Ant-Man i Osa

Ten artykuł dotyczy filmu z 2018. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Ant-Man i Osa (oryg. Ant-Man and the Wasp) – amerykański fantastycznonaukowy film akcji z 2018 roku na podstawie komiksów o superbohaterach Ant-Man i Wasp wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię filmu odpowiadał Peyton Reed na podstawie scenariusza Chrisa McKenny, Erika Sommersa, Paula Rudda, Andrew Barrera i Gabriela Ferrariego. Tytułowe role zagrali Paul Rudd i Evangeline Lilly, a obok nich w głównych rolach wystąpili: Michael Peña, Walton Goggins, Bobby Cannavale, Judy Greer, Tip „T.I.” Harris, David Dastmalchian, Hannah John-Kamen, Abby Ryder Fortson, Randall Park, Michelle Pfeiffer, Laurence Fishburne i Michael Douglas.

Ant-Man i Osa
Ant-Man and the Wasp
Ilustracja
logo filmu
Gatunek o superbohaterach
fantastyka naukowa
akcja
Rok produkcji 2018
Data premiery 25 czerwca 2018
3 sierpnia 2018 (Polska)
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Czas trwania 118 minut[1]
Reżyseria Peyton Reed
Scenariusz Chris McKenna
Erik Sommers
Paul Rudd
Andrew Barrer
Gabriel Ferrari
Główne role Paul Rudd
Evangeline Lilly
Michael Peña
Walton Goggins
Bobby Cannavale
Judy Greer
Tip „T.I.” Harris
David Dastmalchian
Hannah John-Kamen
Abby Ryder Fortson
Randall Park
Michelle Pfeiffer
Laurence Fishburne
Michael Douglas
Muzyka Christophe Beck
Zdjęcia Dante Spinotti
Scenografia Shepherd Frankel
Kostiumy Louise Frogley
Montaż Dan Lebental
Craig Wood
Produkcja Kevin Feige
Wytwórnia Marvel Studios
Dystrybucja Walt Disney Studios Motion Pictures
Budżet 162 000 000 USD
Przychody brutto 622 674 139 USD
Chronologia
Marvel Cinematic Universe
Produkcja
Wydarzenia
Seria Ant-Man

W filmie, Scott Lang łączy siły z Hope Van Dyne i wspólnie otrzymują nową misję od Hanka Pyma, podczas której odkrywają sekrety z przeszłości[2].

Ant-Man i Osa wchodzi w skład III Fazy Marvel Cinematic Universe, jest to dwudziesty film należący do tej franczyzy i stanowi on część jej pierwszego rozdziału zatytułowanego The Infinity Saga. Jest on kontynuacją filmu Ant-Man z 2015 roku. Zapowiedziany został trzeci film zatytułowany Ant-Man and the Wasp: Quantumania.

Światowa premiera filmu miała miejsce 25 czerwca 2018 roku w Los Angeles. W Polsce zadebiutował on w dniu 3 sierpnia tego samego roku. Przy budżecie 162 milionów dolarów Ant-Man i Osa zarobił prawie 623 miliony dolarów. Otrzymał on również pozytywne oceny od krytyków.

Streszczenie fabułyEdytuj

Dwa lata po tym, jak Scott Lang został umieszczony w areszcie domowym z powodu naruszenia Porozumień z Sokovii, Hank Pym i jego córka Hope Van Dyne na krótko zdołali otworzyć tunel do wymiaru kwantowego. Sądzą, że żona Pyma, Janet Van Dyne, została tam uwięziona po skurczeniu się do poziomów subatomowych w 1987 roku. Kiedy Lang wcześniej znalazł się wymiarze kwantowym, nieświadomie połączył się kwantowo z Janet i zaczął otrzymywać od niej wiadomości[3].

Kiedy zostało zaledwie kilka dni do końca aresztu domowego, pomimo napiętych relacji związanych z działaniami Langa z Avengers, Lang kontaktuje się z Pymem w sprawie Janet. Hope i Pym porywają Langa z aresztu, pozostawiając w jego domu dużą mrówkę z założonym monitorem na kostkę jako zmyłkę, aby nie wzbudzać podejrzeń agenta FBI Jimmy’ego Woo. Wierząc, że wiadomość od Janet potwierdza, że ona żyje, Pym, Hope i Lang pracuje nad zbudowaniem stabilnego tunelu kwantowego, aby mogli dostać się do wymiaru kwantowego i ją odnaleźć. Umawiają się Sonny’m Burchem, sprzedawcą czarnorynkowym, na zakup części potrzebnej do budowy, ale kiedy Burch zdaje sobie sprawę z potencjalnego zysku, jaki można osiągnąć z badań Pyma, oszukuje ich. Hope w stroju Osy walczy z Burchem i jego ludźmi, jednak zostaje zaatakowana przez kwantowo niestabilną zamaskowaną kobietę. Lang próbuje pomóc w walce z tym „duchem”, ale kobieta ucieka zabierając laboratorium Pyma, które zostało zmniejszone do rozmiarów walizki[3].

Pym razem Hope i Langiem odwiedzają jego dawnego współpracownika, Billa Fostera, aby pomógł im zlokalizować laboratorium. Duch łapie całą trójkę i ujawnia się jako Ava Starr. Jej ojciec, Elihas, kolejny z byłych współpracowników Pyma, zmarł wraz z żoną podczas eksperymentu, który spowodował niestabilny stan Avy. Foster ujawnia im, że Ava umiera i odczuwa ciągły ból spowodowany jej stanem i chcą ją wyleczyć za pomocą energii kwantowej Janet. Wierząc, że to zabije Janet, Pym odmawia im pomocy i ucieka razem z Hope, Langiem i zabiera swoje laboratorium[3].

Po otworzeniu stabilnej wersję tunelu, Pym, Hope i Lang są w stanie skontaktować się z Janet. Podaje im ona dokładną swoją lokalizację i ostrzega, że mają tylko dwie godziny, zanim niestabilna natura wymiaru rozdzieli ich na sto lat. Dzięki serum prawdy, Burch dowiaduje się o lokalizacji Pyma, Hope i Langa od współpracowników Langa: Luisa, Dave’a i Kurta oraz informuje o tym FBI. Luis ostrzega Langa, któremu udaje się powrócić do domu, zanim Woo odkryje, że naruszył areszt domowy. Pym i Hope zostają aresztowani przez FBI, co pozwala Avie zabrać laboratorium[3].

Lang pomaga Pymowi i Hope uciec z aresztu i odnajdują laboratorium. Lang i Hope odwracają uwagę Avy, a Pym wchodzi do wymiaru kwantowego, aby sprowadzić Janet, którą odnalazł żywą. W międzyczasie Lang i Hope zostają zaatakowani przez Burcha i jego ludzi, a Ava zyskuje kontrolę nad laboratorium i zaczyna siłą przejmować energię Janet. Luis, Dave i Kurt obezwładniają Burcha i jego ludzi, aby Lang i Hope mogli powstrzymać Avę. Pym i Janet bezpiecznie wracają z wymiaru kwantowego, a Janet dobrowolnie oddaje część swojej energii Avie, aby tymczasowo ją ustabilizować[3].

Lang ponownie wraca do domu, zanim Woo zwolni go po zakończeniu aresztu domowego. Ava i Foster ukrywają się. W scenie pomiędzy napisami Pym, Lang, Hope i Janet planują zebrać energię kwantową, aby pomóc Avie zachować stabilność. Podczas gdy Lang znajduje się w wymiarze kwantowym, Pym, Hope i Lang zamieniają się w pył[3].

ObsadaEdytuj

Polski dubbing[4]
Piotr Adamczyk jako Scott Lang / Ant-Man
Aneta Todorczuk-Perchuć jako Hope Van Dyne / Osa
Antoni Pawlicki jako Luis
Adam Woronowicz jako Sonny Burch
Przemysław Sadowski jako James Paxton
Anna Gajewska jako Maggie Paxton
Wojciech Żołądkowicz jako Dave
Karol Wróblewski jako Kurt
Ewa Prus jako Ava Starr / Duch
• Antonina Żbikowska jako Cassie Lang
Grzegorz Małecki jako Jimmy Woo
Grzegorz Pawlak jako Bill Foster
Magdalena Wójcik jako Janet Van Dyne / Osa
Olgierd Łukaszewicz jako Hank Pym

W filmie wystąpili również: Michael Cerveris jako Elihas Starr i Riann Steele jako Catherine Starr, rodzice Avy. Divian Ladwa jako Uzman, Goran Kostić jako Anitolov i Rob Archer jako Knox, najemnicy pracujący dla Burcha; Sean Kleier jako Stoltz, skorumpowany agent FBI; Tim Heidecker jako Daniel Gooobler, kapitan łodzi oraz Brian Huskey jako nauczyciel w szkole Cassie[6].

W roli cameo pojawił się twórca komiksów Marvela, Stan Lee jako mężczyzna, którego samochód został przypadkowo zmniejszony[16].

Paul Rudd
(Scott Lang /
Ant-Man)
Evangeline Lilly
(Hope Van Dyne / Osa)
Michael Peña
(Luis)
Walton Goggins
(Sonny Burch)
Bobby Cannavale
(James Paxton)
Judy Greer
(Maggie Paxton)
Tip „T.I.” Harris
(Dave)
Hannah John-Kamen
(Ava Starr / Duch)
Randall Park
(Jimmy Woo)
Michelle Pfeiffer
(Janet Van Dyne / Osa)
Laurence Fishburne
(Bill Foster)
Michael Douglas
(Hank Pym)

ProdukcjaEdytuj

Rozwój projektuEdytuj

 
Peyton Reed, reżyser filmu

W czerwcu 2015 roku Peyton Reed ogłosił, że jest zainteresowany pracą zarówno przy kontynuacji, jak i przy prequelu filmu o Hanku, który koncentrowałby się na postaci Hanka Pyma i jego początków jako pierwszego Ant-Mana[17]. W październiku studio oficjalnie zapowiedziało film zatytułowany Ant-Man and the Wasp i wyznaczyło datę amerykańskiej premiery na 6 lipca 2018 roku[18]. W listopadzie potwierdzono, że Reed powróci na stanowisku reżysera[5]. W grudniu poinformowano, że prace nad scenariuszem rozpoczną się na początku następnego roku i pracować nad nim będą Andrew Barrer, Gabriel Ferrari i Paul Rudd[19].

W lutym 2016 roku Adam McKay poinformował, że będzie również zaangażowany w prace nad scenariuszem[20]. Przedprodukcja rozpoczęła się w październiku[21]. W tym samym miesiącu Evangeline Lilly poinformowała, że scenariusz filmu jest gotowy i czeka na akceptację ze strony studia[22]. W lipcu 2017 roku ujawniono, że nad scenariuszem pracowali Chris McKenna i Erik Sommers razem z Barrerem, Ferrarim i Ruddem[23].

CastingEdytuj

W Listopadzie 2015 roku potwierdzono, że swoje role powtórzą Paul Rudd jako Scott Lang / Ant-Man i Evangeline Lilly jako Hope Van Dyne / Osa oraz Michael Douglas poinformował, że negocjuje powrót do roli Hanka Pyma[5]. W grudniu został potwierdzony jego udział w filmie[15]. W marcu 2016 roku Michael Peña poinformował, że ponownie zagra Luisa[7].

W kwietniu 2017 roku David Dastmalchian poinformował, że powróci w roli Kurta[12], a miesiąc później Tip „T.I.” Harris, że ponownie zagra Dave’a[11]. W czerwcu do obsady dołączyła Hannah John-Kamen jako Duch[13], a w lipcu Randall Park jako Jimmy Woo[14], Walton Goggins jako Sonny Burch[8], Michelle Pfeiffer jako Janet Van Dyne i Laurence Fishburne jako Bill Foster[9]. W tym samym miesiącu poinformowano, że Judy Greer powtórzy rolę Maggie Lang[10], a na początku sierpnia, że powrócą również Abby Ryder Fortson jako Cassie Lang i Bobby Cannavale jako James Paxton[2].

Zdjęcia i postprodukcjaEdytuj

Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 1 sierpnia 2017 roku[23] w Pinewood Studios w Atlancie[24] pod roboczym tytułem Cherry Blue[25]. Zdjęcia zrealizowano również w samej Atlancie: w Atlanta International School, dzielnicach Midtown i Buckhead oraz w jej okolicach: Samuel M. Inman Middle School w Virginia–Highland, na Emory University oraz Atlanta Motor Speedway w Hampton[26]. We wrześniu film kręcono w San Francisco[27], a pod koniec października w Savannah[28]. Zdjęcia do filmu zakończono 20 listopada na Hawajach[29][30]. Odpowiadał za nie Dante Spinotti[31]. Scenografią zajął się Shepherd Frankel[32], a kostiumy zaprojektowała Louise Frogley[33].

Za montaż filmu odpowiadali Dan Lebental i Craig Wood[34]. Efekty specjalne przygotowały studia: DNEG, Scanline VFX, Method Studios, Luma Pictures, Lola VFX, Industrial Light & Magic, Cinesite, Rise FX, Rodeo FX, Crafty Apes, Perception, Digital Domain i The Third Floor[35], a odpowiadali za nie Stephane Ceretti i Dan Sudick[23].

DNEG pracowało nad postacią Ducha, ale również nad finałową sceną pościgu, walką z Duchem orz powrotem Pyma i Janet z wymiaru kwantowego. Luma przygotowała scenę, gdzie Lang i Hope dostali się do kryjówki Ducha. Method Studios zajęło się sekwencjami w wymiarze kwantowym. Studio zajęło się sceną gdzie Lang został zmniejszony do rozmiaru dziecka oraz cyfrowe modele Ant-Mana i Osy. Lola VFX pracowała nad efektami odmładzania Michelle Pfeiffer, Laurence’a Fishburne’a i Michaela Douglasa[36]. Syn Fishburne’a, Langston oraz Hayley Lovitt i Dax Griffin posłużyli jako modele do stworzenia efektów przy odmłodzeniu tych aktorów[6][36].

MuzykaEdytuj

W czerwcu 2017 roku poinformowano, że muzykę do filmu skomponuje Christophe Beck[37]. Album z muzyką Becka, Ant-Man and the Wasp Original Motion Picture Soundtrack został wydany cyfrowo 6 lipca 2018 roku przez Hollywood Records[38].

W filmie wykorzystano również utwory: „Come on Get Happy” z serialu The Partridge Family oraz „Spooky” (Dusty Springfield) i „Everyday is Like Sunday” (Morrissey)[39].

PromocjaEdytuj

22 lipca 2017 roku Paul Rudd i Michael Peña wystąpili w krótkim filmie przedstawiającym historię Marvel Cinematic Universe, który został zaprezentowany publiczności podczas panelu Marvel Studios na San Diego Comic-Conie. Posłużył on jako wstęp, aby poinformować, że Michelle Pfeiffer wystąpi w filmie. Szef studia, Kevin Feige, zaprezentował również szkice koncepcyjne filmu[40]. Pierwszy zwiastun został zaprezentowany 30 stycznia 2018 roku podczas Good Morning America[41], a drugi pokazano 1 maja tego samego roku[42]. W czerwcu Feige zaprezentował kilka scen z filmu poczas konwentu CineEurope[43].

31 marca 2019 roku została otworzona w Hong Kong Disneyland atrakcja inspirowana filmem, Ant-Man and The Wasp: Nano Battle!, w której głosów użyczają Rudd i Evangeline Lilly[44].

Partnerami promocyjnymi byli: Hyundai, Dell, Synchrony Financial i Sprint. Koszty kampanii marketingowej zostały oszacowane na 154 miliony dolarów[45].

WydanieEdytuj

 
Michelle Pfeiffer podczas premiery w Los Angeles

Światowa premiera filmu Ant-Man i Osa miała miejsce 25 czerwca 2018 roku w Los Angeles. W wydarzeniu tym uczestniczyła obsada, twórcy filmu oraz zaproszeni goście. Premierze towarzyszył czerwony dywan oraz szereg konferencji prasowych[46].

Dla szerszej publiczności film zadebiutował 4 lipca między innymi w Danii, Norwegii[47], Hiszpanii[48] i Korei Południowej[49]. Dzień później był wyświetlany między innymi w Australii[50], Nowej Zelandii[51], Brazylii[52], Argentynie, Meksyku i Rosji[47]. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie film pojawił się 6 lipca[18]. W wielu krajach premiera filmu została opóźniona ze względu na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej[53][54]. W Indiach zadebiutował 13 lipca[55], we Francji, Belgii, Holandii i Szwajcarii pojawił się 18 lipca, w Niemczech dostępny był od 26 lipca, w Wielkiej Brytani premiera odbyła się 2 sierpnia[56], w Polsce zadebiutował 3 sierpnia[57], we Włoszech pojawił się 14 sierpnia i w Japonii zadebiutował 31 sierpnia[56]. W Chinach premierę miał 24 sierpnia[58].

Film został wydany cyfrowo w Stanach Zjednoczonych 2 października 2018 roku przez Walt Disney Studios Home Entertainment, a 16 października tego samego roku na nośnikach DVD i Blu-ray[59]. W Polsce został on wydany 5 grudnia tego samego roku przez Galapagos[60].

11 listopada 2019 roku został wydany również w 14-dyskowej wersji kolekcjonerskiej Marvel Cinematic Universe: Phase Three Collection – Part 2, która zawiera 6 filmów kończących Fazę Trzecią[61], a 15 listopada tego samego roku w specjalnej wersji zawierającej 23 filmy franczyzy tworzące The Infinity Saga[62].

OdbiórEdytuj

Box officeEdytuj

Ant-Man i Osa, mając budżet wynoszący 162 miliony dolarów, w weekend otwarcia zarobił na świecie ponad 160 milionów dolarów, z czego prawie 76 milionów milionów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Jego łączny przychód z biletów na świecie osiągnął prawie 623 milionów dolarów, z czego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie to prawie 217 milionów[47].

Do największych rynków należały: Chiny (21,2 miliona), Korea Południowa (42,4 miliona), Wielka Brytania (22,9 miliona), Meksyk (15 milionów), Francja (14,7 miliona), Australia (14,7 miliona), Brazylia (13 milionów), Rosja (13 milionów) i Japonia (11,6 miliona). W Polsce w weekend otwarcia film zarobił ponad 525 tysięcy dolarów, a w sumie ponad 2,4 miliona[47].

Krytyka w mediachEdytuj

Film spotkał się z pozytywną reakcją krytyków. W serwisie Rotten Tomatoes 87% z 431 recenzji uznano za pozytywne, a średnia ocen wystawionych na ich podstawie wyniosła 7/10[63]. Na portalu Metacritic średnia ważona ocen z 56 recenzji wyniosła 70 punkty na 100[64]. Natomiast według serwisu CinemaScore, zajmującego się mierzeniem atrakcyjności filmów w Stanach Zjednoczonych, publiczność przyznała mu ocenę A- w skali od F do A+[45].

Peter Travers z „Rolling Stone” stwierdził, że film „zachowuje skromność oryginału, ale z nowym zwrotem akcji”[65]. Richard Roeper z „Chicago Sun-Times” napisał: „nawet gdy sprawy stają się bardzo banalne, Ant-Man i Osa wciąż wesoło się brzęczy”[66]. Owen Gleiberman z „Variety” stwierdził: „Część zabawy z Ant-Man i Osa polega na tym, że nie musisz udawać, że w grę wchodzi coś kosmicznego”[67]. Ann Hornaday z „The Washington Post” napisała „Ant-Man i Osa spełnia swoje zadanie z charakterystycznym słonecznym usposobieniem i okazjonalnym talentem, umieszczając różnych bohaterów, złoczyńców i ich pomocników w przyszłych częściach i porusza behemot Marvela do przodu”[68]. Dan Jolin z „Empire Magazine” stwierdził: „Pomimo wszechstronnej i dobrze zamontowanej rozrywki, w Ant-Man i Osa niezaprzeczalnie brakuje skali i ambicji ostatnich produkcji Marvela”[69].

Łukasz Muszyński z portalu Filmweb napisał: „Koniec końców film Reeda przypomina, że w hollywoodzkich widowiskach nie liczy się skala spektaklu, lecz kreatywność i tzw. czynnik ludzki: aktorska chemia, talent komediowy, charyzma. Mała rzecz, a cieszy”[70]. Krzysztof Pielaszek z IGN Polska stwierdził: „Szkoda tylko, że scenariusz nie został lepiej napisany... To jednak to świetne aktorstwo, ta chemia między postaciami sprzedaje widzowi najważniejszy motyw filmu – relację ojców z córkami”[71]. Dawid Muszyński z NaEkranie.pl napisał: „Największym problemem Ant-Mana i Osy jest słaby scenariusz, a dokładniej brak porządnego czarnego charakteru”[72]. Sergiusz Kurczuk z Antyradia stwierdził: „Ant-Man i Osa nie jest filmem wybitnym, ale nie można nazwać go produkcją złą. Po prostu nie wiele wnosi do historii całego uniwersum i jest raczej zachowawczym następcą pierwszej części. Dla fanów MCU mimo wszystko pozycja obowiązkowa”[73].

NominacjeEdytuj

Rok Ceremonia Kategoria Nominowani Rezultat Przypis
2018 Hollywood Post Alliance Awards Najlepszy dźwięk w filmie Addison Teague, Katy Wood, Tom Johnson, Juan Peralta, Skywalker Sound Nominacja [74]
Hollywood Music in Media Awards Najlepsza ścieżka dźwiękowa w filmie Sci-Fi / Fantasy / Horror Christophe Beck Nominacja [75]
St. Louis Film Critics Association Najlepszy film akcji Ant-Man i Osa Nominacja [76]
2019 North Carolina Film Critics Association Nagroda Tar Heel Peyton Reed Nominacja [77]
Phoenix Critics Circle Awards Najlepszy film na podstawie komiksu lub powieści graficznej Ant-Man i Osa Nominacja [78]
Amerykańska Gildia Aktorów Filmowych Najlepszy zespół kaskaderski w filmie Ant-Man i Osa Nominacja [79]
Circuit Community Awards Najlepszy zespół kaskaderski w filmie Ant-Man i Osa Nominacja [80]
Golden Schmoes Awards Najlepsza komedia Ant-Man i Osa Nominacja [81]
VES Awards Najlepiej wykreowane środowisko w filmie aktorskim Florian Witzel, Harsh Mistry, Yuri Serizawa, Can Yuksel Nominacja [82]

KontynuacjaEdytuj

Paul Rudd, Evangeline Lilly, Michelle Pfeiffer, Michael Douglas i Emma Fuhrmann jako nastoletnia Cassie Lang[83] wystąpili w Avengers: Koniec gry w 2019 roku[84].

W lipcu 2018 roku Peyton Reed poinformował, że rozmawiał już z Marvel Studios na temat potencjalnej kontynuacji filmu Ant-Man i Osa[85]. W listopadzie 2019 roku potwierdzono, że powróci on na stanowisku reżysera[86]. W kwietniu 2020 roku poinformowano, że scenariusz napisze Jeff Loveness[87]. W grudniu ujawniono tytuł filmu Ant-Man and the Wasp: Quantumania. W głównych rolach powrócą: Rudd, Lilly, Pfeiffer, Douglas i Michael Peña, a dołączą do nich Kathryn Newton, która zastąpi Fuhrmann w roli Cassie oraz Jonathan Majors jako Kang the Conqueror[88].

PrzypisyEdytuj

  1. Ant-Man and the Wasp (ang.). British Board of Film Classification. [dostęp 2021-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. a b c d Rebecca Rubin: Marvel Kicks Off Production on ‘Ant-Man and the Wasp’ With Short New Video (ang.). Variety. [dostęp 2017-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. a b c d e f Peyton Reed, Ant-Man i Osa, Walt Disney Studios Motion Pictures.
  4. „Ant-Man i Osa”: obsada polskiego dubbingu (pol.). polski-dubbing.pl. [dostęp 2018-08-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. a b c d Chris Cabin: ‘Ant-Man and the Wasp': Michael Douglas Eyeing Return for Sequel (ang.). Collider. [dostęp 2015-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  6. a b c d e f g Ant-Man and the Wasp – Press Kit ↓.
  7. a b Eric Eisenberg: Will Ant-Man And The Wasp Have A Role For Michael Pena? Here's What He Tells Us (ang.). Cinema Blend. [dostęp 2016-03-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. a b Patrick Hipes: Walton Goggins Flies To ‘Ant-Man And The Wasp’ (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-07-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. a b c d e Anthony Breznican: Michelle Pfeiffer will play Janet Van Dyne in Ant-Man and The Wasp (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2017-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  10. a b Amanda N’Duka: Judy Greer Set To Return For Marvel’s ‘Ant-Man And The Wasp’ (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  11. a b Willson Morales: Exclusive: T.I. Confirmed To Return In Marvel’s Ant-Man and The Wasp (ang.). Black Film. [dostęp 2017-05-23]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. a b Exclusive: David Dastmalchian Confirms Kurt Is Returning for 'Ant-Man and the Wasp' (ang.). Entertainment Tonight. [dostęp 2017-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  13. a b Justin Kroll: ‘Black Mirror’s’ Hannah John-Kamen Lands Key Role in ‘Ant-Man and the Wasp’ (EXCLUSIVE) (ang.). Variety. [dostęp 2017-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  14. a b Dave McNary: ‘Fresh Off the Boat’ Star Randall Park Joins ‘Ant-Man and the Wasp’ (ang.). Variety. [dostęp 2017-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  15. a b Adam Ultraberg: Peyton Reed Says Michael Douglas Will Be Huge Part Of Ant-Man & The Wasp (ang.). Comic Book. [dostęp 2015-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. Kofi Outlaw: Stan Lee's 'Ant-Man and the Wasp' Cameo Revealed (ang.). Comic Book. [dostęp 2018-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  17. Brandon Davis: Ant-Man Director Peyton Reed Interested In Doing Ant-Man Prequel About Hank Pym (ang.). Comic Book. [dostęp 2015-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  18. a b Marc Strom: Marvel Studios Phase 3 Update (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  19. Mike Fleming Jr: Andrew Barrer & Gabriel Ferrari Close Deal To Team With Paul Rudd On ‘Ant-Man And The Wasp’ (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2015-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  20. Joseph McCabe: Adam McKay Will Be Back for Ant-Man and The Wasp (ang.). Nerdist Industries. [dostęp 2016-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  21. Scott Huver: Peyton Reed's "Ant-Man and The Wasp" Has "An Entirely Different Genre Template" (ang.). CBR.com. [dostęp 2015-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  22. Mike Avila: Watch: Evangeline Lilly on introducing The Wasp, when she'll join The Avengers (ang.). SyFy Wire. [dostęp 2016-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  23. a b c Spencer Perry: Production Officially Begins on Ant-Man and The Wasp! (ang.). Coming Soon. [dostęp 2017-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  24. Jennifer Brett: “Spider-Man” films right next to where “Captain America” did (ang.). Atlanta Journal-Constitution. [dostęp 2016-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  25. Joseph Schmidt: Ant-Man And The Wasp Working Title Revealed (ang.). Comic Book. [dostęp 2017-03-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  26. Matt Walljasper: What’s filming in Atlanta now? Avengers: Infinity War, Ant-Man and the Wasp, Valor, Uncle Drew, plus the Marvel film that got away (ang.). Atlanta Magazine. [dostęp 2017-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  27. Eammon Jacobs: Ant-Man and The Wasp Set Video Teases San Francisco Action Sequence (ang.). Screen Rant. [dostęp 2017-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  28. Zach Dennis: Casting Call: Marvel needs you for a scene in Savannah for ‘Ant-Man and the Wasp’ (ang.). Savannah Morning News. [dostęp 2017-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  29. Samer Suri: Is that you, Michelle? Pfeiffer, 59, looks unrecognizable as she dyes her hair grey to film Ant-Man And The Wasp alongside Michael Douglas, 73 (ang.). Daily Mail. [dostęp 2017-11-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  30. Rob Leane: Peyton Reed Announces Completion of Photography For Ant-Man & the Wasp (ang.). Screen Rant. [dostęp 2017-11-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  31. Christopher Marc: ‘Ant-Man and The Wasp’ Shooting This June In Atlanta (ang.). Omega Underground. [dostęp 2016-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  32. Jenn Fujikawa: Marvel Studios' “Ant-Man and The Wasp” Hides In Plain Sight (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  33. Meet the designer behind the new Spider-Man: Homecoming costume (and the aspect that made them cry) (ang.). Games Radar. [dostęp 2017-06-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  34. Jake Fruia: LAPPG December: Narrative Editing, AI In Post Production & Holiday Food Drive (ang.). Indie Shooter. [dostęp 2017-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  35. Vincent Frei: Ant-Man and The Wasp (ang.). Art of VFX. [dostęp 2018-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  36. a b Mike Seymour: A Bug’s Wife: Ant-Man and the Wasp (ang.). FX Guide. [dostęp 2018-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  37. Ant-Man and the Wasp: Original composer Christophe Beck will be returning to the movie franchise (ang.). Firstpost. [dostęp 2017-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  38. ‘Ant-Man and the Wasp’ Soundtrack Details (ang.). Film Music Reporter. [dostęp 2018-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  39. "Ant-Man and the Wasp" hits the mark in 4K (ang.). High-Def Watch. [dostęp 2018-10-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  40. Jude Terror: Live From Hall H: Marvel Studios Presentation At San Diego Comic Con (ang.). Bleeding Cool. [dostęp 2017-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  41. Greg Evans: ‘Ant-Man And The Wasp’ Trailer, Poster: Paul Rudd Stung By New Wasp Tech (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  42. Graeme McMillan: 'Ant-Man and the Wasp' Is an 'Infinity War' Palate Cleanser (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  43. Alex Ritman: CineEurope: Disney Offers Glimpses of 'Toy Story 4,' 'Avengers 4,' 'Wreck-It Ralph 2' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-06-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  44. Christine Dinh: Paul Rudd Kicks Off Launch of Ant-Man and The Wasp: Nano Battle! in Hong Kong Disneyland (ang.). marvel.com. [dostęp 2019-03-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  45. a b Anthony D’Alessandro: ‘Ant-Man And The Wasp’ Shrinks A Tick To $76M Opening, But Still 33% Bigger Than Original – Sunday Final (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  46. Ant-Man & The Wasp Premiere, LA (ang.). Average Socialite. [dostęp 2018-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  47. a b c d Ant-Man and the Wasp (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2021-01-07].
  48. ‘Ant-Man y la avispa’ – estreno en cines 4 de julio (hiszp.). AudioVisual541. [dostęp 2018-07-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  49. 'Ant-Man and the Wasp' dominates S. Korean box office for second-straight weekend (ang.). The Korea Herald. [dostęp 2018-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  50. Jim Vejvoda: Ant-Man and the Wasp Villain Ghost Has a "Similar Goal" to the Heroes (ang.). IGN. [dostęp 2018-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  51. Brian Truitt: Ant-Man and the Wasp skipped Avengers: Infinity War but they have a new trailer (ang.). Stuff. [dostęp 2018-05-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  52. Natalia Bridi: Homem-Formiga e Vespa Marvel anuncia sequência e mais três filmes na fase 3 (port.). Omelete.com.br. [dostęp 2015-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  53. Huw Fullerton: Why isn’t Ant-Man and the Wasp out in UK cinemas yet? (ang.). Radio Times. [dostęp 2018-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  54. Gina Carbone: Evangeline Lilly 'Pissed' About 'Ant-Man and the Wasp' Overseas Release (ang.). Movie Fone. [dostęp 2018-06-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  55. Ant-Man and the Wasp’s India release delayed, check out new posters (ang.). Hindustan Times. [dostęp 2018-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  56. a b Scott Mendelson: Box Office: 'Ant-Man And The Wasp' Plummets 62%, Nears $300M Worldwide (ang.). Forbes. [dostęp 2018-07-15]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  57. Ant=Man and the Wasp prawdopodobnie będzie komedią romantyczną (pol.). IGN Polska. [dostęp 2017-12-04]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  58. Nancy Tartaglione: China Sets ‘Hotel Transylvania 3’, ‘Ant-Man And The Wasp’ For August Release As Blackout Window Shrinks (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-07-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  59. Adam Chitwood: ‘Ant-Man and the Wasp’ Blu-ray Release Date and Details Revealed with New Trailer (ang.). Collider. [dostęp 2018-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  60. Ant-Man i Osa - recenzja filmu i wydania Blu-ray [opakowanie plastikowe] (pol.). Filmożercy. [dostęp 2018-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  61. Cameron Bonomolo: Marvel Studios’ Phase 3 Part 2 Collector’s Edition 4K Box Set Revealed (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  62. Gina Carbone: MCU Infinity Saga Box Sets Quickly Sold Out, And Fans Complain They're Damaged (ang.). Cinema Blend. [dostęp 2019-11-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  63. Ant-Man and the Wasp (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2021-01-07].
  64. Ant-Man and the Wasp (ang.). Metacritic. [dostęp 2021-01-07].
  65. Peter Travers: ‘Ant Man and the Wasp’ Review: Tiny Heroes Turn New MCU Epic Into Giant Fun (ang.). Rolling Stone. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  66. Richard Roeper: ‘Ant-Man and the Wasp’ a buzzworthy sequel full of laughs and CGI thrills (ang.). Chicago Sun-Times. [dostęp 2018-07-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  67. Owen Gleiberman: Film Review: ‘Ant-Man and the Wasp’ (ang.). Variety. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  68. Ann Hornaday: The plot is ho-hum, but ‘Ant-Man and the Wasp’ is still endearing and fun (ang.). The Washington Post. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  69. Dan Jolin: Ant-Man And The Wasp Review (ang.). Empire Magazine. [dostęp 2018-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  70. Łukasz Muszyński: Dorwać małego (pol.). Filmweb. [dostęp 2018-08-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  71. Krzysztof Pielaszek: Ant-Man i Osa - Recenzja (pol.). IGN Polska. [dostęp 2018-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  72. Dawid Muszyński: Ant-Man i Osa – recenzja filmu (pol.). NaEkranie.pl. [dostęp 2018-08-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  73. Sergiusz Kurczuk: „Ant-Man i Wasp”, reż. Peyton Reed [RECENZJA] (pol.). Antyradio. [dostęp 2018-08-13].
  74. Carolyn Giardina: 'Avengers: Infinity War' Leads HPA Awards Feature Nominations (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-09-36]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  75. Linda Xu: Hollywood Music in Media Awards: Full List of Winners (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  76. Matt Neglia: The 2018 St. Louis Film Critics Association (StLFCA) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  77. Matt Neglia: The 2018 North Carolina Film Critics Association (NCFCA) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2019-01-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  78. Matt Neglia: The 2018 Phoenix Critics Circle (PCC) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2019-01-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  79. SAG Awards Winners: Complete List (ang.). Variety. [dostęp 2019-01-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  80. Alan French: ACCA 2018 Winners: Netflix’s ‘Roma’ Takes Best Picture But ‘The Favourite’ Leads Wins (ang.). Awards Circuit Community. [dostęp 2019-01-31]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  81. Golden Schmoes Winners and Nominees (ang.). JoBlo.com. [dostęp 2019-02-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  82. Carolyn Giardina: Visual Effects Society Awards: 'Avengers: Infinity War' Wins Top Prize (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  83. Emma Fuhrmann Gets Ready For ‘Avengers: Endgame’ Premiere (ang.). Just Jared Jr. [dostęp 2019-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  84. Peter Debruge: Film Review: ‘Avengers: Endgame’ (ang.). Variety. [dostęp 2019-04-23]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  85. Aaron Couch: 'Ant-Man and the Wasp’ Director on Wooing Michelle Pfeiffer and His Marvel Future (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  86. Justin Kroll: ‘Ant-Man 3’ Moving Forward With Director Peyton Reed (ang.). Variety. [dostęp 2019-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  87. Borys Kit: 'Ant-Man 3' Finds its Writer With 'Rick and Morty' Scribe (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2020-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  88. Ant-Man 3 Is Called Ant-Man and the Wasp: Quantumania, Blade Gets Status Update (ang.). IGN. [dostęp 2020-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj