Asada Dziedzina (błr. Асада Дзедзіна; ros. Осада Дедино, hist. Dziedzinka) – wieś na Białorusi, w rejonie miorskim obwodu witebskiego, około 11 km na północny zachód od Mior.

Asada Dziedzina
Асада Дзедзіна
Ilustracja
Ruiny pałacu
Państwo  Białoruś
Obwód witebski
Rejon miorski
Sielsowiet Przebrodzie
Populacja 
• liczba ludności

77
Nr kierunkowy +375 163
Kod pocztowy 225323
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Asada Dziedzina
Asada Dziedzina
Ziemia55°41′43,0″N 27°29′41,2″E/55,695278 27,494778
Portal Portal Białoruś

IdentyfikacjaEdytuj

Asada Dziedzina (Osada Dziedzina) to wioska, dawniej zwana Dziedzinką, na terenie której znajduje się ruina pałacu Dziedzinka[1][2] rodziny Rudnickich herbu Lis. Jest odległa o 47 km od Dzisny i 11 km od Drui. W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego opisana jest w dwóch tomach:

  1. (w tomie 2.) Dziedzinka, folwark i wieś, odpowiednio 50 i 49 wiorst od Dzisny[3] (53 i 52 km)
  2. (w tomie 15.) Dziedzinka, wieś i dobra, gmina Druja, 6 wiorst od Drui[4] (6,5 km).

Jest to opis tej samej wioski, tom 15. jest Dopełnieniem.

Jednak w słowniku tym w powiecie dziśnieńskim opisanych jest jeszcze parę innych miejscowości o nazwie Dziedzina:

  1. (w tomie 2.) folwark i wieś nad jeziorem Dziedzina 50 wiorst od Dzisny, przy drodze pocztowej z Drui do Hermanowicz[5]
  2. (w tomie 15.) wieś i dobra w gminie i parafii Druja, odległe od Drui o 10 wiorst, należące do Zawiszów, później Radziwiłłów, wreszcie Marii Tyszkiewiczowej[6].

Są to dwa opisy tej samej, sąsiedniej wsi, o 4 km na południowy zachód od Dziedzinki.

Obie wsie (Dziedzinka i Dziedzina) znalazły się po traktacie ryskim w granicach II Rzeczypospolitej, na terenie gminy Przebrodzie. Jednak przegląd międzywojennych map[7][8] byłego powiatu dziśnieńskiego pozwala na znalezienie kilku Dziedzin i Dziedzinek. W okolicy (w tym samym obecnym sielsowiecie) na tych mapach znajdowały się:

  • D. Dziedzinka (tak zaznaczono na mapie WIG, to jest opisywana tu, Dziedzinka ze Słownika, obecna Asada Dziedzina, była własność Rudnickich),
  • Dziedzinka I (obecna Dziedzina, Дзедзіна, 55°41'9,3"N, 27°29'59"E, tam znajdował się w latach 20. XX wieku cmentarzyk[7], a obecnie co najmniej kapliczka[2]),
  • Dziedzinka II (na międzywojennych mapach czasem zaznaczana jako Dziedzina, to wieś Dziedzina opisana w Słowniku, obecnie Chutar Dziedzina, Хутар Дзедзіна, 55°39'50,1N, 27°27'12,7E).

Ale w dawnym powiecie dziśnieńskim, na północ od Dźwiny, która w czasach II Rzeczypospolitej była rzeką graniczną między Polską a ZSRR, w obecnym sielsowiecie Kochanowicze rejonu wierchniedźwińskiego znajdowały się jeszcze w latach 30. XX wieku[8] nieistniejące obecnie[9] wieś i folwark Dziedzino[8] (lub Dziedzina[9], 55°55'55,2"N, 28°5'54,8"E), niezanotowane przez Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Roman Aftanazy w Dziejach rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej identyfikuje (również na załączonej do 1. tomu mapie) Dziedzinkę właśnie z tą wsią[10], ewidentnie błędnie (ponieważ ruina pałacu znajduje się w Asadzie Dziedzince).

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o dobrach Dziedzinka pochodzi z 1517[1]. Należały one do latyfundiów rodziny Ogińskich. Piotr Ogiński sprzedał te ziemie w 1647 roku Sebastianowi Mirskiemu, sędziemu ziemskiemu brasławskiemu. Jego potomek, Antoni Mirski sprzedał je z kolei w 1761 roku Mikołajowi i Rozalii z Platerów Rudominom, Mikołaj był cześnikiem i podstarościm brasławskim. 17 lat później, w 1778 roku Rozalia Rudomino i jej syn sprzedali Dziedzinkę Janowi Gwalbertowi Bonawenturze Rudnickiemu (1753–1809)[1], staroście sugijskiemu, konsyliarzowi konfederacji targowickiej.

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku dobra te, wcześniej należące do województwa połockiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie powiatu dziśnieńskiego guberni witebskiej Imperium Rosyjskiego[3].

Spadkobiercą Jana, który przejął Dziedzinkę, był Aleksander (1785–1848), sędzia ziemski dziśnieński, a po nim, jego syn, również Aleksander (1826–1900). Jego z kolei syn, Zygmunt sprzedał Dziedzinkę na przełomie XIX i XX wieku Rosjaninowi Wiszniewskiemu.

W 1866 roku we wsi mieszkały 192 osoby wyznania rzymskokatolickiego[3].

W 1921 roku, po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej Dziedzinka, będąc 10 km na południe od Dźwiny, znalazła się w Polsce. Dźwina była rzeką graniczną II Rzeczypospolitej. Na kilka lat przed 1939 rokiem spokrewniona z Rudnickimi Helena z Joczów Jabłońska odkupiła Dziedzinkę z rąk rosyjskich i podarowała Uniwersytetowi Wileńskiemu[11]. W 1945 roku wieś ponownie znalazła się w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

Urodził się tutaj Jan Ryszard Kurylczyk, pisarz, wojewoda słupski i pomorski, wiceminister infrastruktury[12].

PałacEdytuj

Osobny artykuł: Pałac w Dziedzince.

Aleksander Rudnicki (starszy) wybudował w Dziedzince w latach 1810–1820 pałac w stylu klasycystycznym.

Przed 1939 rokiem budynek był wykorzystywany jako budynek administracyjny, po 1945 roku popadał w ruinę.

Poza ruiną pałacu zachowały się dwa budynki gospodarcze z kamienia polnego (zbudowane w 1849 roku, położone we wschodniej części posiadłości) oraz fragmenty parku krajobrazowego wokół dwóch wydłużonych stawów[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Osada-Dziedzino (Dziedzinka) – zabytki. Radzima.org. [dostęp 2015-04-25].
  2. a b Усадьба Рудницких (biał.). [dostęp 2015-04-25].
  3. a b c Dziedzinka, 1. wzmianka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.
  4. Dziedzinka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  5. Dziedzina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.
  6. Dziedzina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  7. a b Mapa taktyczna 1:100 000 P26_S45_MIORY. Wojskowy Instytut Geograficzny, 1932.
  8. a b c Mapa taktyczna 1:100 000 P25_S46_DRYSSA. Wojskowy Instytut Geograficzny, 1932.
  9. a b Słownik nazw miejscowości Republiki Białoruś: obwód witebski. Mińsk: Technołogia, 2009, s. 1489. ISBN 978-985-458-192-7.
  10. Aftanazy 1991 ↓, s. 226, 328, 331.
  11. Aftanazy 1991 ↓, s. 226.
  12. KWORUM – Polsko-Polonijna Gazeta Internetowa – www.kworum.com.pl, www.kworum.com.pl [dostęp 2016-05-16].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj