Nur-Sułtan

stolica Kazachstanu
(Przekierowano z Astana)

Nur-Sułtan[3] (kaz. Нұр-Сұлтан, ros. Нур-Султан; do 1961 Akmolińsk, do 1992 Celinograd, do 1998 Akmoła, do 2019 Astana) – stolica i drugie co do liczby ludności (po Ałmaty) miasto w Kazachstanie, położone w północnej części kraju na Pogórzu Kazachskim, na północny zachód od Karagandy nad rzeką Iszym.

Nur-Sułtan
Нұр-Сұлтан
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Kazachstan
Obwód akmolski[1]
Burmistrz Ałtaj Kulginow
Powierzchnia 797,33 km²
Wysokość 347 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

1 047 966[2]
1299 os./km²
Nr kierunkowy +7-7172
Kod pocztowy 010000
Tablice rejestracyjne 01, Z
Położenie na mapie Kazachstanu
Mapa lokalizacyjna Kazachstanu
Nur-Sułtan
Nur-Sułtan
Ziemia51°10′N 71°25′E/51,166667 71,416667
Strona internetowa
Siedziba Mażylisu i Senatu
Bulwar Nurzhol w centrum miasta, w oddali pałac prezydencki Ak Orda
Pałac sztuki Szabyt, wieża Kazach Eli i Pałac Niepodległości
Wieża Bäjterek nocą
Rzeka Iszym płynąca przez miasto

HistoriaEdytuj

  • 1824 – Rosjanie zbudowali fortecę Akmolińsk (od kazachskiego „Akmoły” – biała mogiła), warownia służyła również jako ośrodek handlowy, bowiem znajdował się tu punkt zborny dla karawan z Taszkentu i Buchary do Rosji.
  • 1862 – osada otrzymała prawa miejskie.
  • 1868 – Akmolińsk pełnił funkcję centrum administracyjnego dla obwodu akmolińskiego.
  • 2 marca 1918 – władzę w mieście przejęła rada delegatów robotniczych, chłopskich i żołnierskich.
  • 25 maja 1918 – od Kazania do Władywostoku wybuchło powstanie Białej Gwardii, od 3 czerwca 1918 miastem rządziła Armia admirała Kołczaka.
  • 25 listopada 1919 – Armia Czerwona z powrotem zajęła Akmolińsk.
  • 1941–1945 – podczas II wojny światowej miasto stało się ważnym centrum przemysłowym, do którego ewakuowano zakłady i fabryki z terenów okupowanych przez Niemcy.
  • 20 marca 1961 – Nikita Chruszczow ogłosił kampanię zagospodarowania nieużytków, tj. przekształcenia 250 000 km² pastwisk stepowych w pola uprawne pszenicy, równocześnie przemianował Akmolińsk na Celinograd (ros. celina = nieużytki), który powołał do pełnienia roli centrum tego projektu. Miasto rozwijało się i wzrastało jego znaczenie.
  • 1992 – po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości, w trakcie kampanii derusyfikowania nazw obiektów geograficznych miasto przyjęło nazwę kazachską Akmoła.
  • 6 lipca 1994 – rząd przyjął uchwałę o przeniesieniu stolicy z Ałmaty do Akmoły.
  • 10 grudnia 1997 – oficjalne przyznanie Akmole statusu miasta stołecznego.
  • 6 maja 1998 – zmiana nazwy miasta na Astana (w języku kazachskim: stolica).
  • 30 sierpnia 2002 – ukończenie budowy wieży Bäjterek.
  • 23 i 24 września 2003 – miasto organizuje I Kongres Liderów Religii Światowych i Tradycyjnych, tego typu zgromadzenia miały miejsce także w kolejnych latach (2006, 2009, 2012, 2015 i 2018).
  • 2 września 2006 – ukończenie budowy pałacu Pokoju i Pojednania.
  • 1 i 2 grudnia 2010 – Astana gości szczyt głów państw i szefów rządów państw Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.
  • 30 stycznia – 6 lutego 2011 – razem z Ałmaty miasto organizuje Zimowe Igrzyska Azjatyckie.
  • 22 listopada 2012 – miasto zostaje nominowane przez Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych do zorganizowania wystawy Expo 2017.
  • 10 czerwca 2017 – nastąpiła oficjalna inauguracja wystawy Expo 2017.
  • 20 marca 2019 – kazachski parlament przegłosował nazwanie miasta imieniem Nursułtana Nazarbajewa – Nur-Sułtan[4] (kaz. Нұр-Сұлтан)[5][6].

BurmistrzowieEdytuj

GeografiaEdytuj

KlimatEdytuj

Średnia temperatura i opady dla Nur-Sułtan
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] -9.9 -9.2 -2.5 10.9 20.2 25.8 26.8 25.2 18.8 10.0 -1.4 -8.0 8,9
Średnie dobowe temperatury [°C] -14.2 -14.1 -7.0 5.2 13.9 19.5 20.8 18.8 12.3 4.6 -5.4 -12.1 3,5
Średnie temperatury w nocy [°C] -18.3 -18.5 -11.5 0.2 7.9 13.2 15.0 12.8 6.6 0.2 -8.9 -16.1 -1,5
Opady [mm] 16 15 18 21 35 37 50 29 22 27 28 22 320
Średnia liczba dni deszczowych 2 2 5 9 15 13 15 13 12 10 7 3 106
Średnia liczba dni śnieżnych 25 23 19 6 1 0.1 0 0 1 7 18 24 124
Wilgotność [%] 78 77 79 64 54 53 59 57 59 68 80 79 67
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 103 147 192 238 301 336 336 294 230 136 100 94 2507
Źródło: Pogodaiklimat.ru[7]

DemografiaEdytuj

Wzrost liczby ludności w mieście:

  • 287 tys. – 1993
  • 500 tys. – 2003
  • 600 tys. – 2004[8]
  • 701 tys. – 2010[9]
  • 835 tys. – 2014[10]
  • 860 tys. – 2015[11]
  • 1 mln 47 tys. – 2018[2]

ReligiaEdytuj

GospodarkaEdytuj

Ośrodek handlowo-usługowy dużego regionu rolniczego. Rozwinięty przemysł metalowy – głównie produkcja maszyn rolniczych, oraz materiałów budowlanych. Poza tym przemysł spożywczy, lekki, odzieżowy, zakłady naprawcze taboru kolejowego. Ważny węzeł drogowy i kolejowy ze stacją Astana, międzynarodowy port lotniczy.

TransportEdytuj

EdukacjaEdytuj

W Nur-Sułtanie znajduje się pięć uczelni, w tym Euroazjatycki Uniwersytet Narodowy im. L.N. Gumilowa oraz Uniwersytet Nazarbajewa.

KulturaEdytuj

W mieście znajduje się Kazachska Filharmonia Narodowa, muzea i kilka teatrów i wiele innych ośrodków kultury, do których można zaliczyć Bibliotekę Narodową, Salę Kongresową, Pałac Młodzieży i Prezydenckie Centrum Kultury. Głównym symbolem miasta jest wieża widokowa Bäjterek.

SportEdytuj

Poprzednią nazwę miasta nosi grupa kolarska Astana Pro Team, której kolarz Alberto Contador w 2009 wygrał Tour de France, a cały zespół klasyfikację drużynową. W 2014 inny kolarz ekipy, Vincenzo Nibali, również zwyciężył w Tour de France.

W mieście znajduje się piłkarski stadion narodowy Astana Arena, którego budowa została zakończona w 2009 roku. Swoje mecze rozgrywa na nim FK Astana. Siedzibę w Nur-Sułtanie ma także klub FK Astana-1964, który korzysta ze starszego obiektu, Stadionu im. Każymukana Mungajtpasuly.

ArchitekturaEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

Kraj Miasta
  Chiny Pekin
  Chorwacja Zagrzeb
  Filipiny Manila
  Finlandia Oulu
  Francja Nicea
  Gruzja Tbilisi
  Indonezja Dżakarta
  Jordania Amman
  Kirgistan Biszkek
  Korea Południowa Seul
  Litwa Wilno
  Łotwa Ryga
  Polska Gdańsk
Warszawa
  Rosja Kazań
Moskwa
Petersburg
  Stany Zjednoczone Pittsburgh
  Turcja Ankara
Izmir
Stambuł
  Ukraina Kijów
  Uzbekistan Taszkent
  Wielka Brytania Margate
  Wietnam Hanoi
  Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj