Otwórz menu główne

Arcybiskupi lwowscy obrządku ormiańskiego

Arcybiskupi lwowscy obrządku ormiańskiego – lista biskupów lwowskich obrządku ormiańskiego.

Spis treści

Apostolski Kościół OrmiańskiEdytuj

HistoriaEdytuj

Ormiańska hierarchia duchowna Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego we Lwowie została ustanowiona w 1361 kiedy jej pierwszy ordynariusz Grzegorz Wielki otrzymał w Sis święcenia biskupie z rąk katolikosa cylicyjskiego, Mesrobiusza Ardasetsiego. 20 stycznia 1367 Grzegorz Wielki uzyskał od króla polskiego Kazimierza III Wielkiego przywilej pełnej swobody religijnej i potwierdzenie ustanowionego biskupstwa.

Biskupstwo lwowskie Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego przestało istnieć po 1630 gdy Ormianie polscy przyjęli doktrynę katolicką, uznali zwierzchność papieża i przystąpili do unii z Kościołem rzymskokatolickim.

OrdynariuszeEdytuj

Biskupi lwowscy Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego (przed zawarciem unii z Kościołem katolickim)
Grigor I Wielki 1361 - 1409
Howannes Nasredinian 1380 - 1415
Grigor II 1415 - 1440
Awedyk 1441 - 1460
Chacztur Iloweci 1461 - 1481 i 1492 - 1502
Stepanos I 1481 - 1492
Kalust Stefanian 1515 - 1542
Grigor III Ananienc Warakeci 1551 - 1572
Barsam Astwardzadurian Bogdanowicz 1575 - 1584
Howannes II Seczoweci 1598 - 1602
Garabed Tulguranci 1606 - 1607
Mesrobiusz Kaffatsi 1617 - 1624
Mikołaj Torosowicz 1627 - 1630

Kościół ormiańskokatolickiEdytuj

HistoriaEdytuj

Ormianie polscy przystąpili do unii kościelnej ze Stolicą Apostolską 24 października 1630 za sprawą arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Torosowicza, ale jej utwierdzenia i recepcji przez wszystkie parafie ormiańskie w Polsce dokonał dopiero arcybiskup Wartan Hunanian.

Obsada lwowskiego arcybiskupstwa katolickiego obrządku ormiańskiego w okresie przedrozbiorowym odbywało się drogą wyboru kandydata przez nację ormiańską. W elekcji uczestniczyli zarówno duchowni jak i świeccy. Kandydata zatwierdzał król polski, następnie nuncjusz apostolski przeprowadzał proces informacyjny i akta procesu przesyłał do Rzymu, po czym następowała prekonizacja papieska. Taki tryb postępowania był obowiązkowy od 1675 do 1798.

Po śmierci arcybiskupa Jakuba Tumanowicza nastąpiły poważne zmiany w procesie obsady arcybiskupstwa. Cesarz Franciszek II zacieśnił krąg wyborców wyłącznie do duchowieństwa. Świeccy zostali wykluczeni z elekcji. Odtąd duchowni archidiecezji wybierali trzech kandydatów i przedstawiali ich listę cesarzowi do wyboru za pośrednictwem gubernatora. Wybór i nominację cesarz zarezerwował dla siebie i swoich następców. Tak wybranego kandydata papież prekonizował lub odrzucał.

Ostatnia elekcja na arcybiskupstwo lwowskie w 1939 nie została zakończona. Duchowieństwo ormiańskie wybrało wtedy trzech kandydatów na ordynariusza: Dionizego Kajetanowicza, Waleriana Bąkowskiego i Kajetana Amirowicza. Spośród nich papież miał mianować arcybiskupem jednego. Z powodu wybuchu II wojny światowej Pius XII wstrzymał się ze swoją decyzją do czasu ustabilizowania sytuacji politycznej w Polsce. Ta jednak po 1945 uległa diametralnej zmianie. Arcybiskupstwo znalazło się na terenie ZSRR. Na skutek represji władz sowieckich, zamknięcia kościołów, likwidacji parafii, rozproszenia duchowieństwa oraz wiernych, faktycznie przestało istnieć. Po 1991 na Ukrainie duszpasterstwo ormiańskokatolickie się nie odrodziło. W 2001 katedra ormiańska we Lwowie przeszła pod administrację Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego. Od 1938 urząd katolickiego arcybiskupa lwowskiego obrządku ormiańskiego jest więc wakujący.

OrdynariuszeEdytuj

Arcybiskupi metropolici lwowscy obrządku ormiańskiego (1630-1954)
Mikołaj Torosowicz 1630 - 1681
Wartan Hunanian 1681 - 1715
Jan Tobiasz Augustynowicz 1715 - 1751
Jakub Stefan Augustynowicz 1751 - 1783
Jakub Walerian Tumanowicz 1783 - 1798
Jan Jakub Symonowicz 1801 - 1816
Kajetan Augustyn Warteresiewicz 1817 - 1831
Samuel Cyryl Stefanowicz 1832 - 1858
Grzegorz Michał Szymonowicz 1858 - 1875
Grzegorz Józef Romaszkan 1876 - 1881
Izaak Mikołaj Isakowicz 1882 - 1901
Józef Teofil Teodorowicz 1901 - 1938
Dionizy Kajetanowicz 1939 - 1954 administrator
Arcybiskupi koadiutorzy lwowscy obrządku ormiańskiego
Wartan Hunanian 1675-1681
Deodat Nersesowicz 1698-1709 administrator 1681-1686
Jan Tobiasz Augustynowicz 1711-1715
Jakub Stefan Augustynowicz 1736-1751
Jakub Walerian Tumanowicz 1771-1783
Grzegorz Michał Szymonowicz 1857- 1858

Po męczeńskiej śmierci ks. inf. Dionizego Kajetanowicza (zm. 18 stycznia 1954) obowiązki ordynariusza wiernych Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego w Polsce pełnili arcybiskupi warszawscy, kolejno: