10. Trans-akcja w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2011-10-11].
  11. Grodzka: Polityka bez wartości. krytykapolityczna.pl, 20 czerwca 2011. [dostęp 2013-06-15].
  12. a b c Anna Grodzka: od PZPR, przez biznes, do Ruchu Palikota. tvn24.pl, 6 lutego 2013. [dostęp 2013-06-15].
  13. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. VII kadencja. Przewodnik, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2012, s. 136.
  14. Krzysztof Bęgowski w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2013-07-22].
  15. Krzysztof Bogdan Bęgowski. imsig.pl. [dostęp 2013-06-15].
  16. Kwaśniewski z „Ordynacką” planują kongres lewicy. polskieradio.pl, 3 listopada 2011. [dostęp 2013-06-15].
  17. Maciej Gąsiorowski: Grodzka w polityce od lat. wsumie.pl, 8 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-08].
  18. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2013-06-15].
  19. Ewa Siedlecka: Jedyna transpłciowa parlamentarzystka na świecie. wyborcza.pl, 11 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  20. Magda Wrzos-Lubaś: Anna Grodzka: Stworzę prawo o określaniu płci. gazetakrakowska.pl, 6 października 2011. [dostęp 2013-06-15].
  21. Strona sejmowa posła VII kadencji. [dostęp 2013-06-15].
  22. Parlamentarna Grupa Kobiet – czym się zajmie, kto w prezydium?. dziennik.pl, 26 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-30].
  23. Anna Grodzka odchodzi z Twojego Ruchu. rp.pl, 27 czerwca 2014. [dostęp 2014-06-28].
  24. Anna Grodzka poza klubem Twojego Ruchu. onet.pl, 24 września 2014. [dostęp 2014-09-24].
  25. Anna Grodzka kończy kampanię prezydencką. „Należało się tego spodziewać”. dziennik.pl, 26 marca 2015. [dostęp 2015-03-30].
  26. Anna Grodzka odchodzi z Partii Zieloni. polskieradio.pl, 23 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-23].
  27. Trzynaścioro najlepszych posłów ostatniej kadencji. polityka.pl, 24 września 2015. [dostęp 2016-05-04].
  28. Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-05-27].
  29. Anna Grodzka. wysokieobcasy.pl. [dostęp 2013-06-15].
  30. Płeć jako pomyłka. transfuzja.org. [dostęp 2013-06-15].
  31. Statut fundacji. transfuzja.org. [dostęp 2013-06-15].
  32. a b Informacje w wyszukiwarce podmiotów w KRS. [dostęp 2016-05-04].
  33. Protokół z IX posiedzenia Komisji Dialogu Społecznego ds. Równego Traktowania działającej przy Gabinecie Prezydenta m.st. Warszawy. um.warszawa.pl, 11 stycznia 2011. [dostęp 2013-06-15].
  34. O nas. mediumpubliczne.pl. [dostęp 2016-05-04].
  35. Rada Programowa Kongresu Kobiet. kongreskobiet.pl. [dostęp 2016-05-04].
  36. Statut Fundacji LGBT Business Forum. lgbt.biz.pl. [dostęp 2016-05-04].
  37. Laureaci i laureatki 2011. jaruga-nowacka.pl. [dostęp 2016-05-04].
  38. Recenzja: „Mam na imię Ania” Anna Grodzka. onet.pl, 19 listopada 2013. [dostęp 2016-05-04].