Błędów (powiat grójecki)

wieś w województwie mazowieckim

Błędówwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Błędów, nad Mogielanką[4][5].

Artykuł

51°46′40″N 20°41′47″E

- błąd

38 m

WD

51°46'45"N, 20°41'47"E

- błąd

38 m

Odległość

163 m

Błędów
wieś
Ilustracja
Kościół Opieki św. Józefa
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

grójecki

Gmina

Błędów

Liczba ludności (2011)

971[1][2]

Strefa numeracyjna

48

Kod pocztowy

05-620[3]

Tablice rejestracyjne

WGR

SIMC

0614736[4]

Położenie na mapie gminy Błędów
Mapa konturowa gminy Błędów, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Błędów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Błędów”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Błędów”
Położenie na mapie powiatu grójeckiego
Mapa konturowa powiatu grójeckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Błędów”
Ziemia51°46′40″N 20°41′47″E/51,777778 20,696389
Fragment Rynku

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa radomskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Błędów oraz rzymskokatolickiej parafii Parafia św. Prokopa Opata, należącej do dekanatu mogielnickiego, archidiecezji warszawskiej.

HistoriaEdytuj

W wieku XIX Błędów opisano jako wieś z osadą fabryczną w powiecie grójeckim, gminie i parafii Błędów[7].

We wsi była gorzelnia, browar i garbarnia, dom modlitw ewangelicki a także szkoła i cmentarz ewangelicki.

Kościół w Błędowie istnieje już od 1579 roku. We wsi w wieku XVI na 6 działach siedzą Błędowscy, dla których jest to wieś rodowa[8].

Wieś odległa o 50 wiorst od Warszawy, od Grójca 4 wiorsty. Posiada kościół parafialny murowany wzniesiony w 1822 przez Karola Zagórskiego, ówczesnego dziedzica. Podlega pod sąd gminny okręgu III. Posiada urząd gminny, szkołę początkową. Istniała tu filia fabryki żyrardowskiej, wyrabiająca na 60 ręcznych warsztatach płótno zgrzebne, worki, drelich.

W 1827 r. było tu 38 domów i 334 mieszkańców. W 1859 r. według Ludwika Wolskiego (Encyklopedia Orgelbranda t.III s.796) mieszkańców było 1360. W 1870 mieszkańców było 1213 na 488 morgach[8]

Parafia Błędów w dekanacie grójeckim liczyła 3018 dusz. Zaś gmina Błędów liczyła 5552 mieszkańców.

W 1859 r. w 9 oddzielnych zakładach tkackich wyrabiano 172 000 łokci wyrobów bawełnianych, 48 000 par pończoch, użyto 9 330 funtów przędzy bawełnianej. Wartość produkcji wynosiła 8 140 rubli srebrnych zatrudniano 73 robotników[7].

Przed 1 września 1939 roku w Błędowie zamieszkiwało 957 Żydów[9].

8 września wojska niemieckie zajęły miejscowość.

Władze okupacyjne wydały zarządzenie nakazujące wszystkim Żydom nosić opaski z gwiazdą Dawida, wprowadzono nakaz pracy na rzecz III Rzeszy. W listopadzie lub w grudniu 1939 roku utworzono Judenrat. Przewodniczącym został Yaakov Arbuz. Wyznaczono kontrybucję w wysokości 80 000 zł, która została zebrana głównie przez zamożniejszych członków wspólnoty żydowskiej. Według stanu na czerwiec 1940 roku w Błędowie mieszkało 1030 Żydów, w tym uchodźcy z Łodzi, Aleksandrowa Łódzkiego, Zgierza i innych miast, które zostały włączone do Kraju Warty. Pod koniec 1940 roku hitlerowcy zorganizowali getto. Początkowo było otwarte. 11 lutego 1941 roku wszyscy Żydzi z getta zostali przesiedleni go getta warszawskiego. Po wywózce Żydów, getto zostało zlikwidowane[9][10].

ZabytkiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Błędów w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2017-05-10] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-03-07].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 68 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  7. a b Błędów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 247.
  8. a b Błędów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 164.
  9. a b Poland, Warsaw and Its Region, [w:] Pinkas ha- kehilot. Encyclopaedia of Jewish, t. 4, Jerozolima 1989, s. 150.
  10. Martin Dean, Ghettos in German-Occupied Eastern Europe, [w:] Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part A, 2009, s. 364.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj