Böyük Zirə adası

wyspa należąca do Azerbejdżanu

Böyük Zirə adası[1] (wcześniej także jako Nargin[2][3]) – wyspa należąca do Azerbejdżanu[1], na Morzu Kaspijskim, w Bakı arxipelaqı[4].

Böyük Zirə adası
Ilustracja
Kontynent

Azja

Państwo

 Azerbejdżan

Akwen

Morze Kaspijskie

Położenie na mapie Azerbejdżanu
Mapa konturowa Azerbejdżanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Böyük Zirə adası”
Ziemia40°17′N 49°55′E/40,283333 49,916667
Mapa wyspy

Latarnia morskaEdytuj

 
Latarnia morska na Böyük Zirə adası na azerbejdżańskim znaczku pocztowym

Latarnia morska na wyspie została uruchomiona w 1884. Po ataku Niemiec na ZSRR została wyburzona, aby utrudnić lokalizowanie się niemieckim samolotom. W 1958 latarnię odbudowano. Ma 18 metrów wysokości. Zasilana jest poprzez panele słoneczne. Zanim powstała, do Zatoki Bakijskiej statki naprowadzała Baszta Dziewicza w Baku[2].

HistoriaEdytuj

 
Obóz jeniecki na wyspie Böyük Zirə adası
 
Obóz jeniecki na wyspie Böyük Zirə adası
 
Obóz jeniecki na wyspie Böyük Zirə adası
 
Obóz jeniecki na wyspie Böyük Zirə adası

W czasie I wojny światowej na wyspie zorganizowano obóz jeniecki[3][5]. Zginęło w nim około 10 000 tureckich żołnierzy i cywilów. Zostali oni wzięci do niewoli przez Cesarską Armię Rosyjską w latach 1914-1915 wskutek działań wojennych, zwanych operacją pod Sarıkamış (obecna prowincja Kars)[3].

Przed I wojną światową na wyspie istniało więzienie dla szczególnie niebezpiecznych przestępców[3].

Liczna grupa więźniów, a później także jeńców, zginęła od ukąszeń jadowitych węży zamieszkujących wyspę. Z tego powodu Böyük Zirə adası nazywano także Wyspą Węży[3].

16 lipca 1920 na wyspie bolszewicy rozstrzelali İbrahima ağa Usubova – generała majora w Cesarskiej Armii Rosyjskiej i armii Demokratycznej Republiki Azerbejdżanu[6].

Plany urbanistyczneEdytuj

W 2009 architekci Bjarke Ingels Group na zlecenie azerbejdżańskiego holdingu Aurositi opracowali koncepcję ekokurortu na wyspie. Planowano między innymi budowę siedmiu publiczno-prywatnych wieżowców, rozmieszczonych wzdłuż wyspy, przypominających kształtem najważniejsze szczyty Azerbejdżanu. Teren w środku wyspy, między wieżowcami, miałby charakter równinny. Wysokie budynki stylizowane na górski łańcuch zapewniałyby tejże „równinie” ochronę przed porywistym wiatrem, pozwalałyby regulować jego kierunek i siłę. W założeniu dzięki temu niżej zlokalizowana przestrzeń miejska traciłaby mniej ciepła. Wokół wybrzeża miałoby powstać około 300 prywatnych willi. Mimo wielkiego rozgłosu inwestycji nigdy nie rozpoczęto[7][8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Azja Środkowa i Zakaukazie, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2005 (Nazewnictwo Geograficzne Świata), s. 50, ISBN 83-239-9019-0 [dostęp 2022-01-20] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-31].
  2. a b Orxan Əzim: Böyük Zirə mayakı – FOTOREPORTAJ (azer.). Report informasiya agentliyi, 2015. [dostęp 2022-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-14)].
  3. a b c d e Hayati Aktaş, Elnur Hasan Mikail. Former Soviet Union’s Intelligence Agency KGB’s Activities. „Chinese Business Review”. 17 (11), s. 532-541, 2018. DOI: 10.17265/1537-1506/2018.11.002 (ang.). 
  4. XƏZƏR DƏNİZİNİN ÜMUMİ SƏCİYYƏSİ (azer.). Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyəti. [dostęp 2022-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-08)].
  5. Bingür Sönmez. Bakü Halkının 1915-1917 Sarıkamış Esirlerine Kardeş Kömeği. „Karadeniz (Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi)”. 6, s. 9-23, 2010. Kültür Ajans Tanıtım ve Organizasyon (tur.). 
  6. Şəmistan Nəzirli: Cumhuriyyət generalları. Bakı: Hərbi nəşriyyat, 1995, s. 155. (azer.)
  7. Suzanne Harris-Brandts, David Gogishvili. Architectural Rumors: Unrealized Megaprojects in Baku, Azerbaijan and Their Politico-Economic Uses. „Eurasian Geography and Economics”. 59 (1), s. 1-25, 2018. DOI: 10.1080/15387216.2018.1462725 (ang.). 
  8. David Basulto: Zira Island Carbon Neutral Master Plan / BIG Architects (ang.). ArchDaily, 2009. [dostęp 2022-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-01)].