Otwórz menu główne

Architektura Wrocławia kształtowała się od chwili założenia grodu i zaznaczyła swoje trwałe ślady w wizerunku architektonicznym miasta poprzez wszystkie style architektoniczne obowiązujące na przestrzeni wieków jak i przynależności do różnych organizmów państwowych i kulturowych.

Spis treści

Romanizm do XII w. i gotyk XIII w. do 1 ćw. XVI w.Edytuj

Architektura romańska
 
Kościół św. Idziego
 
Portal z opactwa na Ołbinie

W roku 985 na Ostrowie Tumskim powstał pierwszy gród wybudowany przez Mieszka I[1]. W tym samym stylu wybudowany został kościół, późniejsza archikatedra św. Jana Chrzciciela oraz dwa klasztory: Benedyktynów na Ołbinie i Kanoników Regularnych na Piasku. Liczne zabudowania na wyspach ufundowane przez możnowładców i duchownych, nawiązywały do stylu pochodzącego znad Mozy i doliny Renu, oraz związane były ze sztuką włoską. Wysokim poziomem artystycznym wyróżniał się głównie kościół klasztorny na Ołbinie, o czym świadczyć mogą zachowane do dziś reliefy kamienne, oraz portal z rzeźbionymi tympanonem, jak i dwa pozostałe zachowane tympanony romańskie z kościoła NMP na Piasku i św. Michała na Ołbinie. Na początku XIII wieku wzniesiony został niewielki kościółek w stylu przejściowym romańsko-gotyckim, św. Idziego na Ostrowie Tumskim. W podobnym stylu powstawały pierwsze kościoły i kamienice miasta lokacyjnego[2].

Zachowane zabytki z okresu romańskiegoEdytuj

Gotyk XIII w. do 1 ćw. XVI w.Edytuj

Architektura gotycka
 
Stary Ratusz
 
Archikatedra św. Jana Chrzciciela
 
Kościół św. Marcina
 
Kolegiata św. Krzyża i św. Bartłomieja
 
Katedra św. Marii Magdaleny
 
Bazylika św. Elżbiety
 
Katedra prawosławna Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
 
Kościół NMP na Piasku
 
Kościół św. Wojciecha
 
Kościół św. Macieja
 
Katedra greckokatolicka św. Wincentego i św. Jakuba
 
Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława
 
Kościół Bożego Ciała
 
Muzeum Architektury
 
Arsenał Miejski

Renesans i manieryzm XVI w. do poł. XVII w.Edytuj

  • Kamienice zachodniej strony Rynku

Barok i rokoko 2 poł. XVII w. do poł. XVIII w.Edytuj

Architektura barokowa
 
Gmach główny Uniwersytetu Wrocławskiego
 
Aula Leopoldina
 
Kościół Imienia Jezus
 
Ossolineum
 
Kościół św. Antoniego
 
Kościół Opatrzności Bożej (dworski)

Klasycyzm poł. XVIII w. do 3 ćw. XIX w.Edytuj

Architektura klasycystyczna
 
Opera Wrocławska
 
Stara Giełda
 
Portal pałacu Hatzfeldów
 
Pałac królewski

Historyzm i eklektyzm 2 poł. XIX w.Edytuj

Historyzm we Wrocławiu
 
Dorzec kolejowy Wrocław Główny
 
Dorzec kolejowy Wrocław Główny, hol
 
Dworzec kolejowy Wrocław Świebodzki
 
Dworzec kolejowy Wrocław Nadodrze
 
Kościół św. Antoniego na Karłowicach
 
Kościół Opieki św. Józefa
 
Kościół św. Michała Archanioła
 
Kościół św. Elżbiety przu ul. Grabiszyńskiej
 
Nowy Ratusz
 
Nowa Giełda
 
Most Grunwaldzki
 
Muzeum Narodowe
 
Gmach Naczelnej Organizacji Technicznej
 
Hotel Monopol
 
Wieża Ciśnień na Grobli
 
Wieża ciśnień przy Alei Wiśniowej
 
Wydział architektury Politechniki Wrocławskiej
 
Hala Targowa
 
Dawny areszt wojskowy

Secesja pocz. XX w.Edytuj

Architektura secesji
 
Dom handlowy Feniks
 
Kamienica przy Rynku 1

Modernizm do lat 30 XX w.Edytuj

Architektura modernistyczna (przed 1945)
 
Hala Stulecia
 
Pawilon Czterech Kopuł
 
Budynek biurowo-handlowy przy ul. Ofiar Oświęcimskich
 
Park Hotel (wybudowany w ramach WUWA)
 
Dom handlowy Renoma
 
Apteka pod Murzynem
 
Stadion Olimpijski
 
Budynek przy rynku 9/11
 
Dom handlowy Kameleon
 
Urząd Pocztowy

Styl narodowy III Rzeszy 1933-1945Edytuj

Styl III Rzeszy
 
Urząd Wojewódzki
 
Muzeum Współczesne (bunkier przy pl. Strzegomskim)

Socrealizm do 1956Edytuj

Architektura socrealistyczna
 
Budynek w Kościuszkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej
 
Budynki D1 i D2 Politechniki Wrocławskiej
 
Iglica

Powrót do tradycji modernizmuEdytuj

Architektura modernistyczna (po 1945)
 
Mezonetowiec
 
Trzonolinowiec
 
Rotunda Panoramy Racławickiej
 
„Sedesowce” na pl. Grunwaldzkim
 
Akademiki „Kredka” i „Ołówek”

Postmodernizm od lat 80 XX w.Edytuj

Postmodernizm we Wrocławiu
 
Dom towarowy Spolpol
 
Biurowiec Crédit Agricole
 
Wratislavia Tower (kino Nowe Horyzonty)
 
Galeria Dominikańska
 
Hotel HP Park Plaza
 
Kościół św. Ignacego Loyoli
 
Sky Tower

PrzypisyEdytuj

  1. Edmund Małachowicz, Najnowszy zarys dziejów najstarszego Wrocławia, Wrocław 2000, s. 49.
  2. Harasimowicz 2006 ↓, s. 38.

BibliografiaEdytuj

  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.