Otwórz menu główne

Antoni Petruszewicz

historyk polski, duchowny greckokatolicki

Antoni Petruszewicz (ur. 18 stycznia 1821 w Dobrzanach koło Stryja, zm. 23 września 1913 we Lwowie) – duchowny greckokatolicki, kustosz Kapituły Metropolitalnej Grecko-Katolickiej we Lwowie, historyk, filolog i członek Akademii Umiejętności w Krakowie, poseł na Sejm Krajowy Galicji I, II i III kadencji.

Antoni Petruszewicz
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1821
Dobrzany
Data i miejsce śmierci 23 września 1913
Lwów
Wyznanie chrześcijaństwo
Kościół greckokatolicki
Prezbiterat 1847

Był synem Stefana (duchownego greckokatolickiego). Uczęszczał do gimnazjum w Stryju, w latach (1841-1847) studiował w Seminarium Duchownym w Stryju; tamże otrzymał święcenia kapłańskie w 1847. Pracował w Przemyślu, a od 1862 był kustoszem kapituły lwowskiej. Był również kanonikiem kapituły warszawskiej oraz posiadał mandat poselski na Sejm Krajowy Galicji I kadencji (wybrany z IV kurii okręgu Stryj w okręgu wyborczym nr 35 Kałusz-Wojniłów), i do Rady Państwa w Wiedniu. Współpracował z ukraińskim ruchem narodowym.

Od 1872 był członkiem czynnym Akademii Umiejętności w Krakowie (późniejszej PAU).

Prace naukoweEdytuj

W pracy naukowej zajmował się historią średniowieczną cerkwi prawosławnej, filologią wschodniosłowiańską oraz edytorstwem. Prowadził obszerne badania archiwalne dziejów Kościoła prawosławnego w Galicji, Rumunii i na Bukowinie. Opracował słownik porównawczy języków słowiańskich. Przygotował do edycji Akti otnosjaszczejsia k istoryi Jużno-Zapadnoj Rusi (1868), Lwowskaja Letopis r. 1498 po 1649 (1868), Sobornoje posłanije ruskoho duchowenstwa i mirjam k rimskoju Papje Sikstu IV, pisannoje iz Wilny 14 Marta 1476 (1870), Wołynsko-Halickaja Litopis (1205-1292) (1871), Putnik o grade Ierusalime (1872), Zbiorowy Halicko-Ruski Latopisiec od 1600 do 1700 roku (1874), rękopisy dzieł pisarzy i uczonych ukraińskich. Współpracował z pismami "Galiciana", "Galicyjski Zbiór Historyczny" i "Galicyjski Zbiór Naukowy". Ogłosił ok. 150 własnych prac, m.in.:

  • Słów kilka napisanych w obronie ruskiej narodowości (1848)
  • O katedralnej cerkwi Matki Boskiej i biskupach w Haliczu w XII wieku (1853-1860)
  • Rys historyczny ludu polskiego (1862)
  • O biskupstwie chełmskiem (1866-1868)
  • Chełmskaja Eparchia i Swiatiteli jeja (1867)
  • Kto bili Bolochowskie kniazja (1877)
  • Kratkoje istoriczeskoje izwiestia o wremieni wwiedienia christianstwa na Galickoj Rusi (1882)
  • Kritiko-istoriczeskija razsużdienia o nadniestranskom gorodzie Galicza i jego dostopamiatnostiach (1888)
  • Polski korol Joann III i Moldawia (1898)
  • O pierwszym związku familii u asyryjskich narodów, w szczególności u Słowian (1905)

BibliografiaEdytuj

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985
  • "Wykaz Członków Sejmu krajowego królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież wielkiego xięstwa Krakowskiego 1863", Lwów 1863
  • Stanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861-1914, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993, ISBN 83-7059-052-7, OCLC 830051670.