Otwórz menu główne

Archidiecezja przemyska

archidiecezja obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim

Archidiecezja przemyska obrządku łacińskiego (łac. Archidioecesis Premisliensis Latinorum) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim.

Archidiecezja przemyska
Ilustracja
Archikatedra przemyska
Państwo  Polska
Siedziba Przemyśl
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia przemyska
Katedra diecezjalna Archikatedra w Przemyślu
Biskup diecezjalny Adam Szal
(metropolita przemyski)
Biskup pomocniczy Stanisław Jamrozek
Biskup senior Józef Michalik
Dane statystyczne (2017[2])
Liczba wiernych 747 150
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
1154
984
170
Liczba osób zakonnych 1057
Liczba dekanatów 41
Liczba parafii 398[1]
Powierzchnia 9750 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
49°46′52,2480″N 22°46′04,6200″E/49,781180 22,767950
Strona internetowa
Wyższe Seminarium Duchowne w Przemyślu
Bazylika Mniejsza Ducha Świętego i Kaplica Grobu Bożego w Przeworsku przy dawnym klasztorze bożogrobców
Sanktuarium Pasyjno-Maryjne w Kalwarii Pacławskiej

Spis treści

HistoriaEdytuj

Początki chrześcijaństwa sięgają X wieku; po utworzeniu ok. 973 roku diecezji praskiej, Przemyśl znalazł się na jej wschodnim terenie. Rozpoczęła się akcja misyjna wśród miejscowej ludności; ale w 981 roku książę Rusi Kijowskiej Włodzimierz Wielki przyłączył Grody Czerwieńskie (Lachów i Lędzian); rozpoczęła się kolonizacja ludności ruskiej prawosławnej. Dowodem istnienia chrześcijaństwa zachodniego w X wieku są odkryte w Przemyślu rotundy z absydą zbudowane według tradycji karolińskiej i ottońskiej. W XII i XIII wieku w wyniku osadnictwa wzrosła liczba katolików na tych ziemiach. W 1232 roku Gerard został konsekrowany na biskupa misyjnego Rusi, mający uposażenie w Opatowie. Po 1235 roku zostały założone pierwsze klasztory franciszkanów i dominikanów. W 1232 roku klucz opatowski, który był uposażeniem biskupa Gerarda; książę Henryk Brodaty nadał biskupowi Wawrzyńcowi z diecezji lubuskiej. W 1257 roku papież Aleksander IV zagwarantował prawo biskupom Lubuskim do tych ziem; przed rokiem 1320 i w 1323/1325 bp Stefan II przebywał tu osobiście i ustanowił biskupstwo w Kijowie, biskupem Kijowa został niemiecki dominikanin Henryk. Ostatni książę Rusi Halicko-Włodzimierskiej Bolesław Jerzy II z rodu Piastów mazowieckich wspierał rozwój katolicyzmu. Biskupstwo przemyskie obrządku łacińskiego powstało ok. 1340 roku, a pierwszym biskupem został bp Iwan (zmarł ok. 1351 roku). Po śmierci księcia Bolesława Jerzego II w 1340 roku tereny te król Kazimierz Wielki przyłączył do Polski. Następnie powstały nowe biskupstwa: Lwów (1350), Włodzimierz (1358), Chełm (1359), arcybiskupstwo Halicz (1367). Papież Grzegorz XI bullą Debitum pastoralis offici z dnia 13 lutego 1375 roku utworzył metropolię w Haliczu z podległymi jej biskupstwami sufragalnymi: Przemyśl, Włodzimierz i Chełm[3].

Po okresie reformacji i soborze trydenckim odnowiono podział diecezji na dekanaty. W 1594 odtworzono lub utworzono dekanaty: Przemyśl, Jarosław, Sanok, Sambor, Rzeszów, Dynów i Krosno[4]. W 1772 roku 181 parafii skupionych było w 12 dekanatach i 3 archidiakonatach[5]. Duże zmiany nastąpiły po rozbiorach Polski.

Papież Jan Paweł II bullą Totus Tuus Poloniae Populus z 25 marca 1992 ustanowił ją metropolią dla archidiecezji przemyskiej, diecezji rzeszowskiej oraz zamojsko-lubaczowskiej[6].

InstytucjeEdytuj

BiskupiEdytuj

Główna świątyniaEdytuj

KapitułyEdytuj

  • Przemyska Kapituła Metropolitalna
  • Brzozowska Kapituła Kolegiacka
  • Jarosławska Kapituła Kolegiacka
  • Krośnieńska Kapituła Kolegiacka
  • Przeworska Kapituła Kolegiacka

BazylikiEdytuj

PatroniEdytuj

Kult świętych, błogosławionych i sług BożychEdytuj

GrobyEdytuj

Miejsca urodzeniaEdytuj

ArchiprezbiteratyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Parafie. przemyska.pl. [dostęp 2015-12-14].
  2. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  3. Początki Biskupstwa Przemyskiego
  4. Monografie Bieszczadzkie t. 15. Organizacja Kościoła rzymskokatolickiego na pograniczu polsko-słowacko-ukraińskim (pol.). [dostęp 2016-07-17].
  5. Akta parafii wyznania rzymskokatolickiego z diecezji przemyskiej z lat: 1825-1943 (pol.). [dostęp 2016-07-17].
  6. Informacje ogólna (pol.). [dostęp 2015-04-19].

Linki zewnętrzneEdytuj