Otwórz menu główne

Bachmistrz – prywatny przedsiębiorca w żupach solnych zajmujący się budową szybów i eksploatacją złóż, bądź też urzędnik żupny nadzorujący prace techniczne górników w kopalni.

HistoriaEdytuj

Początkowo stanowisko to było związane z przywilejem nazywanym bergrecht (berkracht, barkrecht), który nadawano budowniczemu nowego szybu[1]. Po udostępnieniu go do eksploatacji bachmistrz miał prawo odebrania włożonych pieniędzy z dochodów kopalni po jej uruchomieniu[2], wieczystej renty pieniężnej oraz wypłaty tzw. toporowego za dobór kopaczy i poszukiwaczy[1]. Zostawał również kierownikiem technicznym w tym szybie[1].

Od początku XV wieku nie korzystano już z prywatnych kapitałów przy budowie nowych szybów, ale uprawnienia nabyte wcześniej pozostały. Wypłacano rentę pieniężną nazywaną bergrechtem, a urząd bachmistrza był nadawany przez króla jako funkcja dożywotnia z roczną pensją[1].

Do połowy XV wieku każdy szyb posiadał własnego bachmistrza, potem był jeden dla kopalni soli w Wieliczce, a drugi dla Bochni[1]. Gdy w XVIII wieku żupami krakowskimi zaczęli zarządzać fachowcy (geometrzy) bachmistrzowie stracili większość swoich uprawnień[1]. Obecnie podobną rolę pełni dyrektor techniczny[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Molenda D. Bachmistrz Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 roku t. 1 A-N Warszawa Wiedza Powszechna 1981 s. 19 ​ISBN 83-214-0185-6
  2. a b Bachmistrz, muzeum.wieliczka.pl [dostęp 2018-07-01] (pol.).

BibliografiaEdytuj