August Zamoyski (1811–1889)

August Zamoyski (ur. 18 listopada 1811, zm. 23 lutego 1889) – polski hrabia, ziemianin, szósty syn Stanisława Kostki Zamoyskiego, XII ordynata na Zamościu, i Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej, córki Adama Kazimierza. Założyciel włodawskiej gałęzi rodu Zamoyskich, uczestnik powstania listopadowego. Spokrewniony z Działyńskimi i Sapiehami. Uczeń Stanisława Staszica.

August Zamoyski
Ilustracja
August Zamoyski na portrecie Edouard'a Louis'a Dubufe'a
Herb
Jelita
Rodzina

Zamoyscy herbu Jelita

Data i miejsce urodzenia

18 listopada 1811
Zamość

Data i miejsce śmierci

23 lutego 1889
Bachórzec

Ojciec

Stanisław Kostka Zamoyski

Matka

Zofia z Czartoryskich Zamoyska

Żona

Elfryda z Tyzenhauzów Zamoyska

Dzieci

Wacław
Zofia
Elżbieta
Andrzej
August Adam
Anna
Tomasz

Rodzeństwo

Konstanty, Andrzej Artur, Jan, Władysław, Celina, Jadwiga, Zdzisław, Eliza, Stanisław

Życiorys

edytuj

Po wybuchu powstania listopadowego powrócił ze szkoły w Genewie. Był uczestnikiem powstania w szeregach sformowanego sumptem Zamoyskich 5 Pułku Ułanów. 20 kwietnia 1831 r. awansowany został na podporucznika rozkazem generałów Jana Zygmunta Skrzyneckiego i Wojciecha Chrzanowskiego. Brał udział w bitwach pod Kuflewem (25 kwietnia 1831) i pod Ostrołęką (26 maja 1831).

Rysopis 25-letniego Augusta dla potrzeb paszportowych mówił o mężczyźnie „wzrostu słusznego, oczów czarnych, twarzy ciągłej i nosa miernego”.

August Zamoyski właścicielem dóbr włodawskich został w 1837 r. W 1843 r. ożenił się z Elfrydą Tyzenhauz, córką Rudolfa na Żołudku, pułkownika artylerii wojsk napoleońskich i Genowefy z Pusłowskich. Wraz z żoną byli głęboko religijni i w takiej atmosferze wychowywali swoje dzieci: Elżbietę (wzgl. Elizę, zamężna z Ignacym Krasicki[1]), Marię, Annę oraz Augusta Adama, Tomasza. Dalszych troje: Wacław, Andrzej i Zofia zmarło w dzieciństwie.

Był inicjatorem wielu przedsięwzięć o charakterze gospodarczym, społecznym i oświatowo-kulturowym. Odrestaurował po pożarze siedzibę rodu – pałac w Różance[2]. Wykazywał troskę o szkolnictwo, dzięki czemu Zamoyscy swoimi środkami finansowymi, jak i pomocy naturalnej, utrzymywali miejscowa szkołę początkową, a także inne szkoły w dobrach rozlokowane we wsiach Kaplonosy, Krasówka, Korolówka, Lubień, Okuninka, Orchówek, Suchawa, Wyryki, Żuków i Żdżarka.

August Zamoyski pozostał właścicielem dóbr do śmierci 23 lutego 1889. Pochowano go w krypcie kościoła pw. św. Ludwika we Włodawie w części poświęconej Zamoyskim. W miejscu pochówku znajduje się 8 trumien. Należą do Augusta Zamoyskiego i Elfrydy Tyzenhauz Zamoyskiej z dziećmi oraz siostry Elfrydy, Józefy Tyzenhauz (żony Konstantego Potockiego z Peczary) wraz z dziećmi. Stosowna inskrypcja znajduje się na tablicy w głównej części podziemi.

Jego wnukiem był August Krasicki, który poświęcił mu swój Dziennik z kampanji rosyjskiej Krasickiego Augusta, porucznika w Sztabie Komendy Polskich Legjonów 1914-1916, spisywany podczas służby w szeregach Legionów Polskich (wyd. 1934)[3].

Przypisy

edytuj

Bibliografia

edytuj