Archidiecezja szczecińsko-kamieńska

archidiecezja rzymskokatolicka w Polsce

Archidiecezja szczecińsko-kamieńska (łac. Archidioecesis Sedinensis-Caminensis) – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, utworzona 28 czerwca 1972 r, a podniesiona do godności archidiecezji przez Jana Pawła II 25 marca 1992 r. bullą Totus Tuus Poloniae populus.

Archidiecezja szczecińsko-kamieńska
Ilustracja
Archikatedra św. Jakuba w Szczecinie
Państwo

 Polska

Siedziba

Szczecin

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Metropolia

szczecińsko-kamieńska

Katedra diecezjalna

Archikatedra szczecińska

Biskup diecezjalny

Andrzej Dzięga
(metropolita szczecińsko-kamieński)

Biskup pomocniczy

Henryk Wejman

Biskup senior

Marian Błażej Kruszyłowicz OFMConv.

Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych

1 mln

Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych

698
516
182

Liczba osób zakonnych

168

Liczba dekanatów

36

Liczba parafii

273

Powierzchnia

12.754 km²

Ilustracja
53°25′28,8″N 14°33′21,3″E/53,424667 14,555917
Strona internetowa
Herb archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej
Ilustracja
Typ herbu

diecezjalny

Archidiecezja szczecińsko-kamieńska nawiązuje tradycją do istniejącej w latach 1140–1535 rzymskokatolickiej diecezji pomorskiej z siedzibą biskupią w Wolinie (do 1175[2] r.) i Kamieniu Pomorskim (do 1535 r.)

HistoriaEdytuj

 
Herb biskupstwa kamieńskiego (witraż z katedry kamieńskiej)

Biskupstwo pomorskie (1140-1175)Edytuj

Biskupstwo pomorskie z siedzibą w Wolinie zostało potwierdzone przez papieża Innocentego II 14 października 1140. Obejmowało ówcześnie obszar do rzeki Łeby, gdzie graniczyło z diecezją włocławską.

Biskupstwo kamieńskie (1175-1534)Edytuj

 
Położenie diecezji kamieńskiej około 1400 roku

W 1175 siedzibą biskupstwa została przeniesiona do Kamienia Pomorskiego[3]. Diecezja, zwana odtąd kamieńską, od początku swego istnienia miała przywilej wolności, co oznaczało, że biskupstwo to na zawsze (łac. perpetuis temporibus) podlegało bezpośrednio Stolicy Apostolskiej[4].

Biskupstwo kamieńskie sąsiadowało:

Biskupi kamieńscy rezydowali na zamku w Golczewie (1304) a od 1370 na zamku w Karlinie.

Na sejmie trzebiatowskim (1534) zgromadzonym pod przewodnictwem Barnima IX, Filipa I i w obecności biskupa kamieńskiego Erazma Manteuffela książęta pomorscy podjęli decyzję o konwersji na protestantyzm i przyjęciu luteranizmu jako religii państwowej na Pomorzu. Przyjęto napisaną przez Jana Bugenhagena Ordynację Kościelną księstwa. Stworzono państwowy Pomorski Kościół Ewangelicki (niem. Pommersche Evangelische Kirche). Wprowadzono liturgię protestancką, utworzono konsystorz i urząd superintendenta oraz przeprowadzono sekularyzację dóbr kościelnych. W 1545 roku świeżo powołany biskup kamieński Bartłomiej Swawe opierając się na wytycznych Ordynacji Kościelnej zrzekł się praw do dominium i przekazał zwierzchnictwo nad diecezją książętom pomorskim, co było jednoznaczne z zerwaniem związków biskupstwa ze Stolicą Apostolską. Ta formalna schizma i przekazanie Gryfitom majątku diecezjalnego spotkały się z kontrreformacyjnym sprzeciwem będącego suwerenem Pomorza gorliwego katolika cesarza Karola V. W 1549 roku Swawe został zmuszony do rezygnacji a protestancka kamieńska kapituła katedralna działając pod presją cesarza wybrała na jego miejsce luteranina Marcina Wejhera, który – pomimo swego wyznania – otrzymał w 1551 roku bullę prekonizacyjną od papieża Juliusza III. Wobec postanowień kończącego drugą wojnę szmalkaldzką augsburskiego pokoju religijnego (1555) wprowadzającego w księstwach Rzeszy zasadę cuius regio, eius religio, po śmierci Wejhera (zm. 1556) urząd biskupa kamieńskiego stał się tytułem książąt pomorskich.

Po 1945Edytuj

Powstanie obecnej archidiecezji związane było z wydarzeniami po II wojnie światowej i organizacją życia Kościoła katolickiego w Polsce Ludowej. Z uwagi na sytuację polityczną tereny Pomorza Zachodniego wchodziły w skład administratury apostolskiej z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim.

Po nawiązaniu stosunków dyplomatycznych między Republiką Federalną Niemiec a Polską Rzecząpospolitą Ludową 28 czerwca 1972 r. Paweł VI bullą (łac.) Episcoporum Poloniae coetus na terenach administracji gorzowskiej utworzył trzy pełnoprawne diecezje, w tym diecezję szczecińsko-kamieńską z siedzibą biskupią w Szczecinie. Powołana w ten sposób jednostka kościelna była sufraganią metropolii gnieźnieńskiej. 25 marca 1992 r., w wyniku reformy administracyjnej Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej Szczecin stał się na mocy papieskiej bulli Totus Tuus Poloniae populus siedzibą metropolii szczecińsko-kamieńskiej (w skład której jako sufraganie wchodzą także diecezje: koszalińsko-kołobrzeska oraz zielonogórsko-gorzowska).

BiskupiEdytuj

InstytucjeEdytuj

Główne świątynieEdytuj

Katedry:

Kolegiaty:

Sanktuaria:

Miasta diecezjiEdytuj

lp. Herb Miasto Dekanat Powiat Liczba ludności Liczba parafii
1   Szczecin Szczecin:
-Dąbie
-Niebuszewo
-Pogodno
-Pomorzany
-Słoneczne
-Śródmieście
-Żelechowa
Szczecin 401 907 47
2   Stargard Stargard:
Wschód
Zachód
stargardzki 67 837 8
3   Świnoujście Świnoujście Świnoujście 40 888 6
4   Police Police policki 32 490 3
5   Goleniów Goleniów goleniowski 22 216 3
6   Gryfino Gryfino gryfiński 21 167 2
7   Nowogard Nowogard goleniowski 16 585 3
8   Gryfice Gryfice gryficki 16 415 2
9   Choszczno Choszczno choszczeński 15 109 2
10   Dębno Dębno myśliborski 13 696 2
11   Barlinek Barlinek myśliborski 13 663 3
12   Pyrzyce Pyrzyce pyrzycki 12 578 2
13   Myślibórz Myślibórz myśliborski 11 109 2
14   Łobez Łobez łobeski 10 066 1
15   Trzebiatów Trzebiatów gryficki 9 964 1
16   Kamień Pomorski Kamień Pomorski kamieński 8 808 1
17   Chojna Chojna gryfiński 7 408 3
18   Międzyzdroje Świnoujście kamieński 5 343 1
19   Wolin Wolin kamieński 4 770 1
20   Resko Resko łobeski 4 205 1
21   Płoty Resko gryficki 3 927 1
22   Lipiany Lipiany pyrzycki 3 908 1
23   Mieszkowice Mieszkowice gryfiński 3 612 1
24   Maszewo Maszewo goleniowski 3 363 1
25   Chociwel Ińsko stargardzki 3 150 1
26   Recz Choszczno choszczeński 2 883 1
27   Węgorzyno Łobez łobeski 2 779 1
28   Dziwnów Kamień Pomorski kamieński 2 660 1
29   Golczewo Golczewo kamieński 2 660 1
30   Pełczyce Barlinek choszczeński 2 589 1
31   Stepnica Goleniów goleniowski 2 472 1
32   Dobra Nowogard łobeski 2 290 1
33   Drawno Drawno choszczeński 2 274 1
34   Trzcińsko-Zdrój Chojna gryfiński 2 248 1
35   Dobrzany Suchań stargardzki 2 247 1
36   Ińsko Ińsko stargardzki 1 918 1
37   Moryń Cedynia gryfiński 1 629 1
38   Cedynia Cedynia gryfiński 1 520 1
39   Suchań Suchań stargardzki 1 462 1
40   Nowe Warpno Police policki 1 181 1

KapitułyEdytuj

ZakonyEdytuj

Zakony męskie:

Zakony żeńskie:

Świeckie Instytuty Życia Konsekrowanego:

  • Instytut Świętej Rodziny

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ISBN 978-83-7793-478-4
  2. dr Michał Bogacki: Historia Wolina. Wrota Wolina.
  3. R. Schmidt: Die Lande Lauenburg und Bütow in ihrer wechselnden Zugehörigheit zum Deutschen Orden, zu Pommern und Polen und zu Brandenburg-Preußen. W: Reiche und Territorien in Ostmitteleuropa. München: Oldenbourg, 2006, s. 94. ISBN 3-486-57-839-1.
  4. Klemens III, bulla Ex iniuncta nobis a Deo, 25 lutego 1188 roku
  5. Wiejak, Grzegorz Biskupi kamieńscy w Golczewie
  6. Kuria Metropolitalna Szczecińsko-Kamieńska. [w:] Strona internetowa Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej > Instytucje [on-line]. diecezja.szczecin.pl. [dostęp 2017-03-31].
  7. a b c d R. Kostynowicz: Od Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej do Metropolii Szczecińsko-Kamieńskiej (1945–1995). szczecin.kuria.pl, 2006-12-19. [dostęp 2021-04-13]. (pol.).
  8. D. Cywiński: Wolińska Kapituła Kolegiacka. niedziela.pl. [dostęp 2010-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-07)]. (pol.).

BibliografiaEdytuj

LinkiEdytuj