Arystyp z Cyreny (ok. 435-356 p.n.e.) – filozof grecki.

Arystyp
Aristippus
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 435 p.n.e.
Grecja
Data śmierci 356 p.n.e.
Zawód, zajęcie filozof

Był uczniem Sokratesa, ale wcześniej zapoznał się z poglądami Protagorasa. W swoich rozważaniach zbliżał się do szkoły sofistów, za sofistę uważał go również Arystoteles[1]. Do sofistów upodabniał go także wędrowny tryb życia i zwyczaj pobierania opłaty za naukę. W przeciwieństwie do Antystenesa wiódł życie dworskie i światowe.

Uważany jest za założyciela szkoły cyrenaików[2], którzy oparli swoją doktrynę na założeniu, że kwestie praktyczne są ważniejsze od teoretycznych. Uważali, że obiektywna rzeczywistość nie jest dostępna ludzkiemu poznaniu - źródłem wiedzy o świecie jest jedynie subiektywne świadectwo zmysłów i własne stany, odczuwane jako przyjemne bądź przykre, będące reakcją na różne bodźce. Swoje poglądy etyczne Arystyp oparł na doktrynie hedonizmu, głosząc, że szczęście polega na osiąganiu przyjemności. Uważany jest za najbardziej skrajnego hedonistę w historii filozofii[3]. Utożsamiał przyjemność z dobrem, a przykrość ze złem i uznał tę tezę za jedyne kryterium moralne. W ujęciu Arystypa przyjemność ma charakter cielesny, zmysłowy, a także jest stanem chwilowym, dlatego należy go odnawiać. Szczęście mierzy się sumą przelotnych przyjemności. W przeciwieństwie do Epikura, który uważał, że przyjemność polega na braku cierpienia, Arystyp uznawał przyjemność (a także przykrość) za stan wymagający aktywnej postawy podmiotu. Filozofia Arystypa nie czyniła rozróżnienia między rodzajami przyjemności ani czynnikami, które ją wywołują, w myśl zasady: "Przyjemność różni się od przyjemności tylko tym, że jedna od drugiej jest przyjemniejsza"[4].

Jego poglądy wykorzystał Epikur, kiedy tworzył szkołę epikurejczyków.

Jego córką była Arete z Cyreny, również filozof; należała do jego szkoły, podobnie jak później wnuczka i wnuk – Arystyp Młodszy.

PrzypisyEdytuj

  1. W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, wyd. 9, Warszawa 1981, t.1, s. 80 ​ISBN 83-01-02581-6
  2. Nowa encyklopedia powszechna PWN, Warszawa 1995, t. 1, s. 241. ​ISBN 83-01-1096-1
  3. W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, wyd. 9, Warszawa 1980, t. 1, s. 81. ​ISBN 83-01-02581-6
  4. W. Tatarkiewicz, HIstoria filozofii, wyd. 9., Warszawa 1980, t. 1, s. 81. ​ISBN 83-01-02581-0